YALIN YÖNETİMİN SAĞLIK SEKTÖRÜ UYGULAMALARINA İLİŞKİN ÖRNEKLER VE LİTERATÜR İNCELEMESİ

Öz

Rekabet şartlarının her geçen gün daha zor bir hale dönüştüğü ve geleneksel yöntemlerin yeterince kârlı olmadığı son dönemlerde çağdaş yönetim teknikleri işletmelerin daha rekabetçi ve daha uzun ömürlü olabilmelerini sağlayan çözümler sunmaktadır. Yalın felsefe olarak tanımlanan Toyota üretim sistemi, üretim işletmelerinde bulunan ve değer üretmeyen israf noktalarının ortadan kalkmasında ve işletmelerin daha rekabetçi ve daha uzun ömürlü olmalarında önemli katkılar sağlamaktadır. Üretim sektöründe başarılı olan bu sistem sağlık sektörü gibi farklı sektörlerde de uygulanmaya başlanmıştır. Sağlık sektöründe ortaya çıkan müşteri bekleme süreleri, hatalı müdahaleler, yüksek maliyetler ve buna benzer birçok problemli alanın iyileştirilmesinde yalın felsefe uygulamalarına başvurulabilmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı yalın sağlık hizmetlerini ulusal ve uluslararası literatürde incelemektir. Yapılan araştırma sonucunda en fazla yayın yapan ülkelerin ABD ve Birleşik Krallık olduğu, en fazla çalışmanın sağlık ve işletme alanında yazıldığı, çalışmaların odak noktasının ise insan ve yalın yönetim kavramları olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• yalın felsefe
• yalın yönetim
• yalın sağlık hizmetleri
• yalın hastane

EXAMPLES AND LITERATURE REVIEW OF LEAN MANAGEMENT APPLICATIONS IN HEALTH SECTOR

Öz

In recent times, where competitive conditions have become more difficult day by day, and traditional methods are not profitable enough, contemporary management techniques offer solutions that enable businesses to be more competitive and longer-lived. The Toyota production system, defined as a lean philosophy, makes significant contributions to the elimination of waste points that do not produce value in production businesses and to make businesses more competitive and longer-lived. This system, which is successful in the production sector, has started to be implemented in different sectors, such as the health sector. Lean philosophy applications can be used to improve customer waiting times, faulty interventions, high costs and many similar problematic areas in the healthcare industry. In this context, the study aims to examine lean healthcare services in national and international literature. As a result of the research, it was seen that the countries that published the most were the USA and the United Kingdom. most studies were written in the field of health and business, and the focus was on people and lean management concepts.

Anahtar Kelimeler

• Lean Philosophy
• Lean management
• Lean Health services
• Lean hospital

Kaynakça

1. Akça, İ., & Tuzcuoğlu, F. (2021). Yalın altı sigma: Kavramsal bir derleme. Journal of Life Economics, 8(3), 299-307.
2. Akgün, S. (2015). Sağlık hizmetlerinde yalın yönetim "5S" yaklaşımının uygulanması. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2(1), 1-7.
3. Akyüz, N. Ç., & Çetin, C. (2009). Yalın organizasyon ilkeleri ve uygulamaları üzerine bir araştırma. Öneri Dergisi, 8(32), 1-14.
4. Aloğlu, N., & Mert, İ. (2022). 5S Yöntemi ile hasta izlem formu revizyonu. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 8(3), 284-300.
5. Alp, F., & Akalın, B. (2023). Yalın Yönetim Alanında Yürütülen Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi (1996-2022). Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 5(1), 114-125.
6. Antep, Z., & Öngel, V. (2021). The Relationship between Organizational Culture and Task Performance in Lean Hospitals: the Mediating Role of Organizational Culture. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(1), 353-366.
7. Balcioglu, Y. S., & Gozel, A. (2019). Alternatif Yönetim Yaklaşımlarından: Yalın Altı Sigma. PressAcademia Procedia, 9(1), 105-108.
8. Bektas, G., & Kiper, F. (2022). Applications of lean in human resources management in healthcare. Journal Of Pakistan Medical Association, 72(3), 532-536.

9. Ben-Tovim, D. I., Bassham, J. E., Bolch, D., Martin, M. A., Dougherty, M., & Szwarcbord, M. (2007). Lean thinking across a hospital: redesigning care at the Flinders Medical Centre. Australian Health Review, 31(1), 10-15.
10. Bharsakade, R. S., Acharya, P., Ganapathy, L., & Tiwari, M. K. (2021). A lean approach to healthcare management using multi criteria decision making. Opsearch, 58, 610-635.
11. Bilgin, G. (2023). Hastanelerde yalın yönetim uygulamalarının çalışan memnuniyeti ile ilişkisi . Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı, Sağlık Yönetimi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
12. Birk, S. (2010). Quality, cost efficiency, the new quality-cost imperative: systemwide improvements can yield financial gains. World Hospitals and Health Services, 46(2), 16-19.
13. Blackmore, C. C., & Kaplan, G. S. (2017). Lean and the perfect patient experience. BMJ Quality & Safety, 26(2), 85-86.
14. Bolu İzzet Baysal Ruh Sağlığı Hastanesi. (2023, 05 07). boluruhsagligi. https://boluruhsagligi.saglik.gov.tr/TR-671788/tarihcemiz.html adresinden alındı
15. Bossone, E., Majolo, M., D’Ambrosio, S., Raiola, E., Sparano, M., Russo, G., . . . Rosa, A. (2022). Lean Management Approach for Reengineering the Hospital Cardiology Consultation Process: A Report from AORN “A. Cardarelli” of Naples. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(8), 1-13.
16. Botschmanowski, J., Nolte, L., Hüsers, J., Esdar, M., & Hübner, U. H. (2021). Mit welchen Verweildaueränderungen gehen Whiteboards als Lean-Management-Werkzeuge einher?: Eine retrospektive Zeitreihenstudie in zwei Krankenhäusern. GMS Medizinische Informatik, Biometrie und Epidemiologie, 17(4), 1-8.
17. Boztosun, D., Kınış, Z., & Demirtaş, Ö. (2022). Yalın liderliğin iş–aile çatışmasına etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracı rolü: Kayseri’de bir kamu hastanesi örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(48), 383-391.
18. Brandao de Souza, L. (2009). Trends and approaches in lean healthcare. Leadership in Health Services, 22(2), 121-139. doi:10.1108/17511870910953788
19. Ceviz, H. (2021). Sağlık hizmetlerinde yalın düşüncenin önemi ve uygulanabilirliği: Özel Medicabil Hastanesi Örneği. Malatya: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
20. Ceviz, H. (2022). Sağlık hizmeti çalışanlarının yalın kültüre yönelik balış açılarının tespiti. Turkish Business Journal, 3(5), 1-13.
21. Cima, R. R., Brown, M. J., Hebl, J. R., Moore, R., Rogers, J. C., Kollengode, A., & Deschamps, C. (2011). Use of Lean and Six Sigma Methodology to Improve Operating Room Efficiency in a High-Volume Tertiary-Care Academic Medical Center. American College of Surgeons, 213(1), 83-92.
22. Coşkun, B. (2023). KOBİ'lerde modern yönetim tekniklerinin uygulanması: Van organize sanayi bölgesi örneği. Bartın: Bartın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi,.
23. Çavmak, D. Ç. (2018). Sağlık hizmetlerinde yalın yönetim: bir özel hastane koroner yoğun bakımı değerlendirmesi. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi,, 4(1), 54-73.
24. Çilhoroz, Y., & Arslan, İ. (2018). Yalın yönetim yaklaşımı ve sağlık hizmetlerinde uygulamaları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(32), 156-185.
25. Dahlgaard, J. J., Pettersen, J., & Dahlgaard-Park, S. M. (2011). Quality and lean health care: A system for assessing and improving the health of healthcare organisations. Total Quality Management & Business Excellence, 22(6), 673-689.
26. De Koeijer, R., Strating, M., Paauwe, J., & Huijsman, R. (2022). A balanced approach involving hard and soft factors for internalizing Lean Management and Six Sigma in hospitals. The TQM Journal, (ahead-of-print).
27. Deniz, D., Ünlü, T. N., & Sevimli, E. (2021). Sağlık Kuruluşlarında Yalın Yönetim ve Yalın Uygulama Örnekleri. Sağ. Perf. Kal. Derg(18), 41-60.
28. Derin, N. (2008). Çalışanların algılamarına göre, yalın yönetimin iç imaja etkisi: Türkiye'deki özel hastanelerde bir araştırma. Malatya: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Bölümü, İşletme Ana Bilim Dalı, Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı, Doktora Tezi.
29. Fidan Türkön, B., & Toraman, ,. A. (2023). Sağlık Kurumlarında Yalın Yönetim: Bursa İlinde Bir Uygulama Örneği. Verimlilik Dergisi, 57(1), 211-238.
30. Gerger, A. (2022). Iatf 16949:2016 Otomotiv kalite yönetim sistemi ve yalın yönetim üzerine bir kıyaslama çalışması. H. Y. Çoğun, Z. Karacagil, & S. Kızılyıldırım içinde, Doğa ve Mühendislik Bilimlerinde Güncel Tartışmalar (s. 342-362). Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
31. Gerger, A. (2023). Aşağıdan Yukarıya Endüstri 4.0 Dönüşüm Yaklaşımı: Yalın Yönetim. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 908-930.
32. Güleryüz, D. (2012). Yalın yönetim sistemlerinin hastanelere uyarlanabilirliği ve bir hastane uygulaması. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
33. Hall, R. (2007). Eliminating the budget: Park Nicollet Health Services. Target, 23(5), 17-23.
34. Helmold, M. (2020). Lean Management and Kaizen. In Management for Professionals. . https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-030-46981-8.pdf adresinden alındı
35. Ilkım, N. Ş., & Derin, N. (2016). Dünyadan ve Türkiye’den örneklerle sağlık hizmetlerinde yalın yönetim. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(4), 19(4), 481-502.
36. Institute For Healthcare Improvement (IHI). (2005). Going lean in health care. Cambridge: Innovation .
37. Kadarova, J., & Demecko, M. (2016). New approaches in lean management. Procedia Economics and Finance, 39, 11-16.
38. Kızılırmak, N. (1998). Hastane yönetiminde yalın yönetim, Turgut Özal Tıp Merkezi'nde yalın yönetimin varlık derecesi ve hasta tatmini üzerindeki etkisine ilişkin bir araştırma. Malatya: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
39. Klein, L. L., de Pádua, S. I., Gera, R., Vieira, K. M., & Dorion, E. C. (2023). Business process management effectiveness and maturity through lean management practices: the Brazilian federal police experience. International Journal of Lean Six Sigma, 14(2), 368-396.
40. lean.org.tr. (2023, 05 07). Yalın Yönetim. https://www.lean.org.tr/uludag-universitesi-yalin-saglik-hizmeti-ile-tanisti/ adresinden alındı
41. Lean.org.tr. (2023, 05 07). Yalın Yönetim. https://www.lean.org.tr/bolu-yalin-hastane-uygulamalari-sempozyumu/ adresinden alındı
42. Lowe, F. R. (2013). Lean healthcare: Controlling cost through better care. Medical Industry Leadership Institute, Working Paper Series.
43. Mahmoud, Z., Angelé-Halgand, N., Churruca, K., Ellis, L. A., & Braithwaite, J. (2021). Access to surgical care as an efficiency issue: using lean management in French and Australian operating theatres. Journal of Health Organization and Management, 35(5), 628-642.
44. Mahmoud, Z., Angelé-Halgand, N., Churruca, K., Ellis, L. A., & Braithwaite, J. (2021). The impact of lean management on frontline healthcare professionals: a scoping review of the literature. BMC Health Services Research, 21(1), 383., 21(383), 1-11.
45. Mankki, L., Aho, T., & Hirvonen, H. (2022). Common sense put to work: The capitalisation of affects in the introduction of a Lean management model to healthcare professionals. European Journal of Cultural and Political Sociology, 1-22. doi:10.1080/23254823.2022.2156905
46. Mannon, M. (2014). Lean Healthcare and Quality Management: The Experience of Thedacare. Quality Management Journal, 21(1), 7-10.
47. McIntosh, B., Sheppy, B., & Cohen, I. (2014). Illusion or delusion–lean management in the health sector. International journal of health care quality assurance, 27(6), 482-492.
48. Medicabil. (2023, 05 07). medicabil.com. Medicabil: https://www.yalinsaglikenstitusu.com/hakkimizda.php adresinden alındı
49. Mercanlıoğlu, A. Ç., & Kevenk, A. U. (2022). Yalın yönetim anlayışı ve yalın hastane. B. Uysal, & T. Semiz içinde, Sağlık hizmetlerinde dijitalleşme ve geleceği (s. 161-193). İksad Publishing House.
50. milliyet.com.tr. (2023, 05 07). milliyet.com.tr. https://www.milliyet.com.tr/yerel-haberler/samsun/medical-park-yalin-hastane-uygulamasini-antalya-da-tanitti-10184638 adresinden alındı
51. Nihal, T. Ö., Arslan, E., Serpil, K., Zafer, K., & Özgür, Y. (2015). Sağlık kuruluşlarında yalın yönetim anlayışının değerlendirilmesinde bir eğitim araştırma hastanesi örneği. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2(1), 34-39.
52. Ohno, T. (1988). Toyota production system: Beyond large-scale production. Portland: Productivity Press.
53. Özdağoğlu, G., Damar, M., & Özdağoğlu, A. (2022). Web of science süzgecinden yalın üretim araştırma portföyü: nereden başlamalıyız?. Verimlilik Dergisi(2), 211-228.
54. Özkan, O., & Orhaner, E. (2018). Özel Hastane Yöneticilerinin Yalın Yönetim Yaklaşımına İlişkin Görüşleri; Ankara İli Örneği. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-12.
55. Radnor, Z. J., Holweg, M., & Waring, J. (2012). Lean in healthcare: the unfilled promise? Social science & medicine, 74(3), 364-371.
56. Robinson, S., Radnor, Z. J., Burgess, N., & Worthington, C. (2012). SimLean: Utilising simulation in the implementation of lean in healthcare. European Journal of Operational Research, 219(1), 188-197.
57. Sarjiman, Y., Lazim, H. M., & Lamsali, H. (2023). A Lean Management Approach of Rice Subsidy Distribution: Some Findings from a Study in Selangor. International Journal of Professional Business Review, 8(1), 1-22.
58. Sengir, S. C. (2021). Yalın yönetim kapsamında 2. basamak hizmet hastanelerinde kısa dönem yatan ve sık rastlanan hastalıklarda maliyet yönetimi: Tuzla Devlet Hastanesi örneği. İstanbul: Beykent Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, İşletme Yönetimi Bilim Dalı, Doktora Tezi.
59. Slunecka, F. (2008). Lean Principles. Health progress,, 47, 46-50.
60. Sönmez, V., & Yağmur, C. (2021). Hastane Kan Toplama Merkezinde Yalın Üretim Uygulaması. International Journal of Engineering Research and Development,, 13(3), 172-187.
61. Şarkbay, Ö. F. (2021). Yalın yönetim anlayışının, işletmelerin hizmet kalitesi ve hizmeti alan taraflara etkileri: Sağlık sektöründe bir uygulama. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi.
62. Taninecz, G. (2010). Best in healthcare getting better with lean. Lean Enterprise Institute.
63. Tanyıldızı, İ. (2020). Sağlık kurumlarında yalın yönetim: Fırat Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı örneği. Elazığ: Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi.
64. Tanyıldızı, İ., & Demir, Ö. (2019). Sağlık Kurumlarında Yalın Yönetim. Fırat Üniversitesi İİBF Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(1), 13-39.
65. Temür, F. (2019). Yalın hastane yönetiminin hasta bekleme sürecine etkisi. İstanbul: Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Hastane ve Sağlık Kurumları Yöneimi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
66. Toussaint, J. S., & Berry, L. L. (2013). The promise of Lean in health care. In Mayo clinic proceedings Elsevier., 88(1), 74-82.
67. Türengül, M. (2005). Üretim ve Hizmet İşletmeleri Açısından Yönetim ve Organizasyon Yaklaşımlarına Toplu Bir Bakış. Dumlupınar University Journal of Science Institute, 9(1), 107-120.
68. Ufua, D. E., Papadopoulos, T., & Midgley, G. (2018). Systemic lean intervention: Enhancing lean with community operational research. European Journal of Operational Research, 268(3), 1134-1148.
69. Uluç, S. M. (2022). Yalın muhasebe konusunda Türkiye'de yapılan araştırmalara yönelik bir değerlendirme. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 8(20), 20-38.
70. Wee, H. M., & Wu, S. (2009). Lean supply chain and its effect on product cost and quality: a case study on Ford Motor Company. Supply Chain Management: An International Journal, 14(5), 335-341.
71. Yıldız, S., & Yalman, F. (2015). Sağlık işletmelerinde yalın uygulamalar üzerine genel bir literatür taraması. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 1(1), 5-20.
72. Zdęba-Mozoła, A., Rybarczyk-Szwajkowska, A., Czapla, T., Marczak, M., & Kozłowski, R. (2022). Implementation of Lean Management in a Multi-Specialist Hospital in Poland and the Analysis of Waste. International journal of environmental research and public health, 19, 1-23.