Erzurum Ekolojik Koşullarında Bazı Yağlık Ayçiçeği Genotiplerinin Verim ve Önemli Tarımsal Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Erzurum ekolojik koşullarına uygun yağlık ayçiçeği genotiplerini belirlemek amacıyla 2017 yılında yürütülen bu çalışma, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür.  Çalışmanın materyalini Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü (TTAE) ayçiçeği ıslah programınca geliştirilen, daha önce yapılmış verim denemelerinde ön plana çıkmış 7 genotip  (17 Tr 111, 17 Tr 104, 16 Tr 66, 17 Tr 107, 17 Tr 105, 17 Tr 106 ve 16 T r009) ve 4 tescilli çeşit (Kayra, Italıca, Bosfora ve Lg 5582) oluşturmuştur. İncelenen genotiplerin %50 çiçeklenme süresi, bitki boyu, bin tohum ağırlığı, tohum verimi, yağ oranı ve yağ verimi açısından istatistiksel olarak farklı oldukları bulunmuştur. Araştırmada genotiplerin tohum verimi 224,5-415 kg da^-1 ( 17 Tr 105; Kayra), ham yağ oranı % 26.8-37.5 (16 Tr 008; Kayra) ve ham yağ verimi 65.1-155.7 kg da^-1 (17 Tr 105; Kayra) arasında belirlenmiştir. Denemeye alınan genotipler arasında Kayra yüksek tohum ve yağ oranına sahip çeşit olarak ön plana çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yağlık ayçiçeği,Helianthus annuus,Tabla çapı,Tane verimi

Kaynakça

1. [1] USDA 2017,[e-mail].
2. [2] https://arastirma.tarimorman.gov.tr.( Erişim tarihi 24.01.2019)
3. [3] TÜİK. 2017. www.tuik.gov.tr (Erişim tarihi: 28.11.2018).
4. [4] Sefaoğlu. F, Özer. H, Öztürk. E, Polat. T, Erzurum ekolojik koşullarında bazı yağlık ayçiçeği çeşitlerinin adaptasyonu ve önemli tarımsal özelliklerinin belirlenmesi. Türkiye VIII. Tarla Bitkileri Kongresi. 19-22 Ekim 2009. Hatay/Türkiye.
5. [5] Albayrak. Ş.N, Ekim zamanlarına Göre Uygulanan Değişik Azotlu Gübre Formlarının Yağlık Ayçiçeği (Helianthus Annuus L.) Çeşitlerinin Verim ve Verim Unsurlarına Etkisi. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi 2014.
6. [6] Ashraf. A, Bazı Yağlık Ayçiçeği (Helianthus Annuus L.) Çeşitlerinde Farklı Azot Dozları ve Uygulama Zamanlarının Etkilerinin İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi 2015.
7. [7] Weiss. E.A, . Rapeseed. In: Oilseed Crops. Blackwell Sci. Ltd., Victoria, Australia. 2000
8. [8] Gürbüz. B, Kaya. M.D, Demirtola. A, Ayçiçeği Tarımı. Hasat Yayıncılık Ltd. Şti. ISBN- 975-8377-23-X. Ege Basım. 2003.

9. [9] Karakuş. A, Kaya. C, Sefaoğlu. F, Bazı yağlık ayçiçeği (Helianthus annus L.) çeşit adayı ve çeşitlerinin Erzurum koşullarında adaptasyon kabiliyetlerinin belirlenmesi. Enerji Tarımı ve Biyoyakıtlar 4. Ulusal Çalıştayı. 28-29 Mayıs 2014 Samsun. 115-122.
10. [10] Sefaoğlu. F, Kaya. C, Bazı yağlık ayçiçeği (Helianthus annuus L,) genotiplerinin Erzurum ekolojik koşullarında adaptasyon kabiliyetlerinin belirlenmesi. Alınteri Journal of Agriculture Sciences. 2018, 33(1): 37-41.
11. [11] Çetin. K, Öztürk.Ö, Bazı hibrit ayçiçeği çeşitlerinin verim ve verim unsurlarının belirlenmesi. Selcuk Journal of Agriculture and Food Science, (2018) 32 (3), 282-288.
12. [12] Sarıkaya. Y, Bursa Şartlarında Potasyumun Ayçiçeğinin Verimine ve Bazı Özellikleri Üzerindeki Etkisi. Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, 2016.
13. [13] Deviren. R, Eryiğit. T, Iğdır ovası sulu koşullarında bazı ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinin verim performanslarının belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 20 (Özel Sayı), 166-171. 2017.
14. [14] Doğan. M, Sulanmayan Koşullarda Ayçiçeği (Helianthus annuus L.) Çeşitlerinin Tarımsal ve Teknolojik Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi. 2010.
15. [15] Yılmaz. G, Kınay. A,. Bazı Yağlık Ayçiçeği (Heliannus Annus L.) çeşitlerinin Tokat- Kazova şartlarında verim ve verim özelliklerinin incelenmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi. 2015, 30. 281-286.
16. [16] Gül.V, Kara. K, Effects of Different Nitrogen Doses on Yıeld and Qualıty Traıts of Common Sunflower (Helianthus annuus L.). Turk Journal Field Crops 2015, 20(2), 159-165.
17. [17] Demirel. A, . Kırşehir ekolojik koşullarında bazı yağlık ayçiçeği çeşitlerinin verim ve verim öğelerinin belirlenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi. 2014.
18. [18] Roche. J, Essahat. A, Bouniols. M, El-Asri. Z, Mouloungui. M, Mondies. A.M, Diversified Composition of Sunflower (Helianthus annuus L.). Journal of Eco-Physiology. 2004, 3. 59-71.
19. [19] Karaaslan. D, Tonçer. Ö, Söğüt. T, Güneydoğu Anadolu Bölgesi koşullarında bazı ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinin verim ve bazı verim özellikleri bakımından değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 2007, 11(1/2): 31-38.
20. [20] Acar. M, Gizlenci. Ş, Öner. E.K, Sunflower Breeding Studies in Blakcsea Area Sunflower Breeding and Sdaptation Studies ın Cukurova Region. International Symposium On Sunflower Genetic Resources. October 16 – 20.. S.47. 2011 Kuşadası. İzmir. Turkey
21. 21] Evci,G, Pekcan. V, Yılmaz. İ.M, Kaya. Y, Şahin. İ, Cıtak. N,Tun. N, Ay. O, Pilaslı. A,. Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) yağ kalitesi ve verim öğeleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi. Türkiye IX. Tarla Bitkileri Kongresi. 2011, s.279. Bursa.