EN
TR
Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi
Öz
Bu çalışmada, yol üstyapılarındaki farklı bozulma tiplerine ait şiddet ve yaygınlık faktörlerine ilişkin kategori değişimlerinin Ohio Ulaştırma Dairesi (ODOT) üstyapı durum puanı (PCR) ve bakım önceliklendirmesi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsü yol ağında gerçekleştirilen bu çalışmada, altı farklı rota ve her bir rotaya ait 10’ar adet 50’şer metrelik kesimden oluşan saha verileri kullanılmıştır. Analizlerde bozulma katsayıları alt/üst kategoriye öteleme yaklaşımıyla iyimser ve kötümser yönlerde değiştirilmiş; yaygınlık, şiddet ve birleşik yaygınlık-şiddet senaryoları değerlendirilmiştir. Çalışmada kullanılan saha verilerine göre seçilen yol ağının ortalama PCR değeri 77,39 iken, iyimser ve kötümser ortalamalar yaygınlık senaryosunda sırasıyla 81,61 ve 74,64, şiddet senaryosunda 82,59 ve 73,42, birleşik senaryoda ise 85,52 ve 69,34 olarak hesaplanmıştır. İyimser veya kötümser senaryo değerlerinden en az birinde durum sınıfı değişimi gösteren kesimlerin oranı ise sırasıyla %56,7, %60,0 ve %86,7’dir. Saha verilerinden elde edilen PCR değeri ile iyimser ve kötümser değerler arasındaki Spearman katsayıları yaygınlık senaryosunda 0,981 ve 0,980, şiddet senaryosunda 0,977 ve 0,973, birleşik senaryoda ise 0,941 ve 0,917 bulunmuştur (P<0,001). Buna karşılık, orijinal durum sınıfları ile senaryo sınıfları arasındaki doğrusal ağırlıklı Cohen κ katsayıları, yaygınlık ve şiddet senaryolarında kayda değer düzeyde (0,63-0,73) kalırken, birleşik senaryoda orta-zayıf ile orta düzey arasına (0,38-0,52) gerilemiştir. Rota 2, saha verilerinde ve iyimser senaryoların tamamında en yüksek bakım önceliğini korurken, kötümser şiddet ve birleşik yaygınlık-şiddet senaryolarında ikinci sıraya gerilemiştir. Sonuçlar, kategori tabanlı saha değerlendirmelerinin genel sıralamayı büyük ölçüde koruyabilmesine rağmen durum sınıfları ve bakım kararları üzerinde belirgin etkiler oluşturabildiğini göstermiştir. Bu yönüyle çalışma, bozulma değerlendirme sürecinde ortaya çıkabilecek sınıflandırma farklılıklarının PCR ve bakım kararlarına etkisini ortaya koyarak kritik kesimlerde kontrol, doğrulama ve olası sınıflandırma hatalarını azaltmaya yönelik önlemler alınmasının önemini göstermektedir. Bulgular tek bir kampüs yol ağına dayandığından, sonuçların farklı trafik yükü ve yol sınıflarına sahip ağlara genellenebilirliği sınırlıdır.
Anahtar Kelimeler
- Üstyapı durum puanı
- Bakım önceliklendirmesi
- Bozulma şiddeti ve yaygınlığı
- Duyarlılık analizi
- Senaryo analizi
Etik Beyan
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
Kaynakça
- Ali, A., Heneash, U., Hussein, A., & Eskebi, M. (2022). Predicting pavement condition index using fuzzy logic technique. Infrastructures, 7(7), Article 91. https://doi.org/10.3390/infrastructures7070091
- Ali, A. A., Milad, A., Hussein, A., Yusoff, N. I. M., & Heneash, U. (2023). Predicting pavement condition index based on the utilization of machine learning techniques: A case study. Journal of Road Engineering, 3(3), 266–278. https://doi.org/10.1016/j.jreng.2023.04.002
- Bianchini, A., Bandini, P., & Smith, D. W. (2010). Interrater reliability of manual pavement distress evaluations. Journal of Transportation Engineering, 136(2), 165–172. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-947X(2010)136:2(165)
- Chang, C. M., Cheng, D., Smith, R. E., Tan, S. G., & Hossain, A. (2025). SMART quality control analysis of pavement condition data for pavement management applications. International Journal of Transportation Science and Technology, 18, 227–244. https://doi.org/10.1016/j.ijtst.2024.06.007
- Değer Şitilbay, B., & Yılmaz, M. O. (2026). Bridging image-based detection and field evaluation: A semi-automated pavement distress assessment framework. Sustainability, 18(10), Article 4935. https://doi.org/10.3390/su18104935
- Federal Highway Administration. (2017). Pavement performance measures and forecasting and the effects of maintenance and rehabilitation strategy on treatment effectiveness (Report No. FHWA-HRT-17-095). Federal Highway Administration.
- Ghavami, S., Naseri, H., & Safi Jahanshahi, F. (2025). Enhanced prediction and uncertainty modeling of pavement roughness using machine learning and conformal prediction. Infrastructures, 10(7), Article 166. https://doi.org/10.3390/infrastructures10070166
- Haas, R., Hudson, W. R., & Zaniewski, J. P. (1994). Modern pavement management. Krieger Publishing Company.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ulaştırma Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
15 Kasım 2026
Gönderilme Tarihi
29 Temmuz 2026
Kabul Tarihi
16 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 6
APA
Değer Şitilbay, B. (2026). Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(6), 2981-2995. https://doi.org/10.34248/bsengineering.2006044
AMA
1.Değer Şitilbay B. Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi. BSJ Eng. Sci. 2026;9(6):2981-2995. doi:10.34248/bsengineering.2006044
Chicago
Değer Şitilbay, Betül. 2026. “Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (6): 2981-95. https://doi.org/10.34248/bsengineering.2006044.
EndNote
Değer Şitilbay B (15 Kasım 2026) Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 6 2981–2995.
IEEE
[1]B. Değer Şitilbay, “Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 6, ss. 2981–2995, Kas. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.2006044.
ISNAD
Değer Şitilbay, Betül. “Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/6 (15 Kasım 2026): 2981-2995. https://doi.org/10.34248/bsengineering.2006044.
JAMA
1.Değer Şitilbay B. Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi. BSJ Eng. Sci. 2026;9:2981–2995.
MLA
Değer Şitilbay, Betül. “Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 6, Kasım 2026, ss. 2981-95, doi:10.34248/bsengineering.2006044.
Vancouver
1.Betül Değer Şitilbay. Yol Bozulma Şiddeti ve Yaygınlığı Senaryolarında Üstyapı Durumlarının Duyarlılık Analizi. BSJ Eng. Sci. 15 Kasım 2026;9(6):2981-95. doi:10.34248/bsengineering.2006044