ŞOR TÜRKÇESİ VE KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LEKSİKOİSTATİKSEL BİR DEĞERLENDİRMESİ

Öz

Leksikoistatiksel dil çalışmaları, diller arası köken ilişkilerini ortaya koyan, onları çeşitli alt kümelere 

ayıran, dillerin hangi tarihlerde birbirlerinden ayrıldıklarını tespit etmeye çalışan dil tarihlemesi yöntemidir. 

Dilin temel sözcüklerini oluşturan, içerisinde organ adları, akrabalık terimleri, sayı adlarının bulunduğu listeler 

yardımıyla diller arasındaki köken ilişkilerini saptamayı amaçlayan leksikoistatiksel yöntem, matematik ve 

istatistik bilimlerinden de faydalanmaktadır. Bu yöntemle sözcüklerin zaman içerisindeki dağılımları tespit 

edilerek diller veya lehçeler arasındaki ilişkinin derecesi belirlenmeye çalışılır. Bu çalışmada Türkçenin iki farklı 

lehçe alt koluna ait olan Şor Türkçesi ve Kaşkay Türkçesi, leksikoistatiksel açıdan Clauson’un belirlediği temel 

sözcük listesi esas alınarak karşılaştırılmış, Ana Türkçeye benzerlik oranları ve konuşuldukları coğrafyalarda 

etkileşim içinde oldukları diller ve onlardan aldıkları ödünç kelime oranları tespit edilmeye çalışılmıştır.  

Anahtar Kelimeler

• Leksikoistatiksel Yöntem,Glottokronoloji,Dil Tarihlemesi,Temel Sözcük Listeleri

Kaynakça

1. Şükrü Haluk Akalın‐ Nadejda N. Kurpesko Tannagaşeva, Şor Sözlüğü. Türkoloji Araştırmaları, Adana, 2005. Sir Gerard Clauson, “Altay Teorisinin Leksikoistatiksel Bir Değerlendirmesi” Çev. İsmail ULUTAŞ, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen‐Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2004, S. 10, s. 153‐174. Mehmet Demirezen, “Dil Tarihlemesi (Glottochronology) ve Dilbilimdeki Yeri”, TDAY Belleten, 1981, s.101‐111. Merdani Rahimi Esedullah, Qaşqayî Sözlügü:Kaşkay Türkçesi‐Farsça Sözlük,Kum, 2007. Faruk Gökçe, Genetik Dil Bilime Giriş: Altay Dilleri Sorunu, Sonçağ Yayınları, Ankara, 2015. Hans Henrich Hock, Principles of Historical Linguistics, Second Edition, Revised and Updated, Mouton de Gruyter, Berlin‐New York, 1991. Morris Swadesh, “Lexicostatistic Classification”, In: Handbook of Middle American Indians, ed. By N. McQuown, 1967, 5:79‐115, Austin: University of Texas Press. İnternet KaynaklarıHaluk, Berkmen. “ Glottokronoloji ve Abhazca” (1 Ağustos 2018) Zita, McRobbie. “Glottochronology” (1 Ağustos 2018) Roberto, Lazzeroni. “Glottochronology” (3 Ağustos 2018)