THE CONDUCT OF POLISH SERVANTS IN CONTACT WITH ALCOHOL ACROSS THE CENTURIES IN APPLIED LITERATURE

Öz

In modern times in Poland the issue of alcoholic indulgence in the context of cultural heritage seems to be shunned by most scholars dealing with culture in its broad sense. However, similarly to other nations, excessive consumption of alcohol constituted, and still does, a vital, perhaps inseparable, part of Polish society with its wide-ranging social repercussions. Whereas historical and literary records throw some light on the drinking behaviours of the Polish nobility, those of their servants, who were as if in the shadow of their masters, are tackled to a much lesser degree. The main interest of the ensuing article thereupon lies in examining the conduct and propensities of the household help in this respect in Poland across the centuries in applied literature. Due to the fact that the servant (particularly domestics) and the master were strictly bound together, a sketch of the alcoholic inclinations of the latter stratum of society, including a selection of monarchs, has found its place in the study as well.

Anahtar Kelimeler

• Polish servants
• alcoholic indulgence
• immoderation
• insobriety
• drinking behaviour
• applied literature

GÖLGEDEKİ TABAKA VE AYYAŞLIK YA DA POLONYALI HİZMETÇİLERİN YÜZYILLAR BOYUNCA ALKOLLE TEMAS KURMA DURUMLARI

Öz

Son zamanlarda, Polonya'da, kültürel miras bağlamında alkole düşkünlük konusundan, kültürü geniş anlamıyla ele alan çoğu bilim insanı uzak durmaktadır. Ayrıca, diğer uluslara benzer şekilde, aşırı alkol tüketimi, geniş kapsamlı sosyal yansımalarıyla Polonya toplumunun hayati, belki de ayrılmaz bir parçasını oluşturmuştur ve bu durum hala devam etmektedir. Tarihsel ve edebi kayıtlar, Polonya soylularının içki içme alışkanlıklarına biraz ışık tutarken, onların gölgede kalmış hizmetkarlarınınkiyle çok daha az ilgilenilmektedir. Hizmetçilerin, özellikle ev hizmetlilerinin ve efendilerin sıkı sıkıya bağlı olmaları nedeniyle, bir dizi hükümdar da dahil olmak üzere, toplumun ikinci tabakasının alkolik eğilimleri bu çalışmada kendisine yer bulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Polonyalı Hizmetçiler
• Alkolik Düşkünlük
• Ölçüsüzlük
• Ayyaşlık
• İçki Alışkanlıkları
• Gölgedeki Tabaka

Kaynakça

1. ABRAMOWICZ M. et al., 2018. Wzorce konsumpcji alkoholu: studium socjologiczne, Wydawnictwo Zakładu Realizacji Badań Społecznych Q&Q, Kawle Dolne.
2. ADALBERG S., 1894. Księga przysłów polskich, Druk Emila Skiwskiego, Warszawa.
3. BEAUPLAN G. V., 1822. Ciekawe opisanie Ukrainy polskiey i rzeki Dniepru, in: Zbiór pamiętników historycznych o dawney Polszcze z rękopismów, tudzież dzieł. Vol. 3, wyd. J. U. Niemcewicz, 336-406.
4. BESALA J., 2015. Alkoholowe dzieje Polski: czasy Piastów i Rzeczypospolitej Szlacheckiej, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań.
5. BRÜCKNER A., [1831] 1931. Dzieje kultury polskiej. Vol. 3, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków.
6. BRÜCKNER A., 1939. Encyklopedia staropolska. Vol. 2, Trzaska, Evert i Michalski, Warszawa.
7. BRÜCKNER A., 1927. Słownik etymologiczny języka polskiego, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków.
8. BYSTROŃ J. S., 1933. Dzieje obyczajów w dawnej Polsce: wiek XVI-XVIII. Vol. 2, Trzaska, Evert i Michalski, Warszawa.

9. DAVIES N., 1998. Boże igrzysko: historia Polski. Vol. 1, Wydawnictwo Znak, Kraków.
10. DAVIES N., 2005. God’s playground: a history of Poland. Vol. 1, Oxford University Press. Oxford.
11. FERENC M., 2008, Czasy nowożytne, in: CHWALBA A. (ed.), Obyczaje w Polsce: Od średniowiecza do czasów współczesnych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 117-217.
12. DŁUGOSZ J., [1614] 1975. Roczniki, czyli kroniki słynnego Królestwa Polskiego. Księga 9, edited by Z. Kozłowska Budkowa et al., Warszawa.
13. GLOGER Z., [1903] 1972. Encyklopedia staropolska ilustrowana. Vol. 4, Wiedza Powszechna, Warszawa.
14. HARRIS J., 1844. Diaries and correspondence of James Harris, First Earl of Malmesbury. Vol. 1, Richard Bentley, London.
15. KITOWICZ J., 1841. Opis obyczajów i zwyczajów za panowania Augusta III. Vol. 3, edited by Edward Raczyński, Poznań.
16. KOCHANOWSKI J., [1586] 1916. Pieśni Jana Kochanowskiego, księgi dwoje, Warszawa.
17. KORCZAK L., 2008. Wieki średnie, in: CHWALBA A. (ed.), Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 23-114.
18. LEŚNIAK F., 2016. A review of Alkoholowe dzieje Polski: czasy Piastów i Rzeczypospolitej Szlacheckiej by J. Besala, “Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 64, 2”, 293-296.
19. MĄCZAK A., 2003. Nierówna przyjaźń: układy klientalne w perspektywie historycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
20. MATUSZEWICZ M., [1876] 1986. Diariusz życia mego. Vol.1: 1714-1757, edited by B. Królikowski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
21. OCHOCKI J. D., 1857. Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego: z pozostałych po nim rękopismów. Vol. 1, nakł. i druk. Józefa Zawadzkiego, Wilno.
22. PASEK J. C., [1656] 1929. Pamiętniki, edited by J. Czubek, Polska Akademia Umiejętności, Kraków.
23. STAROWOLSKI S., 1859. Reformacja obyczajów polskich, wyd. K. J. Turowski, Kraków.
24. STASZIC S., 1790. Przestrogi dla Polski, Fundacja Nowoczesna Polska, https://wolnelektury.pl/media/book/pdf/przestrogi-dla-polski.pdf (date of access: 09. 08. 2019).
25. STRYJKOWSKI M., [1582] 1846. Na herb przesławny Wielkiego Księstwa Litewskiego, in: Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Macieja Stryjkowskiego, Nakład Gustawa Leona Glücksberga, Warszawa, 533-535.
26. VORBEK-LETTOW M., 1978. Skarbnica pamięci: Pamiętnik lekarza króla Władysława IV, edited by W. Czapliński, Wrocław.
27. ZAWADZKI W., (ed.), 1963. Polska stanisławowska w oczach cudzoziemców. Vol. 2, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.