BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ
Öz
Masallar, kaybolmakta olan anonim halk edebiyatı türlerinden biridir. Zamanla işlevini kaybeden ve yerini başka unsurlara bırakan masal, tarih boyunca pek çok işlev üstlenmiştir. Eğlendirme, eğitme, kültürel aktarımı sağlama ve dil kazandırmak için kullanılan masallar, günümüzde önemini ve işlevlerini kaybetmiş; yazıya geçirilmemiş masalların büyük bir kısmı tarihin tozlu sayfalarında unutulmaya yüz tutmuştur. Araştırmacıların anonim halk edebiyatı türlerine ilgi duymaya başlamasıyla masal derleme çalışmaları yoğunluk kazanmıştır. Ülkemizde de yapılan bu derleme çalışmaları, kaybolmakta olan masal metinlerini yazıya geçirmeyi amaçlamıştır. Yazıya geçirilen bu masal metinleri üzerine çeşitli çalışmalar günümüzde hâlâ devam etmektedir. Bu çalışma da bunlardan biridir. Düzce iline bağlı Boğaziçi beldesinden görüşme yöntemi kullanılarak derlenmiş on dokuz masal metnini konu alan çalışma, bu masalların çocuk eğitiminde kullanılmasını ve işlevlerini yitirişinin sebeplerini ele almıştır. İnceleme sonucunda masalların yalan, dürüstlük, sabır gibi iyi özellikleri özendirmeyi; kıskançlık, açgözlülük ve tembellik gibi kötü özelliklerden uzaklaştırmayı amaçladığı görülmüştür. Çeşitli durumlarla verilen bu eğitsel iletiler, kahramanlar aracılığıyla aktarılmak istenmiştir. Uzun yıllar bu amaçla kullanılan masallar, teknolojinin gelişmesi, eğitim kurumlarının yaygınlaşması ve modern eğitim anlayışının gelişmesi gibi sebeplerle işlevlerini yitirmeye başlamış ve zamanla unutulmaya yüz tutmuştur. Çalışmada ayrıca masal derleme çalışmalarına ve Boğaziçi beldesinde masal anlatma geleneğine de kısaca değinilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aslan, M. Y. ve Azar, B. (2023). Diyarbakır masal anlatma geleneği ve gelenekte yaşanan değişim üzerine bir değerlendirme. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 61-80. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1225518
- Bakan, S. (2006). Kelile ve Dimne’de yer alan masalların dinî ve ahlâkî eğitime katkıları. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
- Bars, M. E. (2015). William Bascom’un “Folklorun Dört İşlevi” ışığında Nasreddin Hoca fıkraları üzerine bir değerlendirme. Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(4), 149-166. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7682
- Berk, E. (2024). İhsan Ozanoğlu’nun derlediği masallar üzerine bir inceleme. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kastamonu Üniversitesi.
- Bingöl, M. (2022). Masalların çocuk eğitimindeki önemi. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 2(2), 1-5. https://dergipark.org.tr/tr/pub/odak/issue/74381/1227255#article-authors-list
- Çifçi, Ç. ve Güner, A. (2024). Masalların etik dünyası: Okul öncesi dönemde değerler eğitiminde masal anlatımının rolü. International Social Sciences Studies Journal, 10(10), 1782-1791. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.139 90477
- Çobanoğlu, Ö. (2016). Halk bilimi kuramları ve araştırma yöntemleri tarihine giriş. Grafiker.
- Gültekin, M. (2017). Kazan Tatar Türklerinde masal anlatma geleneği. Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 358-373. https://doi.org/10.31834/kilissbd.346350
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türk Halk Edebiyatı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
14 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
26 Mayıs 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 1
APA
Topcu, M., & Duman, M. (2025). BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ. Bürküt Türk Dünyası Dergisi, 4(1), 84-103. https://izlik.org/JA53LB47MX
AMA
1.Topcu M, Duman M. BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ. Bürküt Türk Dünyası Dergisi. 2025;4(1):84-103. https://izlik.org/JA53LB47MX
Chicago
Topcu, Mümin, ve Merve Duman. 2025. “BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ”. Bürküt Türk Dünyası Dergisi 4 (1): 84-103. https://izlik.org/JA53LB47MX.
EndNote
Topcu M, Duman M (01 Haziran 2025) BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ. Bürküt Türk Dünyası Dergisi 4 1 84–103.
IEEE
[1]M. Topcu ve M. Duman, “BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ”, Bürküt Türk Dünyası Dergisi, c. 4, sy 1, ss. 84–103, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53LB47MX
ISNAD
Topcu, Mümin - Duman, Merve. “BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ”. Bürküt Türk Dünyası Dergisi 4/1 (01 Haziran 2025): 84-103. https://izlik.org/JA53LB47MX.
JAMA
1.Topcu M, Duman M. BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ. Bürküt Türk Dünyası Dergisi. 2025;4:84–103.
MLA
Topcu, Mümin, ve Merve Duman. “BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ”. Bürküt Türk Dünyası Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2025, ss. 84-103, https://izlik.org/JA53LB47MX.
Vancouver
1.Mümin Topcu, Merve Duman. BOĞAZİÇİ MASALLARININ ÇOCUK EĞİTİMİNDE KULLANILMASI VE İŞLEVLERİNİ YİTİRİŞİ. Bürküt Türk Dünyası Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2025;4(1):84-103. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53LB47MX