Gıda Paketleme Makinelerinin Kullanım Risklerinin HRNS Methodu ve FMEA Yöntemi İle Karşılaştırılması

Öz

İnsan yaşamının sürdürülebilmesi için temel gereksinimlerden biri olan gıda ihtiyacının herkes tarafından erişilebilir olması ve çıkan ürünlerin tüketici ile güvenli şekilde buluşturulmasını sağlamak için ambalajlanması sektör içerisinde farklı bir üretim hattı oluşturmuştur. Bu çalışma ile örnek bir gıda ürünleri imalatı fabrikasında iş kazalarının gerçekleşme oranlarına göre değerlendirilmiş ve en fazla iş kazasının yaşandığı hattın ‘paketleme’ olması nedeniyle işin gereği kullanılan makinelerin gerek tasarım, gerek kullanım eksikliklerinin tespit edilerek iyileştirmeye yönelik karşılaştırmalı risk değerlendirme yöntemlerinden faydalanılmıştır. Araştırmada örnek bir gıda ürünleri imalatı fabrikasında 2018 yılında gerçekleşen 128 iş kazası raporları incelenmiştir. Yaşanan iş kazası verileri sektöre ait çalışan güvenliği ve sağlığı tedbirlerinin uygulanmasında bazı aksaklıklar olduğunu somut bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu nedenle paketleme makinelerinin kullanım risklerinin tespit edilmesi ve değerlendirilmesinde araştırma yöntemi olarak HRNS ve FMEA risk değerlendirme metotlarından faydalanılmış ve sonuçları karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonuçlarına göre makinelere yönelik detaylı risk değerlendirmesi yapabilmeyi sağlayan HRNS Metodu ile makine üreticilerine tasarım açısından referans alınabilecek çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Gıda ürünleri imalatı
• FMEA risk değerlendirmesi
• HRNS metodu
• Yatay ve dikey paketleme

Comparison of the Use Risks of Food Packaging Machines with the HRNS Method and FMEA Method

Öz

The fact that the food need, which is one of the basic requirements for the continuation of human life, is accessible to everyone, and the packaging of the products in order to ensure that the products are brought together with the consumer in a safe manner, has created a different production line in the sector. In this study, a sample food product manufacturing plant was evaluated according to the realization rates of work accidents, and since the line with the highest number of work accidents is 'packaging', the design and usage deficiencies of the machines used as a requirement of the job were determined and comparative risk assessment methods were used for improvement. In the research, 128 occupational accident reports that took place in 2018 in a sample food products manufacturing factory were examined. Occupational accident data concretely reveals that there are some problems in the implementation of the employee safety and health measures of the sector. For this reason, HRNS and FMEA risk assessment methods were used as research methods in determining and evaluating the risks of using packaging machines and the results were compared. With the HRNS Method, which enables detailed risk assessment for machines according to comparison results, machine manufacturers are presented with solutions that can be taken as reference in terms of design.

Anahtar Kelimeler

• Food products manufacturing
• FMEA risk assessment
• HRNS method
• Horizontal and vertical packaging

Kaynakça

1. Akkaya E, Bingöl EB, Çetin Ö. 2017. Paketleme yöntemleri (modifiye atmosfer paketleme, kontrollü atmosfer paketleme, vakum paketleme). Türkiye Klin Gıda Bil Derg, 3(2): 164-168.
2. Bağdatlı BA, Kayaardı S. 2010. Et ve Et ürünlerinde kullanılan paketleme yöntemleri, Akad Gıda, 8(2): 24-30.
3. Bal E. 2016. Modifiye atmosfer paketleme ile potasyum permanganat uygulamalarının J.H.Hale şeftali çeşidinin muhafazası üzerine etkileri. J Inst Sci and Tech , 6 (1): 9-15.
4. Cakır A. 2018. Makine bazlı risk değerlendirmesi. Sürd Müh Uyg Teknol Gelişmeler Derg, 1(1): 1-10.
5. Çelik İ, Tümer G. 2016. Gıda ambalajlamada son gelişmeler. Akad Gıda, 14(2): 180-188.
6. Çevik O, Aran G. 2009. Kalite iyileştirme sürecinde hata türü etkileri analizi (Fmea)* ve piston üretiminde bir uygulama. Sosyal Ekon Araş Derg, 8(16): 241-265.
7. Dikey Paketleme Makineleri. 2021. URL: https://hipermak.com.tr/dikey-paketleme-makineleri3/?gclid=EAIaIQobChMIzt7Xgd758AIVmrd3Ch3bOQ6aEAAYASAAEgIDGfD_BwE. (erişim tarihi: 27.04.2021).
8. Dilber U, Dilber Ö, Karakaya P. 2012. Gıdalarda ambalajın önemi ve tüketicilerin satın alma davranışlarına etkisi (Karaman ili örneği). Gümüşhane Üniv İlet Fak E-Derg, 1(3): 159-190.

9. Dobrucka R. 2013. Application of Active packagıng Systems in probiotic foods. Scientific J Logistics, 9(3): 167-175.
10. Dursun Y. 2013. İş güvenliği kültürünün çalışanların güvenli davranışları üzerine etkisi. SGD-Sosyal Güv Derg, 3(2): 61-75.
11. Embleni A. 2013. Trends in packaging of food, beverages and other fast-moving consumer goods (FMCG), Woodhead Publishing Series in Food Sci, Technol and Nutri, 2013: 22-34. DOI: 10.1533/9780857098979.22.
12. Erding B, Acar J. 1996. Gıda muhafazasında modifiye atmosfer paketleme (MAP). Gıda, 21(1): 17-21.
13. Eryürek ÖF, Tanyaş M. 2003. Hata türü etkileri analizi yönteminde maliyet odaklı yeni bir karar verme yaklaşımı. İTÜ Müh Derg, 2(6): 31-40.
14. Fişekci B. 2013. Lor peynirinin raf ömru üzerine modifiye atmosfer paketlemenin ve Co2 uygulamasının etkilerinin belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniv Fen Bil Enst Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Isparta, Turkey.
15. Hasanhanoğlu C. 2020. Güvenli işyeri yaratılmasında insan kaynakları yönetiminin önemi ve işletme verimliliği açısından iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerine ekonomik katkısı. Uluslararası Ekon ve Siyaset Bil Akad Araş Derg, 3(9): 2-17.
16. Hecer C. 2012. Et teknolojisinde ambalajlama yöntemleri. Uludağ Üniv Vet Fak Derg, 31(1): 57-62.
17. Huang GQ. 2000. Failure mode and effect analysis (FMEA). Int J Advanced Manufac Technol, 16(8): 603-608.
18. Kahraman Ö, Demirer A. 2019. OHSAS 18001 Kapsamında FMEA Uygulaması. Makine Teknoli E-Derg, 7(1): 53-68.
19. Karagöz Ş, Demirdöven A. 2017. Gıda ambalajlamada güncel uygulamalar: Modifiye Atmosfer, aktif, akıllı ve nanoteknolojik ambalajlama uygulamaları. Gaziosmanpaşa Bil Araş Derg, 6(1): 9-21.
20. Kartal S, Aday M, Caner C. 2010. Meyve ve sebzelerde denge modifiye atmosfer ambalajlamaya etki eden faktörler. Akad Gıda, 8(6): 29-34.
21. Kim KD, Park S. 2021. An analysis of the effects of occupational accidents on corporate management performance. Safety Sci, 138: 105228. DOI: 10.1016/j.ssci.2021.105228.
22. Özkılıç Ö. 2005. İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi ve risk değerlendirme metodolojileri. Tisk Yayınları, pp: 136, İstanbul, Turkey.
23. Olum S, Velioğlu H, Kantaş M, Ergül İ, Arıöz M, Taşbaş H. 2015. 2006/42/AT makine emniyet yönetmeliğine göre yapılan uygunluk değerlendirmelerinde en çok karşılaşılan uygunsuzluklar. Tarım Mak Bil Derg, 11(1): 9-16.
24. Öz A, Süfer Ö. 2013. Taze meyve ve sebzelerin muhafazasında modifiye atmosfer paketlemenin doğal bileşiklerle birlikte kullanımı. Akad Gıda, 11(2): 110-115.
25. Özkılıç Ö. 2016. makine risk değerlendirmesi. Önder Akademi, pp: 20-24, İstanbul, Turkey.
26. Parlak T, Barışık T, Yalçın F. 2020. gıda ürünleri imalatında çalışan personellerin iş sağlığı ve güvenliği hakkındaki farkındalık durumlarının tespiti üzerine bir araştırma. OHS Acad, 3(1): 13-27. DOI: 10.38213/ohsacademy.691458.
27. SGK. 2018. T.C Sosyal Güvenlik Kurumu İstatistik Yılları, URL: http://www.sgk.gov.tr/wps/portal/sgk/tr/kurumsal/istatistik/sgk_istatistik_yilliklari (erişim tarihi: 15.03.2020).
28. Üçüncü M. 2011. gıda ambalajlanma teknolojisi. Ambalaj Sanayiciler Derneği. İstanbul, Turkey.
29. VDA. 1996. Quality management in the automotive industry. Quality Assurance Before Series Prod, 4(2): 5.
30. Yatay Flowpack Paketleme Makinaları. 2021. URL: https://girisimmak.com/yatay-flowpack-paketleme-makinalar%C4%B1/. (erişim tarihi: 27.04.2021).
31. Oral Y, Ünal TA. 2020. 2016-2018 yılları arasında seyahat sektörüne ait iş kazası verilerinin değerlendirilmesi. OHS Acad, 3(2): 61-72. DOI: 10.38213/ohsacademy.724873.