POLİTİK İSTİKRAR VE KİŞİSEL GELİR ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: BRICS VE MIST ÜLKELERİ ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışmadaki amaç, MIST ve BRICS ülkelerinde politik istikrar endeksi, ticari açıklık, istihdam değişkenleri ve kişi başına gayrisafi yurt içi hâsıla (KBGSYH) arasındaki ilişkiyi 2002-2021 dönemine ait yıllık veriler bazında incelemektir. Çalışmada kullanılan ekonometrik yöntem panel veri analizidir. Analiz kapsamında öncelikle değişkenler ve model için yatay kesit bağımlılığı sınanmıştır. Panelin durağanlığının belirlenmesi adına CIPS birim kök testi uygulanmıştır. Değişkenler arası uzun dönemli ilişkinin tespitinde ise Westerlund (2007) panel eş-bütünleşme testi kullanılmıştır. Son olarak da nedensellik ilişkisinin tespiti adına Dumitrescu & Hurlin (2012) panel nedensellik testi uygulanmıştır. Çalışmanın sonuçları ile değişkenler arası uzun vadede bir eş-bütünleşme ilişkisinin varlığı kanıtlanmıştır. Ayrıca nedensellik analizinin sonuçlarına dayanılarak politik istikrar endeksi, ticari açıklık oranı, istihdam oranı ile kişi başına GSYH arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Politik İstikrar
• Gayrisafi Yurt İçi Hâsıla
• Ticari Açıklık
• İstihdam

THE CAUSAL RELATIONSHIP BETWEEN POLITICAL STABILITY AND PERSONAL INCOME: THE CASE OF BRICS AND MIST COUNTRIES

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between political stability index, trade openness, employment variables and gross domestic product per capita (GDP per capita) in MIST and BRICS countries on the basis of annual data for the period 2002-2021. The econometric method used in the study is panel data analysis. Within the scope of the analysis, firstly, horizontal cross-section dependence is tested for the variables and the model. CIPS unit root test was applied to determine the stationarity of the panel. Westerlund (2007) panel cointegration test was used to determine the long-run relationship between variables. Finally, Dumitrescu & Hurlin (2012) panel causality test was applied to determine the causality relationship. The results of the study prove the existence of a long-run cointegration relationship between the variables. In addition, based on the results of the causality analysis, it is determined that there is a bidirectional causality relationship between the political stability index, trade openness rate, employment rate and GDP per capita.

Anahtar Kelimeler

• Political Stability
• Gross Domestic Product
• Trade Openness
• Employment

Kaynakça

1. Adika, G. (2020). Economic growth dynamics between resource‐rich and resource‐poor countries in Sub‐Saharan Africa: The role of politics and institutions. African Development Review, 32(3), 303-315. https://doi.org/10.1111/1467-8268.12440
2. Aisen, A., & Veiga, F. J. (2013). How does political instability affect economic growth? European Journal of Political Economy, 29, 151-167. https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2012.11.001
3. Alesina, A., Özler, Ş., Roubini, N., & Swagel, P. (1996). Political stability and economic growth. Journal of Economic Growth, 1(2), 189-211. https://doi.org/10.1007/BF00138862
4. Alesina, A., & Perotti, R. (1993). Income distribution, political instability, and investment. NBER. Cambridge.
5. Alper, A. & Oransay, G. (2015). Cari açık ve finansal gelişmişlik ilişkisinin panel nedensellik analizi ekseninde değerlendirilmesi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 1(2), 73-85. https://doi.org/10.20979/ueyd.182896
6. Alper, A. E. (2018). BRICS-T Ülkelerinde Politik İstikrar ve Ekonomik Performans İlişkisi Üzerine Bir Analiz. Business and Economics Research Journal, 9(1), 49-56. https://doi.org/10.20409/berj.2017.88
7. Arslan, Ü. (2011). Siyasi İstikrarsızlık ve Ekonomik Performans: Türkiye Örneği. Ege Akademik Bakış, 11(1), 1361-1368. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/558597
8. Asteriou, D., & Price, S. (2003). Political instability and economic growth: UK Time Series Evidence. Scottish Journal of Political Economy, 48(4), 383-399. https://doi.org/10.1111/1467-9485.00205

9. Ateş, D., & Gökmen, G. S. (2013). Bir akademik disiplin olarak uluslararası politik ekonominin sınırları. Sosyal Bilimler Dergisi, XV(1), 45-71. https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php
10. Aydınbaş, G., (2018). Uluslararası siyasi krizler ve ekonomik etkileri: Türkiye-Rusya uçak krizi örneği [Yüksek lisans tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.
11. Azam, M. (2021). Governance and economic growth: Evidence from 14 Latin America and Caribbean countries. Journal of the Knowledge Economy, 1-26. https://doi.org/10.1007/s13132-021-00781-2
12. Balan, F. (2016). Politik istikrar ve devlet harcamaları ilişkisi: 1986-2013 VAR analizi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 14(27), 519-537. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/660515
13. Biçen, Ö. F. (2020). Politik istikrar ekonomik büyümeyi sağlamada yeterli bir faktör müdür? BRICST ülkeleri üzerine bir inceleme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(43), 119-139. https://doi.org/10.31795/baunsobed.687382
14. Breusch, T. S., & Pagan, A. R. (1980). The lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. Review of Economic Studies, 47, 239-253. https://doi.org/10.2307/2297111
15. Cangir, N. (2012). Politik istikrarsızlık ve makroekonomik performans ilişkisi: Türkiye örneği [Doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
16. Corovei, E. A., & Socol, A. (2019). The impact of political stability on economic growth in European Union. Ovidius University Annals, Economic Sciences Series, 19(1), 8-14. https://stec.univ-ovidius.ro/html/anale/RO/wp-content/uploads/2019/08/2.pdf
17. Çelik, M. Y. & Ünsür, Z. (2020). Küreselleşme ve Büyüme İlişkisinin Dumitrescu-Hurlin Panel Nedensellik Testi ile Belirlenmesi. İzmir İktisat Dergisi, 35(1), 201-210. https://doi.org/10.24988/ije.202035115
18. Çondur, F, Erol, H, & Göcekli, S. (2016). Türkiye’de ekonomik büyüme ve istihdam ilişkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 31(5), 1065 - 1079.
19. Demirgil, H. (2011). Politik istikrarsızlık, belirsizlik ve makroekonomi: Türkiye örneği (1970-2006). Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, XXXI(II), 123-144. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3848
20. Diken, A., Parlakkaya, R., Kara, E., & Kodalak, O. (2018). The relation between political stability and economic growth: The Turkish case. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (40), 176-185. https://acikerisim.erbakan.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12452/2994/The%20Relation%20Between%20Political%20Stability%20and%20Economic%20Growth%20TheTurkish%20Case.pdf?sequence=1&isAllowed=y
21. Dumitrescu, E. I. & Hurlin, C. (2012). Testing for granger noncausality in heterogeneous panels. Economic Modelling, 29(4), 1450-1460. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2012.02.014
22. Durmuş, E. (2017). Karşılıklı bağımlılığın siyaseti: Türkiye’nin İsrail ve İran ilişkilerinde ekonominin etkisizliği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(31), 523-542. https://jurix.com.tr/article/30520
23. Eğilmez, M. (2014). Siyasal, sosyal ve ekonomik istikrar. Erişim Tarihi: 17.01.2023. Erişim Adresi: https://www.mahfiegilmez.com/2014/03/siyasal-sosyal-ve-ekonomik-istikrar.html?showComment=1588256961705
24. Eren, E. (2022). Politik iktisat-ekonomi politik: Tarihsel ve kavramsal gelişim. İktisat ve Toplum Dergisi, 140, 7-16. https://iktisatvetoplum.com/itd-140-sayi-yeniden-politik-iktisat/
25. Eren M., Ergin Ünal, A. (2019). Ticari dışa açıklık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin analizi: Türkiye örneği. Sosyoekonomi, 27(39), 81-93. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2019.01.05
26. Erdoğan, S., & Akalın, G. (2022). Türkiye’de politik istikrar ve ekonomik büyüme ilişkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (61), 1-15. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.951219
27. Flyyn, J. J. (1967). Çağdaş iktisatçılar (Çev. Ergün Tuncalı). Milliyet Yayınları.
28. Fielding, D. (2003). Modelling political ınstability and economic performance: Israeli investment during the intifada. Economica, 70(277), 159-186. https://doi.org/10.1111/1468-0335.t01-2-00276
29. Fosu, A. K. (2001). Political instability and economic growth in developing economies: Some specification empirics. Economics Letters, 70(2), 289-294. https://doi.org/10.1016/S0165-1765(00)00357-8
30. Gür, T., & Akbulut, H. (2012). Gelişmekte olan ülkelerde politik istikrarın ekonomik büyüme üzerine etkisi. Sosyoekonomi, 17(17). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/197728
31. Gyimah-Brempong, K., & Traynor, T. L. (1999). Political instability, investment and economic growth in Sub-Saharan Africa. Journal of African Economies, 8(1), 52-86. https://doi.org/10.1093/jae/8.1.52
32. Jong-A-Pin, R. (2006). On the measurement of political instability and its impact on economic growth. European Journal of Political Economy, 25(1), 15-29. https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2008.09.010
33. Kalay, M., & Çetin, D. (2016). Afrika ülkelerinde politik istikrar ve ekonomik büyüme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2277-2290. https://doi.org/10.15869/itobiad.260265
34. Karahan, H., & Karagöl, E. T. (2014). Ekonomik performansın temel taşı: Siyasi istikrar. Seta Perspektif 41, http://file.setav.org/Files/Pdf/20140325190707_ekonomik-performansin-temel-tasi-siyasi-istikrar-pdf.pdf
35. Kaya, M. (2003). Beyin göçü/erozyonu, üniversite ve toplum. Erişim Tarihi: 17.01.2023. Erişim Adresi: http://www.universite-toplum.org/text.php3?id=145
36. Khan, M. M., & Akbar, M. I. (2013). The impact of political risk on foreign direct investment. International Journal of Economics and Finance, 5(8), 147-156. https://doi.org/10.5539/ijef.v5n8p147
37. Kılıç, C., Bayar, Y., & Özekicioğlu, H. (2015). Araştırma geliştirme harcamalarının yüksek teknoloji ürün ihracatı üzerindeki etkisi: G-8 ülkeleri için bir panel veri analizi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 0(44), 115-130. https://doi.org/10.18070/euiibfd.62317
38. Kuşat, N., & Dolmacı, N. (2011). Kamu Tercihi Teorisi Çerçevesinde Seçim Ekonomisi Kavramının Değerlendirilmesi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 11(1), 129-146.
39. Lensink, R., Hermes, N., & Murinde, V. (2000). Capital flight and political risk. Journal of International Money and Finance, 19, 73-92. https://doi.org/10.1016/S0261-5606(99)00034-0
40. Özek, Y. (2019). Politik istikrar ve ekonomik belirleyiciler arasındaki nedensellik ilişkisi: Avrupa Birliği üyesi merkezi ve Doğu Avrupa geçiş ekonomileri. Turkish Studies Economics, Finance, Politics, 14(2), 465-481. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.22891
41. Parasız, İ. (2000). İktisadın abc’si (4. Basım). Bursa: Ezgi Kitabevi.
42. Pesaran, M. H. (2006). Estimation and inference in large heterogeneous panels with a multifactor error structure. Econometrica, 74, 967-1012. https://doi.org/10.1111/j.1468-0262.2006.00692.x
43. Pesaran, M. H., & Yamagata, T. (2008). Testing slope homogeneity in large panels. Journal of Econometrics, 142(1), 50-93. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2007.05.010
44. Ramadhan, A. A., Jian, Z. H., Henry, K. K., & Pacific, Y. K. T. (2016). Does political stability accelerate economic growth in Tanzania? A time series analysis. Global Business Review, 17(5), 1026-1036. https://doi.org/10.1177/0972150916656652
45. Ren, C. C., Zulkefly A.K., & Mohd.Azlan S. Z. (2012). Institutions and foreign direct investment (FDI) in MENA countries: A panel ARDL study. PROSIDING PERKEM VII, JILID 2 (2012), 1349-1355ISSN: 2231-962X.
46. Steuart S. J. (1967). An inquiry into the principles of political oeconomy. Arkose Press.
47. Şanlısoy, S. (2020). Türkiye’de Politik istikrarsızlık ile ekonomik büyüme ilişkisi: Bir nedensellik analizi. Bilig-Journal of Social Sciences of the Turkish World, 92, 85-114. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/954685
48. Şanlısoy, S. (2010). Politik istikrarsızlık-ekonomik süreç politikaları etkileşimi. Sosyoekonomi, 13(13), 192-214. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/197685
49. Şimşek, T. (2015). Modern politik konjonktür teorileri çerçevesinde ekonomik dalgalanmalar: Politik istikrarın etkileri üzerine panel veri analizi [Doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
50. Tang, C. F. & Abosedra, S. (2014). The impacts of tourism, energy consumption and political instability on economic growth in MENA countries. Energy Policy, 68, 458-464. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2014.01.004
51. The Global Economy (2021). Political stability - Country rankings. https://www.theglobaleconomy.com/rankings/wb_political_stability/ (30.06.2023).
52. Tosun, G. E., & Tosun, T. (1999). Türkiye’nin siyasal istikrar arayışı başkanlık ve yarı başkanlık sistemleri. Alfa Yayınları.
53. Tosun, M. U., Gran, M. C., & Ulucan, A. (2008). The political instability, investment profile and the macroeconomic performance of the Middle East and North Africa (MENA) region. Problems and Perspectives İn Management, 6(2), 31-38. https://www.businessperspectives.org/images/pdf/applications/publishing/templates/article/assets/2165/PPM_EN_2008_02_Tosun.pdf
54. Westerlund, J. (2007). Testing for error correction in panel data. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 69, 709-748. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.2007.00477.x
55. Yalçınkaya, Ö., & Kaya, V. (2017). Politik istikrarın/istikrarsızlığın ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Dünyanın en büyük ilk yirmi ekonomisi üzerinde bir uygulama (1996-2015). Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(2), 277-298. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2014.01.004