Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Hemşirenin Hukuki Sorumluluğu

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 11, 108 - 134, 06.09.2025

Mehtap Tekin

Öz

Bu çalışmada, Anayasa Mahkemesinin kararlarıyla ilgili resmi sayfasına giriş yapılarak hemşirenin özel hukuk bakımından doğrudan veya dolaylı olarak sorumlu tutulduğu davalar, içerikleri analiz edilmek maksadıyla incelendi. Hukuki sorumlulukla ilgili Anayasa Mahkemesine yapılan beş adet bireysel başvurunun büyük bir çoğunluğunda (%80) adil yargılanma ve %40 oranında da maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme haklarının ihlalleri hukuki sebeplerinin bulunduğu görüldü. Derece mahkemelerinde açılan davaların konusu, büyük bir oranda (%80) hemşirenin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkindir. İçeriğinde en fazla (%40), tedavi ve bakım uygulamasını gereği gibi yerine getirme yükümlülüğü yer almaktadır ve davaların çoğunluğu (%60) sözleşmeye dayanılarak açılmıştır. Anayasa Mahkemesi kararlarının çoğunluğu hemşirenin lehine sonuçlanmıştır ve hemşire, davanın tarafı pozisyonundadır. Sağlık hizmeti sunumunda önemli ve merkezi bir pozisyon olan hemşirelik mesleğinde, özellikle de hukuki sorumluluk belirlenirken, hemşirenin karar ve uygulamalarını etkileyebilecek faktörlerin ve fiziksel çevrenin göz önünde bulundurulması gerekir. Anayasa Mahkemesi, ancak görev, yetki ve sorumlulukları çerçevesinde konuya dikkat çekebilecektir.

Anahtar Kelimeler

Anayasa Mahkemesi , Hemşire , Hukuki Sorumluluk , Sağlık Hukuku , Sağlık Memuru

Nurse’s Legal Responsibility In The Light Of Constitutional Court Decisions

Öz

In this study, the official page of the Constitutional Court regarding its decisions was accessed and the cases in which nurses were held directly or indirectly liable in terms of private law were examined in order to analyze their contents.

It was observed that in the five individual applications made to the Constitutional Court regarding legal liability, the vast majority (80%) had the legal grounds of a fair trial and 40% of the rights to protect and develop one’s material and spiritual existence. The subjects of the cases filed in the Courts of First Instance were largely (80%) related to the duties, powers and responsibilities of the nurse. The content mostly (40%) included the obligation to properly perform treatment and care, and the majority of the cases (60%) were filed based on contracts. The majority of the Constitutional Court decisions were concluded in favor of the nurse and the nurse was a party to the case.

In the nursing profession, which is an important and central position in the provision of health services, factors that may affect the nurse’s decisions and practices and the physical environment must be taken into consideration, especially when determining legal responsibilities. The Constitutional Court can only draw attention to the issue within the framework of its duties, powers and responsibilities.

Anahtar Kelimeler

Constitutional Court , Nurse , Legal Liability , Health Law , Health Officer

Kaynakça

• Alçık Merve, “Türk Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Maddi ve Manevi Varlığın Korunması ve Geliştirilmesi Hakkı” (2018) Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 8.
• Anayasa Mahkemesi Kararı, (2021) https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2017/17310 Erişim Tarihi 15 Ekim 2024.
• Anayasa Mahkemesi Kararı, (2023) https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2020/2316 Erişim Tarihi 15 Ekim 2024.
• Anayasa Mahkemesi Kararı, (2014) https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2013/8485 Erişim Tarihi 15 Ekim 2024.
• Anayasa Mahkemesi Kararı, (2023) https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2020/16941 Erişim Tarihi 15 Ekim 2024.
• Anayasa Mahkemesi Kararı, (2023) https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2020/26359 Erişim Tarihi 15 Ekim 2024.
• Anayasa Mahkemesi Kararı, (2019) https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2016/1949?KelimeAra%5B0%5D=ya&page=242 Erişim Tarihi 15 Ekim 2024.
• Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, Kanun Numarası: 6216, Kabul Tarihi: 30.03.2011, RG 03.04.2011/27894.
• Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi: İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun, Kanun Numarası: 5013, Kabul Tarihi: 03.12.2003.
• Eltimur Dilara, “Anayasa Hukuku Kapsamında Sağlık Hakkı ve Dava Edilebilirlik Sorunu” (2022) 87 (2) İzmir Barosu Dergisi 347-406.
• Ersöz Ahmet Kürşat, “Anayasa Mahkemesi’nin İdarenin Sağlık Hizmetlerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Bireysel Başvuruya Konu Kararlarının Değerlendirilmesi” (2022) 12 (2) Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 457-478.
• Hasta Hakları Yönetmeliği, RG 01.08.1998/23420.
• Hemşirelik Kanunu, Kanun Numarası: 6283, Kabul Tarihi: 25.02.1954, RG 02.03.1954/8647.
• Hemşirelik Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 5634, Kabul Tarihi: 25.04.2007, RG 02.05.2007/26510.
• Hemşirelik Yönetmeliği, RG 08.03.2010/27515.
• Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, RG 13.04.2005/25785.
• Oğuzman M K, Öz M T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I (13th edn, Vedat Kitapçılık 2017).
• Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, Kanun Numarası: 3359, Kabul Tarihi: 07.05.1987, RG 15.05.1987/19961.
• Tazminat Komisyonunun Görevleri İle Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun, Kanun Numarası: 6384, Kabul Tarihi: 09.01.2013, RG 19.01.2013/28533.
• T.C. Anayasası, Kanun Numarası: 2709, Kabul Tarihi: 18.10.1982, RG 09.11.1982/17863.
• Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Kanun Numarası: 6502, Kabul Tarihi: 07.11.2013, RG 28.11.2013/28835.
• Türk Borçlar Kanunu, Kanun Numarası: 6098, Kabul Tarihi: 11.01.2011, RG 04.02.2011/27836.
• Türk Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 7406, Kabul Tarihi: 12.05.2022, RG 27.05.2022/31848.
• Türk Medeni Kanunu, Kanun Numarası: 4721, Kabul Tarihi: 22.11.2001, RG 08.12.2002/24607.
• Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği, RG 13.01.1983/17927.
• Yaylacı Nurten, “Tıbbi İhmal: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kararları Çerçevesinde Bir İnceleme” (2022) 17 (186) Terazi Hukuk Dergisi 110-129.
• https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/Ara?KelimeAra%5B%5D=hem%C5%9Fire+ Erişim Tarihi 15 Ekim 2024.
• https://www.anayasa.gov.tr/media/3680/avrupasosyalsarti.pdf Erişim Tarihi 25.04.2025.
• https://www.yargitay.gov.tr/documents/AIHM.pdf
• https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/48902/0/saglik-meslek-mensuplari-icin-temel-etik-ilkelerpdf.pdf Erişim Tarihi 25.04.2025.