ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ’NDE GEREDE HALKEVİ: KURULUŞU VE İLK YILI

Öz

Gerede Halkevi, Cumhuriyet Dönemi’nin taşradaki önemli kültür kurumlarından biri olarak 1935 yılında faaliyetlerine başlamıştır. Halkevleri, Cumhuriyet ideolojisinin halka benimsetilmesi, toplumsal modernleşmenin yaygınlaştırılması ve kültürel hayatın canlandırılması amacıyla önemli görevler üstlenmiştir. Gerede Halkevi de kuruluşunun ilk yılında temsil, spor, köycülük, sosyal yardım, halk dershaneleri ve yayın faaliyetleriyle dikkat çekici çalışmalar yürütmüştür. Makale, arşiv belgeleri ve süreli yayınlar ışığında hazırlanan tarihsel inceleme yöntemi çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırmada başta Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Arşivi belgeleri olmak üzere dönemin gazete haberleri ve ilgili literatürden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, Gerede Halkevinin kısa süre içerisinde bölgenin sosyal ve kültürel hayatında etkin bir kurum hâline geldiğini göstermiştir. Özellikle konferanslar, tiyatro gösterileri, köy gezileri ve sosyal yardım faaliyetleri aracılığıyla halk ile Cumhuriyet ideolojisi arasında güçlü bağlar kurulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Cumhuriyet
• halkevi
• Cumhuriyet Halk Fırkası
• Gerede
• Gerede. Halkevi

THE ESTABLISHMENT AND FIRST YEAR OF GEREDE PEOPLE’S HOUSE DURING THE EARLY REPUBLICAN PERIOD

Öz

The Gerede People’s House, established in 1935, was one of the significant cultural institutions of the early Republican period at the provincial level. As part of the nationwide People’s House movement, it contributed to the dissemination of Republican principles, social modernization, and cultural development among local communities. During its first year, the institution organized various activities in theatre, sports, rural affairs, social aid, public education, and publishing. This study is based on a historical examination of archival documents, contemporary newspapers, and relevant literature, with particular emphasis on records from the Presidential Republican Archives of Türkiye. The findings reveal that the Gerede People’s House quickly became an influential center of social and cultural life in the region. Through conferences, theatrical performances, village visits, educational programs, and charitable initiatives, it strengthened public engagement while promoting the values and reforms of the Republic among different segments of society.

Anahtar Kelimeler

• Republic
• people’s house
• Republican People’s Party
• Gerede
• Gerede People’s House

Kaynakça

1. Arıkan, Z. (2008). Halkevlerinin kuruluşu ve tarihsel işlevi. OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi), 6(23), 261-281. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000129.
2. Benli, H. T. (2001). Ankara Halkevi açılışı ve ilk yılı. Mülkiye Dergisi, 25(227), s. 223-230. https://izlik.org/JA34GK47AG
3. Çeçen, A. (1990). Atatürk’ün kültür kurumu halkevleri. Gündoğan.
4. Gündüz, A. (1932). Beyaz Kahraman. Aka Gündüz.
5. Gürtunca, M. F. (1936). Zafer yıldızları. Ülkü Kitap.
6. Özçelik, F. (2018). Sosyal ve kültürel hayatta Bolu Halkevi (1932-1951). İdeal Kültür.
7. Özsarı, M. (2009). Ege bölgesi halkevleri, edebî ve kültürel çalışmalar. Asi Kitap.
8. Toksoy, N. (2007). Türk inkılâbında millî kültürün yeri ve halkevi çalışmaları. Turkish Studies, 2(1), 124-161. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.38.

9. Tunç, B. (2018). Iğdır halkevi ve faaliyetleri. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 5(16), 36-51. https://izlik.org/JA43BD29CX.
10. Varnalı, Ö. Ş. (2008). Türkiye’de 1932-1950 sürecinde halkevleri temsil şubelerinin yurttaş eğitimine katkıları. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
11. Yeşilçimen, E. (2025). Mehmet Faruk Gürtunca’nın hayatı, sanatı ve tiyatro eserleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
12. Yeşilkaya, N. (1999). Halkevleri: ideoloji ve mimarlık. İletişim.
13. Zeyrek, Ş. (2006). Türkiye’de halkevleri ve halk odaları. Anı.