Danıştay İçtihatları Işığında Vergi Benzeri Mali Yükümlülük Kavramı

Öz

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve ulusal mevzuatımızda diğer yükümlülükler olan vergi, resim, harç kadar sık yer alamamakla birlikte uygulamada her alanda karşımıza çıkan vergi benzeri mali yükümlülüklerin mahiyeti, yasama organı tarafından açık bir şekilde ortaya konulmuş değildir. Bu husus özellikle mahkemeler arasında mali yükümlülüğün nitelendirilmesi sorununa yol açarak hukuki öngörülebilirlik ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Çalışmamız, söz konusu kavramın Danıştay kararları çerçevesinde irdelenerek ölçütlendirilmesine ve uygulamada yeknesaklığın sağlanması bakımından getirilen eleştirilere odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Vergi Benzeri Mali Yükümlülük
• Danıştay
• Kamu Hizmeti
• Parafiskal Yükümlülük

Tax And Similar Financial Liabilities in the Light of State Council Decisions

Öz

The content of fiscal responsibilities is not featured extensively in the Constitution of the Turkish Republic and our national legislation, and it is not laid out clearly by the legislative body. This matter creates the problem of defining fiscal responsibility across courts, violating the principle of legal expectation. Our work focuses on standardizing the concept by examining the framework of the rulings of the State Council and on the criticism in terms of the uniformity in execution.

Anahtar Kelimeler

• Tax and Similar Financial Liabilities
• Council of State
• Public Utility
• Parafiscality

Kaynakça

1. Acuner S, ‘Katı Atık ve Atık Su Bedelinin Hukuki Niteliği ve Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Değerlendirilmesi’(2014) (478) Türk İdare Dergisi 131-142
2. Acuner E and Acuner S, “Turizm Payı, Payın Hukuki Niteliği İle Paya Yönelik Anayasal Tartışmalar ve Belirsizlikler”(2020) 43(379) Vergi Sorunları Dergisi 27-40
3. Akyılmaz B and Cemil M, Türk İdare Hukuku (6th edn, Seçkin Yayıncılık 2015)
4. Arslanpınar, Y.B, ‘Anayasa Mahkemesi’nin Vergi ve Benzeri Mali Yükümlülüklere İlişkin Kararlarında Kamu Yararı Ölçütü’(2013) 104, TBB Dergisi 299-32
5. Atay E, İdare Hukuku (5th edn, Turhan Kitabevi Yayınları, 2016)
6. Başaran F, ‘Anayasa Temelinde Benzeri Mali Yükümlülük Kavramı’(1998) (118) Vergi Sorunları Dergisi 114-132
7. Guy Horward and Jamie Bartram, Domestic Water Quantity, Service Level and Health, Geneva: WHO., 2003, 22. citing Tolga Şirin, ‘Suyun İnsan Hakkı Olarak Değeri’(2010) 16(3-4) MÜHFD 85-94.
8. Herekman, A, ‘Teoride ve Türkiye’de Parafiskal Gelirler’(Sevinç Matbaası 1972), citing İbrahim Organ, Fatih Akçay, ‘Mali ve Hukuki Yönüyle Benzeri Mali Yükümlülükler’(2013), 5(9) Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 160-162

9. İnce E, ‘Benzeri Mali Yükümlülük Olarak Turizm Payı ve Vergisel Yönleri’(2019) 42(371) Vergi Sorunları Dergisi 56-61
10. İnce E, ‘Benzeri Mali Yükümlülüklerin Beyannamelerinde Damga Vergisi Sorunsalı’(2019), 42(375) Vergi Sorunları Dergisi 71-77
11. İşten İ, ‘Kamu Hizmeti Kavramı ve Unsurları’(2007) 22(1) Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Dergisi.
12. Karasu Öztemel G, ‘Benzeri Mali Yükümlülük Kavramının Hukuki Niteliği ve Bu Kapsamda Geri Kazanım Katılım Payının Değerlendirilmesi’(2019) 42(374) Vergi Sorunları Dergisi 88-96
13. Orak Ç, ‘Kamu Hizmeti: Tabula Rasa Avrupa Birliği Sürecinde Nasıl Doldurulacak?’(2007) 68 TBB Dergisi 161-169
14. Öztürk İ, Vergi Benzeri Mali Yükümlülükler (1st edn, Yetkin Yayıncılık 2016)
15. Öztürk İ, ‘Üretilen Petrolden Alınan Devlet Hissesinin Hukuki Niteliği Ve Anayasal Kanunilik İlkesine Uygunluğu’(2017) (11) Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 67-70
16. Nadaroğlu H, Kamu Maliyesi (9th edn, Beta Yayınları 1996)
17. Saban N, Vergi Hukuku (3rd edn, Der Yayınları 2005)
18. Tosun U and Öztürk İ, “Yükseköğretim Hizmeti Karşılığında Devlet ve Vakıf Yükseköğretim Kurumlarına Yapılan Ödemelerin Hukuki Niteliği”(2018) 13(148) Mali Hukuk Dergisi 763-791
19. Tosun U and Öztürk İ, “Devlet Yükseköğretim Kurumları Tarafından Yükseköğretim Hizmeti Karşılığında Alınan Bedellerin Mali Güce Göre Ödeme İlkesi Kapsamında Analizi”(2017) 15(175) Vergi Sorunları Dergisi 3364-3378
20. Tosun U and Öztürk İ, “Yükseköğretim Hizmeti Karşılığında Devlet Yüksek Öğretim Kurumlarına Ödenen, Öğrenci Katkı Payı, Öğrenim Ücreti ve Öğretim Ücretlerinin Kanunilik İlkesine Uygunluğu”(2017) 429 Vergi Dünyası 13-15
21. Uluatam Ö, Kamu Maliyesi (8th edn, İmaj Yayınevi 2003)
22. Yılmaz G and Biyan Ö, “Vergi Hukukunda Bir Belirsizlik: Benzeri Mali Yükümlülük Kavramı ve Bu Kavram Açısından Bakanlar Kuruluna Verilen Yetkilerin Değerlendirilmesi”(2016) 38(2) Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 335-348
23. Yiğit U and Öztürk İ, “Mali Güce Göre Ödeme Anayasal İlkesinin Vergi Benzeri Mali Yükümlülüklere Uygulanabilirliği”(2017) 6(12) Anayasa Hukuku Dergisi 610-616
24. Yiğit U and Öztürk İ, “Vergi Benzeri Mali Yüküm Niteliğindeki Belediye Gelirlerinin Haczedilebilirliği’(2017) 40(350) 62-66