Türkiye’nin Dijitalleşme Vizyonu: Stratejik Belgelerde Teknoloji ve İnovasyon

Öz

125 Türkiye’nin Dijitalleşme Vizyonu: Stratejik Belgelerde Teknoloji ve İnovasyon1 Hilal Taş2, Ebru Zümrüt Boyacıoğlu3 Öz Bu çalışma, Türkiye’nin dijitalleşme, teknoloji ve inovasyon alanındaki stratejik dönüşümlerini 12. Kalkınma Planı (2024–2028) ve Orta Vadeli Program (OVP) (2024–2026) belgeleri üzerinden incelemektedir. Araştırmanın amacı, stratejik planlama belgelerinde dijitalleşmeye yönelik politika hedeflerinin, uygulama araçlarının ve stratejik önceliklerinin nasıl kurgulandığını analiz etmek ve bu hedeflerin Türkiye’nin kalkınma perspektifindeki yerini değerlendirmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman içerik analizi kullanılmış; veriler sistematik biçimde kodlanarak tematik analiz gerçekleştirilmiştir. Ayrıca stratejik belgelerde yer alan politika hedefleri hedef–politika aracı–performans göstergesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, her iki stratejik belgenin dijital dönüşümü Türkiye’nin kalkınma stratejisinin önemli bir bileşeni olarak konumlandırdığını göstermektedir. 12. Kalkınma Planı dijital dönüşümü uzun vadeli yapısal dönüşüm perspektifi içinde ele alırken, OVP dijitalleşmeyi ekonomik modernizasyon ve verimlilik artışı bağlamında uygulama odaklı bir çerçevede değerlendirmektedir. Analiz sonuçları, stratejik belgelerde politika hedeflerinin ve araçlarının ayrıntılı biçimde tanımlandığını; ancak bu hedeflerin izlenmesine yönelik ölçülebilir performans göstergelerinin çoğu durumda genel politika yönelimleri düzeyinde kaldığını göstermektedir. Bu bulgu, dijital dönüşüm politikalarının uygulanabilirliğinin güçlendirilmesi açısından performans temelli izleme mekanizmalarının geliştirilmesinin önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• İnovasyon
• Stratejik Planlama
• Türkiye
• Kalkınma Politikaları

Turkiye’s Digitalization Vision: Technology and Innovation in Strategic Documents

Öz

This study examines Türkiye’s strategic orientations in digitalization, technological transformation, and innovation through two key policy documents: the 12th Development Plan (2024–2028) and the Medium-Term Program (2024–2026). The aim of the study is to analyze how digitalization-related policy objectives, policy instruments, and strategic priorities are framed within strategic planning documents and to evaluate their role in Türkiye’s development perspective. The study employs qualitative document content analysis, in which the relevant texts are systematically coded and analyzed through thematic analysis. In addition, policy objectives presented in the strategic documents are evaluated within a goal–policy instrument–performance indicator framework. The findings reveal that both strategic documents position digital transformation as a key component of Türkiye’s development strategy. While the 12th Development Plan addresses digital transformation primarily within a long-term structural transformation perspective, the Medium-Term Program approaches digitalization in a more application-oriented manner, emphasizing economic modernization and productivity gains. The analysis also indicates that although policy objectives and policy instruments are defined in detail within the strategic documents, measurable performance indicators for monitoring these objectives often remain at the level of general policy orientations. This finding highlights the importance of strengthening performance-based monitoring mechanisms to enhance the effective implementation of digital transformation policies.

Anahtar Kelimeler

• Digitalization
• Innovation
• Strategic Planning
• Turkiye
• Development Policies

Kaynakça

1. Aksoy, C. (2024). İşletmelerin Dijital Dönüşümü ve Dijital Liderlik Yaklaşımı. Trakya Üniversitesi Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 4(1), 1-28. https://doi.org/10.56682/ksydergi.1364569
2. Başkent, E. (2019). Türkiye'de Orta Vadeli Planın Temel Ekonomik Göstergeler Bazında Eleştirisi. Yüksek Lisans Bitirme Projesi. T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
3. Bernhardt, H., Bozkurt, M., Brunsch, R., Colangelo, E., Herrmann, A., Horstmann, J., Kraft, M., Marquering, J., Steckel, T., Tapken, H., Weltzien, C., & Westerkamp, C. (2021). Challenges for Agriculture through Industry 4.0. Agronomy, 11(10), 1935. https://doi.org/10.3390/agronomy11101935
4. Bharadwaj, A., El Sawy, O., Pavlou, P., & Venkatraman, N. (2013). Digital Business Strategy. MIS Quarterly, 37(2), 471–482.
5. Bi, X., Bo, W., & Wei, Z. (2022). The Role of Internet Development in China's Grain Production: Specific Path and Dialectical Perspective. Agriculture, 12(3), 377. https://doi.org/10.3390/agriculture12030377
6. Bozkurt, A., Hamutoğlu, N. B., Liman Kaban, A., Taşçı, G., & Aykul, M. (2021). Dijital Bilgi Çağı: Dijital Toplum, Dijital Dönüşüm, Dijital Eğitim ve Dijital Yeterlilikler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 35-63. https://doi.org/10.51948/auad.911584
7. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.
8. Çeliksoy, E., & Akça, A. (2024). Türkiye'de Kamu Yönetiminde Yaşanan Dijital Dönüşüm Süreci. ÇAKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 445-486. https://doi.org/10.54558/jiss.1426480

9. Ege İhracatı Birlikleri. (2024). Ege İhracatı Birlikleri. https://www.eib.org.tr/Sayfa.Asp?SI_Id=5A02DF31AF&HID=EA4E0B7B1D1F4FEE99B2231C22483366#:~:text=E%20%2D%20%C4%B0hracat%206%2C4%20Milyar,6%2C%204%20milyar%20dolara%20%C3%A7%C4%B1kt%C4%B1 (Erişim Tarihi: 13.05.2025). Erdinç, Z. (2015). Türkiye'de Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadeleye Yönelik İzlenen Politikalar ve Çözüm Önerileri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 39-52. https://doi.org/10.18037/ausbd.415594
10. European Commission. (2021). Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the Eurpoean Economic and Social Committee and the Committee of the Regions. Brussels: European Commision.
11. Gökçe, O. (1995). İçerik Çözümlemesi-Sosyal Bilimlerde Bir Araştırma Yöntemi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
12. Güler, E., & Mutlu, A. (2022). Biyokorsanlık Sorunu ve Türkiye'de Biyokorsanlığa Yönelik Politikalar. Yönetim Bilimleri Dergisi(Özel Sayı), 271-300. https://doi.org/10.35408/comuybd.1146725
13. Kılıç, S., & Alkan, R. M. (2018). Dördüncü Sanayi Devrimi: Endüstri 4.0: Dünya ve Türkiye Değerlendirmeleri. Girişimcilik, İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 2(3), 29-49. https://doi.org/10.31006/gipad.417536
14. Kozanoğlu, H. (2016). Endüstri 4.0,İnsan Emeği ve Mühendis. Elektrik Mühendisliği, 459, 18-19.
15. Kuckartz, U. (2019). Qualitative Content Analysis: From Kracuer's Beginnings to Today's Challenges. Forum Qualitative Sozialforshung, 20(3), 1-20. https://doi.org/10.17169/fqs-20.3.3370
16. Kuckartz, U. (2019). Qualitative text analysis: A systematic approach. Sage Publications.
17. Kurt, A. S. (2020). Dijital Dönüşümün Ekonomiye Etkileri: Türkiye Ekonomisi'ne Yansımaları. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(30), 3083-3109. https://doi.org/10.26466/opus.714393
18. Mayring, P. (2014). Qualitative content analysis: Theoretical foundation, basic procedures and software solution. Klagenfurt.
19. Mergel, I., Edelmann, N., & Haug, N. (2019). Defining Digital Transformation. Government Information Quarterly, 36(4).
20. Nuroğlu, E., & Nuroğlu, H. H. (2018). Endüstri 4.0'ı Türkiye'nin Dış Ticareti için Bir Fırsat Penceresine Dönüştürmek. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16(Özel Sayı), 329-346. https://doi.org/10.11611/yead.458090
21. OECD. (2023). Digital Government Review of Türkiye: Towards a Digitally-Enabled Government. Paris: OECD Publishing. doi:https://doi.org/10.1787/3958d102-en
22. Özdemiroğlu, P. (2024, Şubat 23). Mashable Türkiye. Teknoloji: https://tr.mashable.com/siber-guvenlik/12569/farkinda-misiniz-turkiyede-siber-saldiri-firtinasi-altindayiz-10-kisiden-4u-etkilendi (Erişim Tarihi:13.05.2025).
23. Özkan, M., Al, A., & Yavuz, S. (2018). Uluslararası Politik Ekonomi Açısından Dördüncü Sanayi-Endüstri Devrimi'nin Etkileri ve Türkiye. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 6(2), 126-156. https://doi.org/10.14782/ipsus.460135
24. Şahin, A. (2020). Türkiye'de e-Devlet Konusunda Yapılan Akademik Çalışmaların Değerlendirilmesi ve e-Devletin Geliştirilmesine Yönelik Öneriler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: YÖK Tez.
25. T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2018). Dijital Türkiye Yol Haritası. Ankara: T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
26. T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2023). Türkiye'nin Sanayi Devrimi: Dijital Türkiye Yol Haritası. Ankara: T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
27. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). Ankara: T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
28. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). Orta Vadeli Program (2024-2028). Ankara: T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
29. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2024). Orta Vadeli Program (2025-2027). Ankara: T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
30. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2025). 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi. Ankara: T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
31. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, & GMKA. (2023). TR22 Bölgesi'nde Ar-Ge Merkezleri. Ankara: Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü, GMKA.
32. Tamer, H. Y., & Övgün, B. (2020). Yapay Zeka Bağlamında Dijital Dönüşüm Ofisi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 75(2), 775-803. https://doi.org/10.33630/ausbf.691119
33. Tavşancıl, E., & Aslan, A. E. (2001). Sözel, Yazılı ve Diğer Metaryeller için İçerik Analizi ve Uygulama Örnekleri. İstanbul: Epsilon Yayınevi.
34. TÜİK. (2024, Ağustos 06). TÜİK. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Merkezi-Yonetim-Butcesinden-AR-GE-Faaliyetleri-Icin-Ayrilan-Odenek-ve-Harcamalar-2024-53799&utm_ (Erişim Tarihi:13.05.2025).
35. TÜSİAD. (2016). Türkiye'nin Küresel Rekabetçiliği için Bir Gereklilik Olarak Sanayi 4.0 Gelişmekte Olan Ekonomi Perspektifi. İstanbul: TÜSİAD.
36. We Are Social, & Meltwater. (2025, February). We Are Social 2025: Global ve Türkiye Verileriyle Dijital Dünya. https://indd.adobe.com/view/249d8fc6-b276-4b6f-b9bc-b84cfbd6fce4?allowFullscreen=true (Erişim Tarihi:15.04.2025). Westerman, G., Bonnet, D., & McAfee, A. (2014). Leading Digital: Turning Technology into Business Transformation. Harvard Business Review Press.
37. Xiong, L., Wang, X., Liu, Z., & Xiaoliang, L. (2024). Does Goverment Digital Transformation Drive High-Quality Urban Economic Development? Evidence from E-Goverment Platform Consturction. Systems, 12(9), 372. doi:https://doi.org/10.3390/systems12090372