ZİYA GÖKALP VE MİLLİ İKTİSAT

Öz

II. Meşrutiyet’ten sonra ülkeyi yöneten İttihat ve Terakki Partisi, 1912 tarihinden itibaren iktisat politikalarını milli iktisat düşüncesi doğrultusunda yürütmüştür. Bu bağlamda kamuoyunu oluşturmak için birçok derginin çıkışını maddi olarak desteklemiş ve bu dergilerde İttihad ve Terakki’nin ideologları milli iktisadı destekleyici çeşitli yazılar yazmışlardır. Bu dönemde ülkenin iktisadi politikalarının milli iktisad düşüncesi paralelinde olmasını isteyen İttihad ve Terakki ideologlarından biri de Ziya Gökalp’tir. Gökalp, İktisadiyat Mecmuası, Yeni Mecmua, Küçük Mecmua ve Cumhuriyet gibi dönemin yayın organlarında Osmanlı Devleti’nin ekonomi sorunlarına değinmiş ve bu sorunların çözümü için de milli iktisat düşüncesini önermiştir. Gökalp, iktisadi anlayışın bir ortak milli duygu doğrultusunda olmasına çabalamış ve iktisadi gelişme için sanayileşmenin önemini vurgulamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ziya Gökalp
• Milli İktisat
• Küçük Mecmua
• Osmanlı Devleti
• İktisadiyat Mecmuası

ZIYA GOKALP AND NATIONAL ECONOMY

Öz

After the Second Constitutional Era, the Union and Progress Party, which ruled the country, implemented its economic policies in line with the idea of national economy since 1912. In this context, it financially supported the publication of many magazines in order to create public opinion, and the ideologists of the Union and Progress wrote various articles supporting the national economy in these magazines. During this period, one of the ideologists of the Union and Progress who wanted the country's economic policies to be in line with the idea of national economy was Ziya Gökalp. Gökalp touched upon the economic problems of the Ottoman Empire in publications of the period such as İktisadiyat Mecmuası, Yeni Mecmua, Küçük Mecmua and Cumhuriyet, and proposed the idea of national economy for the solution of these problems. Gökalp tried to ensure that the economic understanding was in line with a common national feeling and emphasized the importance of industrialization for economic development.

Anahtar Kelimeler

• Ziya Gökalp
• National Economics
• Küçük Mecmua
• Ottoman Empire
• İktisadiyat Mecmuası

Kaynakça

1. Aksu, C. (2006). Ziya Gökalp ve Türk edebiyatındaki yeri. İ. Ü. Sosyoloji Dergisi. 3 (13), 16-24.
2. Ahmad, F. (1999). İttihatçılıktan Kemalizm’e, Ankara: Kaynak Yayınları.
3. Altın, H. (2010). Ziya Gökalp’in eğitim tarihi açısından önemi. History Studies. 2 (2), 480-497.
4. Anık, M. (2015). Ziya Gökalp’in aydın kişiliği ve siyasi fikirlerin etrafında yapılan tartışmalar. Özyurt, C. & Tak, A., Ziya Gökalp Kitabı. Ankara: Hece Yayınları. 408-424.
5. Beyaz, C. (2013). II. Meşrutiyet dönemi Türkiye’sinde iktisadi modernleşme ve kalkınma düşüncesine Parvus Efendi’nin katkıları, II. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi, 6-8 Mayıs 2013, 187-203.
6. Beyhan, M. A. (2006). Ziya Gökalp’in tarih anlayışı ve Türk medeniyeti tarihi adlı eseri. İ. Ü. Sosyoloji Dergisi. 3 (13), 40-54.
7. Bozarslan, H. (2003). Ziya Gökalp, Tanzimat ve Meşrutiyet’in birikimi. İstanbul: İletişim Yayınları. 308-316.
8. Davud, Y A. (1997a). II. Meşrutiyet dönemi Türk sosyolojisinin kaynakları I: Milli Tetebbular Mecmuası. Türkiye Günlüğü. 44, 80-102.

9. Davud, Y. A. (1997b). II. Meşrutiyet dönemi Türk sosyolojisinin kaynakları II. İslam Mecmuası. Türkiye Günlüğü. 45, 200-222.
10. Davud, Y. A. (1996). Türk sosyolojisinde iki solidarizm anlayışı Tekin Alp: sosyal siyaset Ziya Gökalp: sosyal halkçılık. Türkiye Günlüğü. 39, 72-84.
11. Demir, K. (2023a). Osmanlı Devleti’nde Milli İktisat düşüncesi ve Türk Yurdu dergisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20(1), 143-156.
12. Demir, K. (2023b). İktisadiyat Mecmuası ve Osmanlı Devleti’nin ekonomik sorunları. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 621-652.
13. Demir, K. (2019). II. Meşrutiyet dönemi Osmanlı Devleti’nde himaye düşüncesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 12(33), 440-475.
14. Demir, K. (2018). II. Meşrutiyet sonrası Osmanlı Devleti’nde Milli İktisat düşüncesi ve Ahmet Muhiddin’in iktisadi görüşleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Konferansı Bildiriler Kitabı, İCOSS Kapadokya, 550-562.
15. Ercan, R. (2014). İçtimaiyat mecmuası. C. Ü. Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 38 (2).
16. Eroğlu, N. (2002). Mehmed Cavid Bey’in iktisadi görüşleri. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 2, (163-183).
17. Fındıkoğlu, Z. F. (1955). Ziya Gökalp. İstanbul: M. Sıralar Yayıncılık.
18. Göksel, A. N. (1949). Ziya Gökalp hayatı-eserleri. İstanbul: Ahmet Halit Yayınevi.
19. Gürsoy Ş. & Çapçıoğlu, İ. (2006). Bir Türk düşünürü olarak Ziya Gökalp: hayatı, kişiliği ve düşünce yapısı üzerine bir çalışma. A. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi. 47 (2), 80-94.
20. Karakaş, M. (2008). Ziya Gökalp’e yeniden bakmak: literatür ve yeniden değerlendirme. TALİD. 6 (11), 430-472.
21. Karpat, K. H. (2003). Ziya Gökalp’in kooperatifçilik, millet-milliyetçilik ve çağdaş medeniyet kavramları üzerine bazı düşünceler. Tanzimat ve Meşrutiyetin Birikimi. İstanbul: İletişim Yayınları. 324-332.
22. Kaya T. ve Turhan, R. (2006). Ziya Gökalp’in yaşam öyküsü. İ. Ü. Sosyoloji Dergisi. 3(13), 2-18. Koevess’e göre Milli İktisat, (25 Ocak 1917b). İktisadiyat Mecmuası. 39, 4-5.
23. Kudret, C. (1963). Ziya Gökalp. Ankara: Türk Dil Kurumu.
24. Nefes, T. S. (2015). Ziya Gökalp’in modern Türk ulusunun formülasyonunda Emile Durkheim’in sosyolojisi uyarlaması. Özyurt, C. & Tak A., Ziya Gökalp Kitabı. Ankara: Hece Yayınları. 310-328.
25. Özyurt, C. (2015a). Ziya Gökalp’te Millet inşa aracı olarak değerler eğitimi. Özyurt C. & Tak A., Ziya Gökalp Kitabı. Ankara: Hece Yayınları. 424-442.
26. Özyurt, C. (2015b). Ziya Gökalp: imparatorluktan milli devlete sosyoloji. Özyurt, C. & Tak, A. Ziya Gökalp Kitabı. Ankara: Hece Yayınları. 58-72.
27. Özyurt, C. (2005). Milletleşme sürecinde Ziya Gökalp’in medeniyet arayışı. Doğu-Batı Yayınları. 31, 170-184.
28. Özyurt, C. (2005). Dilde ve edebiyatta uluslaşma: Genç Kalemler ve Yeni Lisan hareketi. Muhafazakar Düşünce Dergisi, 5, 53-79.
29. Sağlam, S. (2008). Ziya Gökalp (1876-1924). Özdemir, M. Ç., Türkiye’de Sosyoloji. Ankara: Phoenix Yayınları. 160-178.
30. Sağlam, S. (2004). Ziya Gökalp’ta Solidarizm ve Milli İktisat. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 1,.67-84.
31. Semiz, Y. (2019). 2. Meşrutiyet dönemi iktisadi düşünce politikasında yenileşme hareketleri. Osmanlı Modernleşmesi Reform Çağında Çözüm Arayışları, İstanbul: Kitap Yayınevi. 353-389.
32. Semiz Y. & Kodaz, Y. (2019). Birinci Dünya Savaşı yıllarında Milli İktisat fikrinin gelişimi ve İtibar-ı Mili Bankası. İnternational Social Sciences Studies Journal, 5/39, 3803-3812.
33. Seyfi O. (1937). Ziya Gökalp hayatı ve eserleri. İstanbul: Cumhuriyet Yayınevi. Şapolyo, E. B. (1974). Ziya Gökalp ve İttihadı Terakki ve meşrutiyet tarihi. İstanbul: Gül Yayınevi.
34. Tak, A. (2015). Gökalp’e göre kültür-medeniyet tartışması: kültürün kayboluşunun ve tarihsizleştirmenin ironisi, Özyurt, C. & Tak, A., Ziya Gökalp Kitabı. Ankara: Hece Yayınları. 260-276.
35. Tanyu, H. (1981). Ziya Gökalp’in kronolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınevi.
36. Türkman, S. (2003). Yusuf Akçura ve Ziya Gökalp. Atatürk Dergisi. 3 (4), 144-158.
37. Tütengil, C. O. (1949). Ziya Gökalp hakkında bir bibliyografya denemesi. İstanbul: Berksoy Yayınevi.
38. Toprak, Z. (1985a). Osmanlı Devleti’nde uluslaşmanın toplumsal boyutu: solidarizm. Tanzimat’tan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi c.2, İstanbul: İletişim Yayınları. 370-378.
39. Toprak, Z. (1985b). Milli İktisat, Tanzimat’tan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi c.3. İstanbul: İletişim Yayınları, 736-744.
40. Toprak, Z. (1980). Türkiye’de korporatizmin doğuşu. Toplum ve Bilim. 12, 38-48.
41. Ülken, H. Z. (2007). Ziya Gökalp. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
42. Ünüvar, K. (2002). Ziya Gökalp. Modern Türkiye’de siyasi düşünce: Milliyetçilik. İstanbul: İletişim Yayınları. 24-32.
43. Yağmurdereli, Z. (1982). Ziya Gökalp’in ölüm yılında yazılan seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınevi.
44. Zavalsız, Y. S. (2017). Ziya Gökalp’in (1876-1924) din ve tasavvuf anlayışı. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi. 6(4). 772-789.
45. Ziya Gökalp (28 Ağustos 1913). Halk medeniyeti 2: resmi teşkilat halk teşkilatı. Halka Doğru. 19, 148-149.
46. Ziya Gökalp (10 Nisan 1916a). Millet nedir Milli iktisat neden ibarettir. İktisadiyat Mecmuası, 7, 1.
47. Ziya Gökalp (7 Aralık 1916b). Milli iktisat nasıl vücuda gelir. İktisadiyat Mecmuası. 35, 1-3.
48. Ziya Gökalp (8 Mart 1917a). Türklerde Milli iktisat devreleri. İktisadiyat Mecmuası. 44-48, 1-4.
49. Ziya Gökalp (25 Nisan 1918a). Para ve tesanüd. Yeni Mecmua. 41, 282-283.
50. Ziya Gökalp (3 Ocak 1918b), İçtimai mezhepler ve içtimaiyat: içtimaiyatın ilm-i tetkiki. Yeni Mecmua. 26, 501-503.
51. Ziya Gökalp (9 Mayıs 1918d). İktisadi vatanperverlik. Yeni Mecmua. 43, 322-323.
52. Ziya Gökalp (17 Temmuz 1922a). İktisada doğru. Küçük Mecmua. 7, 1-4.
53. Ziya Gökalp (20 Kasım 1922b). İktisadi mucize, Küçük Mecmua. 23, 1-4.
54. Ziya Gökalp (15 Ocak 1923a). İktisadi tekâmülün merhaleleri, Küçük Mecmua. 30, 1-4.
55. Ziya Gökalp (5 Mart 1923b). İktisadi inkılap için nasıl çalışmalıyız. Küçük Mecmua. 33, 3-6.
56. Ziya Gökalp (31 Temmuz 1924a). İktisadı adem-i merkeziyet. Cumhuriyet. 83, 4.
57. Ziya Gökalp (29 Ağustos 1924b). Ecnebi sermayesi. Cumhuriyet. 112, 2.
58. Ziya Gökalp (5 Mayıs 1924c). Teşkilatçılar. Cumhuriyet. 9, 3.
59. Ziya Gökalp (1923c). Türkçülüğün esasları. Ankara: Matbuat ve İstihbarat Matbaası.