Roma Hukukunda Institor ve Günümüz Hukukuna Etkileri

Öz

Roma hukukunda aile birçok kurumun doğması ve gelişmesinde etkili olmuştur. Gelişen ticaret hayatı içerisinde artan hukuki ilişkiler dolayısıyla ailede tek bir kişinin tüm işleri yapabilmesi zorlaştığı noktada, institor’luk kurumu ortaya çıkmıştır. Institor Roma’da bir işletmenin idaresinin bırakıldığı kimsedir. Institor’un işletme ile ilgili yaptığı faaliyetlerinden doğan borçlar, ticaret hayatı gerekleri doğrultusunda işletme sahibinin sorumluluğuna yol açmıştır. Böylece ticaret hayatına, özel hukuk açısından kişi sayılmayan köle ve aile evlatları da dahil edilmiştir. Bu çalışmada Roma hukukunda institor’luk kurumunun ortaya çıkışı ve hukuki sınırları incelenerek, günümüz hukuk sistemlerine olan etkileri değerlendirilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Institor
• Pater Familias
• Köle
• Aile Evladı

Institor in Roman Law and Its Effects on Contemporary Law

Öz

In Roman law, the family was influential in the emergence and development of many institutions. At the point where it was difficult for a single person to do all the work due to increasing legal relations in the developing business life, the institution of institor emerged. Institor is the person to whom the administration of a business is given in Roman law. The debts arising from the transactions of the institor regarding the business have led to the liability of the business owner in line with the requirements of business life. Thus, slaves and sons, who are not considered as persons in terms of private law, were included in the commercial life. In this study, the emergence and legal boundaries of the institution of institor in Roman law will be examined and its effects on today's legal systems will be evaluated.

Anahtar Kelimeler

• Institor
• Pater Familias
• Slave
• Sons

Kaynakça

1. Akıntürk T and Ateş D, Aile Hukuku (22nd edn, Beta Yayınevi 2020)
2. Arkan S, Ticari İşletme Hukuku (22nd edn, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 2016)
3. Bahtiyar M, Ticari İşletme Hukuku (16th edn, Beta Basım 2015)
4. Berger A, Encyclopedic Dictionary of Roman Law (The American Philosophical Society 1991)
5. Buckland WW, The Roman Law of Slavery, The Condition of the Slave in Private Law from Augustus to Justinian (Cambridge University Press 1970)
6. Di Marzo S, Roma Hukuku (Ziya Umur tr, İsmail Akgün Matbaası 1954)
7. Emiroğlu H, ‘Roma Hukuku'nda Vekalet Sözleşmesi (Mandatum) ve Hukuki İşlemlerde Temsil’ (2003) 52(1) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 101-111
8. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (24th edn, Yetkin Yayınları 2019)

9. Gümüş MA, Borçlar Hukuku Genel Hükümleri (Yetkin Yayınları 2021)
10. Honig R, Roma Hukuku (Şemseddin Talip tr, İstanbul Üniversitesi Yayınları 1938)
11. Hunter WA, A Systematic and Historical Exposition of Roman Law (Oxford University Press 1885)
12. Johnson D, ‘Limiting Liability: Roman Law and the Civil Law Tradition’ (1995) 70(4) Chicago-Kent Law Review 1515-1538
13. Karadeniz Çelebican Ö, Roma Hukuku (17th edn, Turhan Kitabevi 2014)
14. Karadeniz Ö, ‘Roma Hukukunda Peculium Müessesesi’ (1968) 25 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 179-194
15. Kirschenbaum A, Sons, Slaves and Freedmen in Roman Commerce (The Catholic University of America Press 1987)
16. Oğuzman MK and Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I (12th edn, Vedat Kitapçılık 2014)
17. Pugliese G, ‘Roma Ailesine Tarihi Bir Bakışı’ in Ziya Umur (tr) (1957) 22(1-4) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 339-349
18. Poroy R and Yasaman H, Ticari İşletme Hukuku (18th edn, Vedat Kitapçılık 2019)
19. Rado T, Roma Hukuku Dersleri-Borçlar Hukuku (Filiz Kitabevi 2014)
20. Schwarz AB, Roma Hukuku Dersleri (Türkan Rado tr, Doğan Kardeş Matbaacılık Sanayii A. Ş. Basımevi 1963)
21. Şener OH, Ticari İşletme Hukuku (Seçkin Yayıncılık 2016)
22. Şener OH, Ticari Temsilci ve Ticari Temsil Yetkisi (Adalet Yayınevi 2015)
23. Tahiroğlu B and Erdoğmuş B, Roma Hukuku Dersleri (10th edn, Der Yayınevi 2014)
24. Tezcan D, Erdem MR, Sancakdar O and Önok RM, İnsan Hakları El Kitabı (9th edn, Seçkin Yayınevi 2021)
25. Türkoğlu HG, ‘Roma Hukukunda Actio de Peculio’ (2005) 7(2) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 103-136
26. Umur Z, Roma Hukuku Ders Notları (Beta Yayınevi 1990)
27. Umur Z, Roma Hukuku Lügatı (Fakülteler Matbaası 1983)
28. Umur Z, Roma Hukuku (Fakülteler Matbaası 1974)
29. Uzunallı S, Anonim Şirkette İşletme Konusu (Adalet Yayınevi 2013)
30. Ülgen H, Helvacı M, Kaya A and Nomer Ertan NF, Ticari İşletme Hukuku (6th edn, Vedat Kitapçılık 2019)
31. Üskül Engin ZÖ and Karaman B, ‘Roma İmparatorluğu ve Hukukunda Ailenin Toplumsal Temelleri’ (2006) 5(1) Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 255-313