Araştırma Makalesi

Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri

Cilt: 9 Sayı: 6 15 Kasım 2026
PDF İndir
EN TR

Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri

Öz

Bu çalışma, Eskişehir-Beylikova kompleks cevherinden nadir toprak elementleri(NTE)nin kazanımına yönelik doğrudan liç ile oksitleyici kavurmayı takiben liç uygulamasını karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Çalışma kapsamında doğrudan liç ve kavurma işlemini takiben liç uygulanmış olup, her bir aşamada iki farklı asit türünün (HCl ve H₂SO₄) liç verimlerine etkisi incelenmiştir. Çalışmanın özgün yanlarından biri, uygulanan yüksek sıcaklıktaki total oksitleyici kavurmanın NTE ve safsızlıkların çözünmesinde seçicilik sağlamasıdır. Doğrudan liç ve 900 °C sıcaklıkta gerçekleştirilen kavurmayı takiben liç uygulamaları kıyaslandığında, kavurma sonrası liç verimlerinde önemli oranda (%40-60) artış gözlemlenmiştir. Çalışmanın bir diğer özgün yanı ise liç işleminde kullanılan asit türünün de NTE ve safsızlıklar arasında seçicilik sağlamasıdır. Kavurma adımını takiben uygulanan HCl asit liçi sonucunda NTE verimleri %70-90 seviyesine ulaşırken, H2SO4 kullanımında bu oran özellikle hafif NTE grubunda %5-10 daha düşüktür. Kavurma işleminin ardından iki farklı asit türünün safsızlıklar üzerindeki etkisi incelendiğinde, HCl kullanımında safsızlıkların verimleri <%5 iken, H2SO4 ortamında verim değerleri %20-30 düzeyindedir. Bu durumda H2SO4 kullanımı, seçicilik açısından HCl ile kıyaslandığında olumsuz bir etki yaratmıştır. Geleneksel NTE proses uygulamalarında safsızlıkların uzaklaştırılmasında liç işleminin ardından birçok saflaştırma kademesi uygulanmaktadır. Bu çalışmada uygulanan yüksek sıcaklıklı kavurma işlemi, seçici NTE liçi sağlarken, ilerleyen aşamalarda uygulanması gereken solvent ekstraksiyon, çöktürme veya iyon değiştirme gibi saflaştırma kademelerinin azaltılmasını sağlamaktadır. Elde edilen bulgular, kompleks yapılı NTE cevherlerinin işlenmesinde hem oksitleyici termal ön işlemlerin hem de uygun asit seçiminin liç verimi ve seçicilik açısından belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Balaram, V. (2019). Rare earth elements: A review of applications, occurrence, exploration, analysis, recycling, and environmental impact. Geoscience Frontiers, 10(4), 1285–1303. https://doi.org/10.1016/j.gsf.2018.12.005
  2. Baştürkcü, E., Savran, C., Yuce, A. E., & Topal, H. (2022a). Investigation of enrichment opportunities of Eskisehir Beylikahir region barite and fluorite with physical methods. In Proceedings of the 27th International Mining Congress and Exhibition of Turkey (IMCET 2022) (pp. 442–449). TMMOB Chamber of Mining Engineers.
  3. Baştürkcü, E., Şavran, C., Yüce, A. E., & Timur, S. İ. (2022b). Revealing the effects of mechanical attrition applied on Eskisehir-Beylikova REE ore utilizing MLA. Minerals Engineering, 186, Article 107733. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2022.107733
  4. Bulatovic, S. M. (2010). Flotation of REO minerals. In Handbook of flotation reagents: Chemistry, theory and practice (Vol. 1, pp. 151–173). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-444-53082-0.00024-X
  5. Cen, P., Bian, X., Liu, Z., Gu, M., Wu, W., & Li, B. (2021). Extraction of rare earths from bastnaesite concentrates: A critical review and perspective for the future. Minerals Engineering, 171, Article 107081. https://doi.org/10.1016/j.mineng.2021.107081
  6. Chen, L., He, X., Dang, X., Wang, X., Liu, W., Zhang, D., & Yang, T. (2024). Rare earth dissolution from polishing powder waste in H₂O₂-H₂SO₄ system: Condition optimization and leaching mechanism. Hydrometallurgy, 224, Article 106248. https://doi.org/10.1016/j.hydromet.2024.106248
  7. Demol, J., Ho, E., & Senanayake, G. (2018). Sulfuric acid baking and leaching of rare earth elements, thorium and phosphate from a monazite concentrate: Effect of bake temperature from 200 to 800 °C. Hydrometallurgy, 179, 254–267. https://doi.org/10.1016/j.hydromet.2018.06.002
  8. Gupta, C. K., & Krishnamurthy, N. (2005). Extractive metallurgy of rare earths. CRC Press. https://doi.org/10.1201/9780203413029

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kimyasal-Biyolojik Kazanma Teknikleri ve Cevher Hazırlama

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

24 Nisan 2026

Kabul Tarihi

18 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Baştürkcü, E. (2026). Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(6), 3110-3117. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1937100
AMA
1.Baştürkcü E. Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri. BSJ Eng. Sci. 2026;9(6):3110-3117. doi:10.34248/bsengineering.1937100
Chicago
Baştürkcü, Esra. 2026. “Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (6): 3110-17. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1937100.
EndNote
Baştürkcü E (15 Kasım 2026) Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 6 3110–3117.
IEEE
[1]E. Baştürkcü, “Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 6, ss. 3110–3117, Kas. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1937100.
ISNAD
Baştürkcü, Esra. “Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/6 (15 Kasım 2026): 3110-3117. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1937100.
JAMA
1.Baştürkcü E. Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri. BSJ Eng. Sci. 2026;9:3110–3117.
MLA
Baştürkcü, Esra. “Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 6, Kasım 2026, ss. 3110-7, doi:10.34248/bsengineering.1937100.
Vancouver
1.Esra Baştürkcü. Yüksek Sıcaklıklı Oksitleyici Kavurma ve Asit Türünün Nadir Toprak Elementlerinin Seçimli Çözünmesine Etkileri. BSJ Eng. Sci. 15 Kasım 2026;9(6):3110-7. doi:10.34248/bsengineering.1937100