DETERMINING THE RELATIONSHIP BETWEEN HEALTH KNOWLEDGE IN DIGITAL ENVIRONMENT AND CONFIRMATION BEHAVIOR, AND THE HEALTH LITERACY INFORMATION LEVEL OF A UNIVERSITY STAFF

Öz

This research, since it took place in a certain time period, determines the relationship between health literacy level and behaviors of acquiring and confirming health information in the digital environment, is a cross-sectional study. In the study, appropriate statistical methods were preferred according to the data quality. Within the study, which is carried out on a university staff in Turkey the stratified sampling method was preferred for data gathering. Data were analyzed with the help of SPSS (Statistical Package Program for Social Science) V24.0 software. The results of the research were interpreted at 95% confidence interval and 5% confidence level (p<0.05). In the research, the average score of health information confirmation method acquired on digital platforms was high. However, health information obtained without using social media platforms had a higher average score than health information obtained using these platforms. The critical and interactive health literacy mean scores of the participants were higher, respectively while functional health literacy was lower. There was a negative and weak relationship between the behaviors of acquiring health information without using social media and critical health literacy. However, no significant relationship was found between the behaviors of acquiring health information using social media and all sub-dimensions of health literacy. Moreover, a positive and moderately significant relationship was found between the health information confirmation method obtained in the digital environment and all sub-dimensions of health literacy. It is recommended that the research should be carried out on more samples and in different universities by using the same measurement tools.

Anahtar Kelimeler

• Digital platforms
• Health information
• Health literacy
• Confirmation methods

ÜNİVERSİTE PERSONELİNİN DİJİTAL ORTAMDA SAĞLIK BİLGİSİ EDİNME VE TEYİT DAVRANIŞLARI İLE SAĞLIK OKURYAZARLIĞI BİLGİ DÜZEYİ İLİŞKİSİNİN BELİRLENMESİ

Öz

Sağlık okuryazarlık düzeyi ile dijital ortamda sağlık bilgisi edinme ve teyit etme davranışları arasındaki ilişkinin belirlendiği bu araştırma belirli bir zaman diliminde gerçekleştiği için kesitsel türde bir çalışmadır. Araştırmada veri niteliğine göre uygun istatistik yöntemleri tercih edilmiştir. Türkiye’de bir kamu üniversitesi personeli üzerinde gerçekleştirilen bu araştırmada tabakalı örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Elde edilen veriler, SPSS (Statistical Package Program for Social Science) V24.0 yazılım programı yardımıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları %95 güven aralığı ve %5 güven düzeyinde (p<0,05) yorumlanmıştır. Araştırmada, dijital platformlarda edinilen sağlık bilgisi teyit yöntemlerine ilişkin puan ortalaması yüksek çıkmıştır. Ancak sosyal medya platformları kullanılmaksızın elde edilen sağlık bilgisi bu platformları kullanarak elde edilen bilgiye ilişkin daha yüksek puan ortalamasına sahip olmuştur. Katılımcıların sırayla eleştirel ve interaktif sağlık okuryazarlık puan ortalamaları daha yüksek iken fonksiyonel sağlık okuryazarlıkları daha düşük tespit edilmiştir. Sosyal medya kullanmaksızın sağlık bilgisi edinme davranışları ile eleştirel sağlık okuryazarlığı arasında ters yönlü ve zayıf düzeyde bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Ancak sosyal medya kullanılarak sağlık bilgisi edinme davranışları ile sağlık okuryazarlık alt boyutları arasında anlamlı herhangi bir ilişki tespit edilmemiştir. Dijital ortamda elde edilen sağlık bilgisi teyit yöntemi ile sağlık okuryazarlığının tüm alt boyutları arasında pozitif ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Aynı ölçme araçları kullanılarak araştırmanın daha fazla örneklem üzerinde ve farklı üniversitelerde uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital platformlar
• Sağlık bilgisi
• Sağlık okuryazarlığı
• Teyit etme yöntemleri

Kaynakça

1. Akman, M. (2015). Sağlık arama davranışı. Türk Aile Hekim Dergisi, 19(2), 53-54. doi: 10.15511/tahd.15.02053.
2. Alpar, R. (2014). Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenilirlik (3. Baskı). Detay Yayıncılık.
3. Bahar, Z., Beşer, A., Gördes, N., Ersin, F., & Kıssal, A. (2008). Sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 12(1), 1-13.
4. Baumgartner, S. E., & Hartmann, T. (2011). The role of health anxiety in online health information search. Cyberpsychol Behav Soc Netw, 14(10), 613-618. DOI: 10.1089/cyber.2010.0425
5. Baydaş, A., Yalman, F., & Yaşar, M. E. (2020). The mediating role of health literacy in the effect of health service quality on patient loyalty. International Journal of Contemporary Economics and Administrative Sciences, 10(1), 131-150. https://doi.org/10.5281/zenodo.3940502
6. Bennett, W. L., & Livingston, S. (2018). The disinformation order: Disruptive communication and the decline of democratic institutions. European Journal of Communication, 33(2), 122-139. https://doi.org/10.1177/0267323118760317
7. Bhaskaran, N., Kumar, M., Janodia, & M. D. (2017). Use of Social media for seeking health related ınformation –An exploratory study. Journal of Young Pharmacists, 9(2), 267-271. Doi: 10.5530/jyp.2017.9.52
8. Chen, Y. Y., Li, C. M., Liang, J. C., Tsai, C. C. (2018). Health information obtained from the internet and Changes in medical decision making: Questionnaire development and cross-sectional survey. J Med Internet Res, 20(2), e47). doi: 10.2196/jmir.9370

9. Çömlekçi, M. F., & Bozkanat, E. (2021). İnfodemide dijital ortamda sağlık bilgisi edinme ve teyit davranışları. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 41(1), 103-125. DOI :10.26650/SJ.2021.41.1.0024
10. Demirli, P. (2018). Bireylerin sağlık okuryazarlığı üzerine bir araştırma: Edirne ili örneği [Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
11. Freedman, D. A., Bess, K. D., Tucker, H. A., Boyd, D. L., Tuchman, A. M., Wallston, K. A. (2009). Public health literacy defined. American Journal of Preventive Medicine, 36(5), 446-451. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2009.02.001
12. Field, A. (2009). Discovering Statistics Using SPSS. (3th ed.), SAGE Publications Ltd.,
13. Gencer, Z. T., Daşlı, Y., & Biçer, E. B. (2019). Sağlık iletişiminde yeni yaklaşımlar: dijital medya kullanımı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(1), 42-52. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.466855
14. George, D., Mallery, P. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference 17.0 update. http://www.scirp.org/(S(lz5mqp453edsnp55rrgjct55))/reference/ReferencesPapers.aspx?ReferenceID=1189252
15. Jia, X., Pang, Y., & Liu, L. S. (2021). Online health information seeking behavior: A systematic review. Healthcare, 9, 1740. https://doi.org/10.3390/healthcare9121740
16. Kilit, D. Ö., & Eke, E. (2019). Bireylerin sağlık bilgisi arama davranışlarının değerlendirilmesi: Isparta ili örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 22(2), 401-436.
17. Koçer, S. (2021). KHAS covid-19 yanlış bilgi yayılımı araştırması sonuçları açıklandı. (https://www.khas.edu.tr/tr/haberler/turkiye-egilimleri-arastirmasi-2021-sonuclari-aciklandi).
18. Liu, C., Wang, D., Liu, C., Jiang, J., Wang, X., Chen, H., Ju, X., & Zhang, X. (2020). What is the meaning of health literacy? A systematic review and qualitative synthesis. Fam Med Com Health, 8:e000351. doi:10.1136/fmch-2020-000351
19. Naing, L., Winn, T., & Rusli, B. N. (2006). Practical issues in calculating the sample size for prevalence studies. Archives of Orofacial Sciences, 1, 9-14. https://www.scribd.com/doc/63105077
20. Neely, S., Eldredge, C., & Sanders, R. (2021). Health information seeking behaviors on social media during the COVID-19 pandemic among american social networking site users: Survey study. J Med Internet Res, 23(6), e29802) doi: 10.2196/29802
21. Newman, N., Fletcher, R., Schulz, A., Andı, S., & Nielsen, R. K. (2020). Reuters digital news report 2020. (https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/202006/DNR_2020_FINAL.pdf).
22. Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072-2078. DOI: 10.1016/j.socscimed.2008.09.050
23. Powell, J., Inglis N., Ronnie J., & Large S. (2011). The characteristics and motivations of online health information seekers: Cross-sectional survey and qualitative interview study. Journal of Medical Internet Research, 13(1), e20. DOI: 10.2196/jmir.1600
24. Qi, S., Hua, F., Xu, S., Zhou, Z., & Liu, F. (2021). Trends of global health literacy research (1995–2020): Analysis of mapping knowledge domains based on citation data mining. PLOS ONE, 16(8), e0254988. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0254988
25. Ren, C., Deng, Z., Hong, Z., & Zhang, W. (2019). Health information in the digital age: An empirical study of the perceived benefits and costs of seeking and using health information from online sources. Health Information & Libraries Journal, 36(2), 153-167. DOI: 10.1111/hir.12250
26. Safeer, R. S., & Keenan, J. (2005). Health literacy: The gap between physicians and patients. American Family Physician, 72, 463-468.
27. Sbaffi, L., & Rowley, J. (2017). Trust and credibility in web-based health ınformation: A review and agenda for future research. J Med Internet Res, 19(6), e218. DOI: 10.2196/jmir.7579
28. Shahid, R., Shoker, M., Chu, L. M., Frehlick, R., Ward, H., & Pahwa, P. (2022). Impact of low health literacy on patients’ health outcomes: a multicenter cohort study. BMC Health Services Research, 22, 1148 https://doi.org/10.1186/s12913-022-08527-9
29. Suka, M., Odajima, T., Kasai, M., Igarashi, A., Ishikawa, H., Kusama, M., et al. (2013). The 14-item health literacy scale for japanese adults (HLS-14). Environmental Health and Preventive Medicine, 18(5), 407-415. DOI: 10.1007/s12199-013-0340-z
30. Urstad, K. H., Andersen, M. H., Larsen, M. H., Borge, C. R., Helseth, S., & Wahl, A. K. (2021). Definitions and measurement of health literacy in health and medicine research: A systematic review. BMJ, 12, e056294. doi:10.1136/bmjopen-2021-056294
31. Ybarra, M., & Suman, M. (2008). Reasons, assessments and actions taken: Sex and age differences in uses of internet health information. Health Education Research, 23(3), 512-521. DOI: 10.1093/her/cyl062
32. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). MA, Pearson.
33. World Health Organization (WHO). (1998). Division of health promotion, education and communications health education and health promotion unit. Health Promotion Glossary. World Health Organization, Geneva.
34. Yeşildal, M. (2018). Yetişkin bireylerde dijital okuryazarlık ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki: Konya örneği [Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. ttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/