retained Foreign Bodies in Surgical Interventions and the Legal Liability of Operating Room Nurses in Light of Turkish Judicial Decisions

Öz

Surgical interventions, by their very nature, are procedures that interfere with the integrity of the human body and are considered legitimate if the conditions of legality are met. However, preventable errors such as leaving foreign bodies behind during surgery have serious consequences in terms of both patient safety and the legal responsibility of operating room nurses. This study examines the phenomenon of leaving foreign bodies behind during surgical interventions in light of Turkish judicial decisions; its legal position is evaluated, particularly in the context of the professional duty of care, responsibility for team coordination, and record-documentation obligations of operating room nurses. Within the framework of the Constitution, the Civil Servants Law No. 657, the Nursing Law No. 6283, relevant regulations, and judicial decisions, it has been shown that the responsibility of the operating room nurse is not limited solely to the discussion of individual fault; it should be considered within the scope of the institutional chain of responsibility and the requirements of public service. As a result of the study, the importance of inventory records as a means of proof, the need for standardization in operating room processes, and the necessity of restructuring the nursing profession on the basis of specialization are emphasized.

Anahtar Kelimeler

• operating room nurse
• malpractice
• foreign body ingestion
• legality of medical intervention
• professional duty of care

Türk Yargı Kararları Işığında Cerrahi Müdahalelerde Yabancı Cisim Unutulması ve Ameliyathane Hemşiresinin Hukuki Sorumluluğu

Öz

Cerrahi müdahaleler, doğası gereği insanın vücut bütünlüğüne müdahale niteliği taşıyan işlemler olup, hukuka uygunluk şartlarının varlığı hâlinde meşru kabul edilmektedir. Bununla birlikte ameliyat sırasında yabancı cisim unutulması gibi önlenebilir hatalar hem hasta güvenliği hem de ameliyathane hemşirelerinin hukuki sorumluluğu bakımından ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Bu çalışmada, Türk yargı kararları ışığında cerrahi müdahalelerde yabancı cisim unutulması olgusu incelenmiş; özellikle ameliyathane hemşiresinin mesleki özen yükümlülüğü, ekip içi koordinasyon sorumluluğu ve kayıt,belgelendirme yükümlülüğü bağlamında hukuki konumu değerlendirilmiştir. Anayasa, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu, ilgili yönetmelikler ve Yargı kararları çerçevesinde ameliyathane hemşiresinin sorumluluğunun yalnızca bireysel kusur tartışması ile sınırlı olmadığı; kurumsal sorumluluk zinciri ve kamu hizmetinin gerekleri kapsamında ele alınması gerektiği ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda, sayım tutanaklarının ispat aracı olarak önemi, ameliyathane süreçlerinde standartlaşma ihtiyacı ve hemşirelik mesleğinin uzmanlaşma temelinde yeniden yapılandırılmasının gerekliliği vurgulanmıştır

Anahtar Kelimeler

• ameliyathane hemşiresi
• malpraktis
• yabancı cisim unutulması
• mesleki özen yükümlülüğü
• tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğu

Etik Beyan

Bu çalışma insan veya hayvan denekler üzerinde yapılan klinik bir araştırma olmayıp yargı kararları ve açık erişimli literatür taramasına dayandığı için Etik Kurul izni gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Hemşirelik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, R.G. 19.04.2011, Sayı: 27910, Ek-2: Ameliyathane Hemşiresi Görev ve Sorumlulukları.
2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 1982, m. 129.
3. Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, Kanun Numarası: 1219, Kabul Tarihi: 11.04.1928, R.G. 14.04.1928/863.
4. Tekin, M. (2026). Hemşirelikle ilgili özel düzenlemelerin değerlendirilmesi. İzmir Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 113.
5. Arslanoğlu, A. ve Köser, C. E. (2020). Sağlık ve sosyal refah araştırmaları. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 2(1), 4.
6. Çoban, S. ve Korkmaz, A. (2023). Ameliyathane hemşireliği sertifikalı eğitim programının katılımcıların görüş ve deneyimleri bağlamında değerlendirilmesi. Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, 8(1), 38-49.
7. Aygin, D., Yiğit, G., Ünner, Ö. H., Çelik Bekleviç, A. ve Kumru, B. E. (2025). Cerrahi girişim geçiren hastalarda yabancı cisim unutulması: 20 yılda Türkiye medyasında yer alan haberler. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 7(2), 57-66. https://doi.org/10.57224/jhpr.1505465
8. Ersu, P. (2019). Kamu hastanelerindeki ameliyathane hemşirelerinin yasal sorumluluklarına ilişkin bilgi düzeyinin araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi.

9. Konyalılar, İ. (2020). Ameliyat hemşirelerinin operasyonlarla ilgili sorumlulukları. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(50), 280-288.
10. Hakeri, H. (2024). Tıp ceza hukuku. Seçkin Yayıncılık.
11. Çetinkaya, P. (2016). Hemşirelikte tıbbi uygulama hataları ve hukuki sonuçları. Seçkin Yayıncılık.
12. Atak, İ. (2020). Tıbbi müdahalelerin hukuka uygunluk şartları. TOTBİD Dergisi, 19, 19-26. https://doi.org/10.14292/totbid.dergisi.2020.04
13. Yiğitbaş, Ç. ve diğerleri (2016). Hemşirelerin malpraktis ile ilgili algı, tutum ve davranışları. Anadolu Kliniği, 21(3), 208-213.
14. Çınarlı, S. ve Aykın, A. C. (2016). Sağlık personelinin hukuki sorumluluğu. Seçkin Yayıncılık.
15. Demir, M. ve Kirkit, E. (2022). Komplikasyon-malpraktis ayırımının tıbbi özel hukuk sorumluluğuna etkisi. Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 82-89.
16. Erkan, H. N. ve Soyer Er, Ö. (2024). Ameliyatlarda yabancı cisim unutulmasına ve cerrahi sayım tutarsızlığına ilişkin belirlenen risk faktörleri: Sistematik inceleme. THDD, 5(1), 17-32. https://izlik.org/JA89PE92BP
17. Hemşirelik Kanunu, Kanun No: 6283, Kabul Tarihi: 25.02.1954, R.G. 02.03.1954, Sayı: 8647.
18. Hemşirelik Yönetmeliği, R.G. 08.03.2010, Sayı: 27515.
19. Türk Borçlar Kanunu, Kanun No: 6098, Kabul Tarihi: 11.01.2011, R.G. 04.02.2011, Sayı: 27836.
20. Karaca, Ahmet Oğuzhan, Adli Yargıdaki “Cerrahi Müdahalelerde Tıbbi Uygulama Hataları” Konulu Davaların Sağlık Hukuku Yönünden Değerlendirilmesi, 1. Baskı, Platon Plus Yayıncılık A.Ş., İstanbul, 2025.
21. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2019/648, K. 2024/125, T. 20.03.2024, Lexpera İçtihat Veri Tabanı, Erişim Tarihi: 11.02.2026.
22. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E. 2018/1746, K. 2019/141, T. 22.01.2019, Lexpera İçtihat Veri Tabanı, Erişim Tarihi: 16.02.2026.
23. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/791, K. 2025/353, T. 20.01.2025, Lexpera İçtihat Veri Tabanı, Erişim Tarihi: 16.02.2026.
24. Kaymakçı, Şenay, “Ameliyathane Hemşireliğinde Görev, Yetki ve Sorumluluklar”, Meryem Yavuz van Giersbergen ve Şenay Kaymakçı (Ed.), Ameliyathane Hemşireliği, Genişletilmiş 2. Baskı, Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Yayını, İzmir, 2022, s. 3-4.
25. Cin, Fadime, Ameliyathanede Yabancı Cisim Unutulması Risk Tanılama Ölçeği Kullanımının Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Zonguldak, 2025.
26. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sağlık Alanı Sertifikalı Eğitim Standartları: Ameliyathane Hemşireliği Sertifikalı Eğitim Programı Standartları, Eğitim ve Sertifikasyon Hizmetleri Daire Başkanlığı, Ankara, https://www.saglikaktuel.com/d/file/ameliyathane-hemsireligi-sep-standartlari.pdf, Erişim Tarihi: 24.05.2026.