Hemşirelikle İlgili Özel Düzenlemelerin Değerlendirilmesi

Öz

Anayasal bir kamu hizmeti sunan hemşire, sağlık hizmetinin kilit pozisyonunda bulunan, ekibin önemli çoğunluğunu oluşturan ve yeri doldurulamayan bir sağlık meslek mensubudur. Sağlık hizmeti sunumunun hemen her alanında görev alan hemşirelerin çalışma alanları oldukça geniştir ve hastanın bakım ve tedavisi dışında da birçok rolleri bulunmaktadır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve 1219 sayılı Tababet ve Şu abatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’da da hemşireliğe ilişkin ibareler mevcuttur. Anayasa madde 137, hemşirenin görev, yetki ve sorumluluklarını yerine getirirken dikkate alması gereken çok önemli bir hükümdür ve tüm hemşireleri kapsamaktadır. Hemşirelik mesleğiyle ilgili Hemşirelik Kanunu ve Hemşirelik Yönetmeliği mevcuttur. Hemşirelik Kanunu ve 1219 sayılı Kanun’da, aynı konularda farklı hükümler mevcut olmakla birlikte bu durumda özel kanun olan Hemşirelik Kanunu uygulama alanı bulacaktır. Hemşirelik Kanunu’nun 4. ve Hemşirelik Yönetmeliği’nin de 6. maddeleri, hemşirenin görev, yetki ve sorumlulukları bakımından temeldir. Özel düzenlemelerde yer alan bazı hükümlerin, sahada yaşanabilecek sorunlar ve farklı uygulamalar nedenleriyle güncellenmesi gerektiği kanısındayız.

Anahtar Kelimeler

• Hemşire
• Hemşirelik
• Sağlık Hukuku
• Sağlık Memuru
• Yükümlülük

Evaluation Of Special Regulations Related To Nursing

Öz

The nurse, who provides a constitutional public service, is an irreplaceable healthcare Professional who holds a key position in the healthcare service, constitutes the majority of the team. Nurses work in almost every area of healthcare delivery, and their scope of work is quite broad, encompassing many rules beyond patient care and treatment. The Turkish Constitution No. 2709 and the Law No. 1219 on the Manner of Practice of Medicine and Related Professions also contain provisions relating to nursing. Article 137 of the Constitution is a very important provision that nurses must take into consideration when fulfilling their duties, Powers and responsibilities, and it covers all nurses. There is a Nursing Law and a Nursing Regulation concerning the nursing profession. Although the Nursing Law and Law No. 1219 contain different provisions on the same issues, in this case, the Nursing Law, being a special law, will prevail. Article 4 of the Nursing Law and Article 6 of the Nursing Regulation are fundamental in terms of the duties, powers, and responsibilities of nurses. We believe that some provisions in the special regulations need to be updated due to problems that may be encountered in the field and different practices.

Anahtar Kelimeler

• Nurse
• Nursing
• Health Law
• Health Officer
• Obligation

Kaynakça

1. Aile Hekimliği Kanunu, Kanun Numarası: 5258, Kabul Tarihi: 24.11.2004, RG 09.12.2004/25665.
2. Alkan Ahmet, Erdem Ramazan ve Çelik Rukiye, ‘Sağlık Alanındaki Ayrımcı Tutum ve Davranışlar: Kavramsal Bir İnceleme’ (2016) 19 (3) Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi 365-390.
3. Anayasa Mahkemesi, 2009/113, 23.07.2009.
4. Anayasa Mahkemesi, 2020/26359, 24.05.2023.
5. Ankara Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastaneleri https://hastane.ankara.edu.tr/ibnisina-organizasyon-semasi/ Erişim Tarihi: 10 Kasım 2025.
6. Aygin Dilek ve Cengiz Hande, ‘İlaç Uygulama Hataları ve Hemşirenin Sorumluluğu’ (2011) 45 (3) Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni 110-114.
7. Baran Zilan ve Akın Esra, ‘Hemşire Kaynaklı İlaç Hatalarının Nedenleri ve Önlenmesine Yönelik Güncel Yaklaşımlar: Sistematik Derleme’ (2023) 5(1) Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 58-76.
8. Basınç Yarası Risk Tanılama ve Takip Formu https://hastane.sdu.edu.tr/SDU_Files/Dosyalar/e3664829-4251-46e0-bfba-82871c7496e0.pdf Erişim Tarihi: 11 Kasım 2025.

9. Devlet Memurları Kanunu, Kanun Numarası: 657, Kabul Tarihi: 14.07.1965, RG 23.07.1965/12056.
10. Gebe Değerlendirme Formu https://sbf.gop.edu.tr/depo/menuler/birim_11391/formlar_234/dosya_icerik/7262154/formlar_20190527100921.pdf Erişim Tarihi: 12 Kasım 2025.
11. Güncel Türkçe Sözlük https://sozluk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 10 Mayıs 2025.
12. Hasta Hakları Yönetmeliği, RG 01.08.1998/23420.
13. Hasta ve Yakınlarının Eğitimi Formu http://cdn.istanbul.edu.tr/statics/onkoloji.istanbul.edu.tr/wp-content/uploads/2017/11/OE-KSS-PR-001FR-010-Hasta-ve-Yak%C4%B1nlar%C4%B1n%C4%B1n-E%C4%9Fitimi-Formu.pdf Erişim Tarihi: 11 Kasım 2025.
14. Hemşirelik Kanunu, Kanun Numarası: 6283, Kabul Tarihi: 25.02.1954, RG 02.03.1954/8647.
15. Hemşirelik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 5634, Kabul Tarihi: 25.04.2007, RG 02.05.2007/26510.
16. Hemşirelik Yönetmeliği, RG 08.03.2010/27515.
17. Hemşirelik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, RG 19.04.2011/27910.
18. İ Ü Onkoloji Enstitüsü Sözel Order Alma Talimatı http://cdn.istanbul.edu.tr/statics/onkoloji.istanbul.edu.tr/wp-content/uploads/2017/10/OE-CHGS-PR-001TL-003-S%C3%B6zel-Order-Alma-Talimat%C4%B1-1.pdf Erişim Tarihi: 02 Kasım 2025.
19. İtaki Düşme Riski Ölçeği Formu https://www.ksu.edu.tr/depo/belgeler/HB.FR.004%20%C4%B0TAK%C4%B0%20D%C3%9C%C5%9EME%20R%C4%B0SK%C4%B0%20%C3%96L%C3%87E%C4%9E%C4%B0%20FORMU_1711131034110894.pdf Erişim Tarihi: 11 Kasım 2025.
20. Kaplan Gazel, İleri Fırat, Güneş Mehmet Emin, Meral Orhan, Aktaş Ekin Özgür ve Çınarlı Serkan, ‘Hemşirelerin Sözel Order İle İlgili Bilgi Düzeyleri, Uygulamaları ve Karşılaştıkları Sorunlar Üzerinde Bir Anket Çalışması’ (2022) 12 (2) Smyrna Tıp Dergisi 39-46.
21. Kısıtlanan Hasta Takip Formu https://hastaneler.erciyes.edu.tr/Files/formused/0aab3c0c-53fd-428b-935e-cf0b2fb03776.pdf Erişim Tarihi: 11 Kasım 2025.
22. Muhammed Emre Keskin, Elif Kılıç Delice ve Gökay Akkaya, ‘Çoklu Bölüm İçin Adil Hemşire Çizelgeleme’ (2020) 24 (4) Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1705.
23. Nursing For Women’s Health, The Role of Nurses In Political Advocacy https://www.nwhjournal.org/article/S1751-4851(24)00170-3/fulltext Erişim Tarihi: 11 Kasım 2025.
24. Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Üyeleri https://www.tbmm.gov.tr/ihtisas-komisyonlari/saglik-aile-calisma-ve-sosyal-isler/komisyon-uyeleri Erişim Tarihi: 13 Ekim 2022.
25. Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Kararname Numarası: 6223, Kabul Tarihi: 11.10.201, RG 02.11.2011/28103.
26. Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği, RG 04.02.2014/28903.
27. Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 6354, Kabul Tarihi: 04.07.2012, RG 12.07.2012/28351.
28. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Eğitim ve Sertifikasyon Daire Başkanlığı Sertifikalı Eğitim Programları” https://shgmesdb.saglik.gov.tr/TR-63589/sertifikali-egitim-programlari.html%20N%20DA%C4%B0RE%20BA%C5%9EKANLI%C4%9EI Erişim Tarihi: 02 Kasım 2025.
29. Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2021 Haber Bülteni https://sbsgm.saglik.gov.tr/Eklenti/44131/0/saglik-istatistikleri-yilligi-2021-haber-bultenipdf.pdf Erişim Tarihi: 13 Ekim 2022.
30. Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik, RG 22.05.2014/29007.
31. Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, RG 06.09.2025/33009.
32. Skelly Christy L., McMahon Kathleen ve Munakomi Sunil, ‘Adverse Events’ (2025) StatPearls Publishing, National Library of Medicine https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK558963/ Erişim Tarihi: 11 Kasım 2025.
33. Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 1219, Kabul Tarihi: 11.04.1928, RG 14.04.1928/863.
34. T.C. Anayasası, Kanun Numarası: 2709, Kabul Tarihi: 18.10.1982, RG 09.11.1982/17863.
35. T.C. Sağlık Bakanlığı Bursa Şehir Hastanesi Organizasyon Şeması https://bursasehir.saglik.gov.tr/TR,359152/organizasyon-semasi.html Erişim Tarihi: 10 Kasım 2025.
36. T.C. Sağlık Bakanlığı 2022 Faaliyet Raporu https://sgb.saglik.gov.tr/Eklenti/45199/0/2022-faaliyet-raporupdf.pdf?_tag1=A972367F71B5F050EA1DDC0E1AD110DEDF904131 Erişim Tarihi: 16 Nisan 2023.
37. “T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlıkta Kalite Standartları Gösterge Yönetimi Rehberi” https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/45623/0/sks-gosterge-yonetimi-rehberi-rev02325042023pdf.pdf Erişim Tarihi: 10 Kasım 2025.
38. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlıkta Kalite Standartları Hastane https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/Eklenti/41258/0/skshastane-seti-s-61--09082021pdf.pdf Erişim Tarihi: 21 Eylül 2022.
39. T.C. Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), 2024/2459, 30.05.2024.
40. Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 5728, Kabul Tarihi: 23.01.2008, RG 08.02.2008/26781.
41. Yaşlı Değerlendirme Formu https://sbf.gop.edu.tr/depo/menuler/birim_11391/formlar_234/dosya_icerik/3476893/formlar_20190527100549.pdf Erişim Tarihi: 12 Kasım 2025.
42. Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği, RG 11.08.2005/25903.
43. 2020 Dünya Hemşirelik Yılında 20 Hemşirelik Sorunu https://tybhd.org.tr/duyurular/2463/ Erişim Tarihi: 09 Kasım 2025.
44. Yenidoğan Değerlendirme ve Muayene Formu https://cevrehastanesi.com.tr/upload/dosya/ydyfr07-yenidogan-degerlendirme-ve-muayene-formu-rev01pdf_20220204175111.pdf Erişim Tarihi: 11 Kasım 2025.