Siyasal Bir Fenomen Olarak Popülist Liderin Mesihçi İnşası

Öz

Bu çalışma, popülizmi ekonomik krizler, kimlik siyasetleri, kültürel kamplaşmalar gibi makro dinamikler üzerinden açıklayan yaklaşımların yerine, söz konusu olguyu modern öznenin temsil krizinde yaşadığı tanınma yoksunluğu ve bu yoksunluğun ürettiği hınç duygusuyla söz konusu duygunun popülist liderle kurulan bağa dönüştüğü bir “duygu ekonomisi” açısından çözümlemektedir. Çalışmanın temel argümanına göre popülist ideolojinin siyasal gücü, liderin retorik becerisinden çok, temsil yoksunluğu ve tanınma açlığı çeken özneye sunulan kurtuluş vaadinden kaynaklanmaktadır. Bu dinamiği açıklamak için popülist liderin “simülatif mesih” olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Baudrillard'ın simülasyon kuramından hareketle tanımlanan kavram, özneye kaybettiği bütünlük ve süreklilik hissini iade ediyormuş gibi görünen fakat bu hissi yalnızca kendi imgesine bağımlılık yoluyla sağlayan bir güvenlik yanılsamasını çerçevelemektedir. Bu bakımdan popülist liderin halkın sesi olma iddiası, modern öznenin aidiyet, tanınma ve görülme arayışındaki eksiklikleri gizleyen bir simülakr görevi icra etmektedir. Çalışmanın temel tezi bakımından popülist liderin mesihçi niteliği, Baudrillardcı anlamda bir simülakrdır. Zira bu niteliğin işleyişi ikili bir mekanizmaya dayanarak bir yandan öznenin gerçek siyasal failliğini lider imgesinde eritmektedir, diğer yandan da halkın somut mağduriyetlerini ve karşılanmamış taleplerini gösterge düzleminde görünmez kılmaktadır. Krizler bu süreçte çözülmesi gereken sorunlar olarak değil, mesihçi bağımlılığın yeniden üretimini mümkün kılan iktidar teknolojileri olarak zemin bulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Popülizm
• mesihçilik
• simülatif mesihçilik
• politik özne
• temsil krizi.

The Messianic Construction of the Populist Leader as a Political Phenomenon

Öz

This study analyzes populism not through macro-level dynamics such as economic crises, identity politics, and cultural polarization, but as an “economy of emotion”: the modern subject's lack of recognition within a crisis of representation, and the resentment this lack produces, transformed into a bond with the populist leader. Populist ideology's power stems not from rhetorical skill but from the promise of salvation offered to a subject suffering representational deprivation and a hunger for recognition. The populist leader is proposed to be evaluated as a “simulacral messiah”. Defined through Baudrillard's theory of simulation, this concept frames an illusion of security that seems to restore the subject's lost wholeness and continuity, yet delivers this only through dependence on the leader's image. The leader's claim to voice the people functions as a simulacrum concealing the subject's deficiencies in the pursuit of belonging, recognition, and visibility. For the study's thesis, the leader's messianic character constitutes a Baudrillardian simulacrum operating through a dual mechanism: dissolving political agency within the leader's image, while rendering the people's grievances and unmet demands invisible at the sign level. Crises thus function not as problems to be resolved, but as power technologies enabling the reproduction of messianic dependency.

Anahtar Kelimeler

• : Populism
• messianism
• simulative messianism
• political subject
• crisis of representation.

Kaynakça

1. Arendt, H. (2014). Formasyon, Sürgün, Totalitarizm, Anlama Denemeleri 1930-1954, (İ. Yıldız, Çev.). Dipnot Yayınları.
2. Arditi, B. (2010). Review Essay: Populism is Hegemony is Politics? On Ernesto Laclau's On Populist Reason. Constellations, 17(3), 488-497.
3. Baudrillard, J. (2005). Şeytana Satılan Ruh: Ya da Kötülüğün Egemenliği (A. Oğuz, Çev.) Doğu Batı Yayınları.
4. Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve Simülasyon (A. Oğuz, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
5. Baudrillard, J. (2021). Simgesel Değiş Tokuş ve Ölüm (A. Oğuz, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
6. Bauman, Z. (2000). Liquid Modernity. Polity Press.
7. Benjamin, W. (2023). Pasajlar (A. Cemal, Çev.). YKY Yayınları.
8. Berman, M. (1982). All That Is Solid Melts into Air: The Experience of Modernity. Simon & Schuster.

9. Brown, W. (2018). Halkın Çözülüşü: Neoliberalizmin Sinsi Devrimi. (B. E. Aksoy Çev.), Metis Yayınları.
10. Brown, W. (2021). Neoliberalizmin Harabelerinde: Batıda Antidemokratik Siyasetin Yükselişi. (B. Doğan Çev.). Metis Yayınları.
11. Canovan, M. (1999). Trust the People! Populism and the Two Faces of Democracy. Political Studies, 47(1), 2-16.
12. Derrida, J. (2014). Marx'ın Hayaletleri (A. Tümertekin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
13. Eatwell, R. & Goodwin, M. (2018). National Populism: The Revolt Against Liberal Democracy. Pelican Books.
14. Erayman, İ. O. (2022). Radikal Sağ Popülizm ve Göç Karşıtlığı. İçtimaiyat, 6(Göç ve Mültecilik Özel Sayısı), 339-357.
15. Fassin, E. (2021). Popülizm: Büyük Hınç, (G. Kırnalı ve İ. Kocael, Çev.). Heretik Yayınları.
16. Foucault, M. (2015). Biyopolitikanın Doğuşu: Collège de France Dersleri (1978-1979), (A.Tayla, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
17. Giddens, A. (1990). The Consequences of Modernity. Polity Press.
18. Gould, D. (2010). On Affect and Protest. J. Staiger, A. Cvetkovich ve A. Reynolds (Der.), Political Emotions içinde, 18-44. Routledge.
19. Güngörmez, B. (2015). Re-thinking on modern political theory: Political theology and political messianism. Kaygı Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 24, 41–50.
20. Heidegger, M. (2021). Varlık ve Zaman (K. Öktem, Çev.). Alfa Yayınları.
21. Hobbes, T. (2020). Leviathan (S. Lim, Çev.). Yapı Kredi Yayınları
22. Honneth, A. (2018). Bizdeki Ben: Tanınma Teorisi Üzerine İncelemeler (Ö. Aktok, Çev.). İthaki Yayınları.
23. Kalaycıoğlu, E. (2020). Halk Yönetimi: Popülizm ve Demokrasi. İktisat ve Toplum, 115, 4-21.
24. Kantorowicz, E. H. (2018). Kralın İki Bedeni: Ortaçağ Siyasi Teolojisi Üzerine Bir Çalışma (E. Ayhan, Çev.). İletişim Yayınları.
25. Katılmış, C. (2024). Ontolojik Güven(siz)liğin Türkiye'de Seçmen Davranışı Üzerindeki Etkileri: 14 Mayıs 2023 Seçimleri Örneği. Uluslararası Politika ve Güvenlik Dergisi, 6 (1), 100-131.
26. Kazin, M. (1998). The Populist Persuasion: An American History. Cornell University Press.
27. Kornhauser, W. (2010). The Politics of Mass Society (2nd ed.). Transaction Publishers. (1959)
28. Korstenbroek, T. (2022). Rethinking the Public Sphere in an Age of Radical-Right Populism: A Case for Building an Empathetic Public Sphere. Communication Theory, 32(1), 68-87.
29. Küçükalp, D. (2018). Politik Nihilizm: Nietzscheci Bir Tartışma. Dora Basım Yayın Dağıtım.
30. Küçükalp, D. (2025). Modern Dünya Dinleri İdeolojiler. Turkuvaz Haberleşme ve Yayıncılık.
31. Lacan, J. (2006). Écrits: The First Complete Edition in English. (B. Fink, Çev.). W. W. Norton & Company.
32. Laclau, E. (2007). Populist Akıl Üzerine (N. B. Çelik, Çev.). Epos Yayınları.
33. Lefort, C. (1988). Democracy and Political Theory (D. Macey, Çev.). Polity Press.
34. Löwith, K. (1957). Meaning in History: The theological Implications of the Philosophy of History. University of Chicago Press.
35. Mair, P. (2013). Ruling the Void: The Hollowing of Western Democracy. Verso.
36. Moffitt, B. (2020). Popülizmin Küresel Yükselişi: Performans, Siyasi Üslup ve Temsil (O. Özgür, Çev.). İletişim Yayınları.
37. Mudde, C. (2007). Populist Radical Right Parties in Europe. Cambridge University Press.
38. Müller, J. (2018) Popülizm Nedir? (O. Yıldız Çev.), İletişim Yayınları.
39. Morelock, J., Narita, F. Z. (2018). Public Sphere and World-System: Theorizing Populism at the Margins. In J. Morelock (Ed.), Critical Theory and Authoritarian Populism (pp. 135–153). University of Westminster Press.
40. Nietzsche, F. (1990). Ahlakın Soykütüğü Üstüne (A. İnam, Çev.). Ara Yayınları.
41. Ostiguy, P., Panizza, F., & Moffitt, B. (Eds.). (2021). Populism in Global Perspective: A Performative and Discursive Approach. Routledge.
42. Paipais, V. (2017). Political Ontology and International Political Thought. Palgrave Macmillan.
43. Rancière, J. (2011). Non, Le Peuple n'est Pas une Masse Brutale et Ignorante. Libération, 3 Janvier 2011.
44. Schmidt, M. G. (1996). When Parties Matter: A Review of the Possibilities and Limits of Partisan Influence on Public Policy. European Journal of Political Research 30 (2): 155–83.
45. Schmitt, C. (2005). Siyasi İlahiyat: Egemenlik Kuramı Üzerine Dört Bölüm (E. Zeybekoğlu, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
46. Sloterdijk, P. (2001). Critique of Cynical Reason (M. Eldred, Çev.), University of Minnesota Press.
47. Stavrakakis, Y. (2007). The Lacanian Left: Psychoanalysis, Theory, Politics. Edinburgh UniversityPress.
48. Taggart, P. (2000). Populism. Open University Press.
49. Žižek, S. (1989). The Sublime Object of Ideology. Verso.
50. Zicman de Barros, T. (2020). Desire and Collective Identities: Decomposing Ernesto Laclau's Notion of Demand. Constellations.