EHL-İ CÜREŞ: RİVAYETLERDEKİ ROLÜ VE ÖNEMİ

Öz

Bu makalede hicrî 10 (631) yılında Müslüman olan hakkında kaynaklarda fazla bilgi bulunmayan unutulmuş bir heyet olan ve günümüz Suudi Arabistan sınırları içerisinde eski bir yerleşim yeri olarak bilinen bu bölgenin tarihî bağlamda Hadis rivayetlerindeki yeri ve önemi ele alınmıştır. Siyer tarihinde kayda değer bir değere sahip olan Cüreş, sahip olduğu özelliklerle Arap yarımadasında dikkat çekici bir merkezdir. Arabistan'ın en kaliteli develerine ev sahipliği yapmasının yanı sıra, üzüm ve deri üretimin merkezi olarak da bilinir. Ayrıca Cüreş, çevresi surlarla korunan ve savaş aletlerinin üretimi ve kullanımında ileri seviyelerde olan bir yerleşim yeridir. Teknik açıdan, dönemin en ileri savaş donanımlarına sahip olan Cüreş, İslam ile müşerref olduktan sonra fetihlere büyük katkılar sağlamış hatta bazı sahabîlere savaş eğitimi verilen bir yer olmuştur. Aynı zamanda Cüreş, İslam tarihinde önemli bir yer tutan ve rivayet geleneğinde özel bir konumda bulunan bir bölge olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu makalede, Cüreş ve ehlinin hadis rivayetlerindeki rolü ve bunların hadis ilmi açısından taşıdığı önem derinlemesine incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hadis
• Cüreş
• Ehl-i Cüreş
• Cüreşî
• Mektup
• Tarih

THE AHL AL-JURASH: THEIR ROLE AND SIGNIFICANCE IN HADITH IN THE NARRATIONS

Öz

This article examines the significance and status of Juresh, a forgotten delegation with little information available in the sources, and an ancient settlement within present-day Saudi Arabia that converted to Islam in the year 10 Hijri (631), as referenced in Islamic narrations. Juresh holds a notable place in the history of Siyar and stands out as a remarkable center in the Arabian Peninsula due to its distinctive features. Known for hosting the finest camels in Arabia, it is also recognized as a center for grape and leather production. Additionally, Juresh was a fortified settlement, surrounded by walls, and was highly advanced in the production and use of weaponry. Technologically, Juresh was one of the most developed regions of its era in terms of military equipment. After embracing Islam, it made significant contributions to the conquests and even served as a training ground. Juresh also holds a significant place in Islamic history and occupies a special position within the tradition of Hadith narration. This article provides an in-depth examination of the role of Juresh and its people in Hadith transmission and the importance of their contributions to the science of Hadith.

Anahtar Kelimeler

• Hadith
• Jures
• Ahl al-Jures
• Narration
• History

Kaynakça

1. Ahmed b. Hanbel. A. b. M. (1983). Fezâilü’s-sahâbe. Müessesetü’r-Risâle.
2. Ahmed b. Hanbel. A. b. M. (2001). el-Müsned. Müessesetü’r-Risâle.
3. Belâzürî, A. Y. C. (1988). Fütûhü’l-büldân. Mektebetü’l-Hilâl.
4. Beyhakî, A. H. A. (2003). es-Sünenü’l-kübrâ. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
5. Beyhakî, A. H. A. (2003). Şuʿabü’l-îmân. Mektebetü’r-Rüşd.
6. Bilge, M. L. (1988). Asîr. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde. TDV Yayınları.
7. Buhârî, M. b. İ. (1959). el-Edebü’l-müfred.
8. Buhârî, M. b. İ. (2001). el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. Dâru Tavki’n-Necât.

9. Buhârî, M. b. İ. (t.y.). et-Târîhü’l-kebîr. Haydarabad.
10. Cemmâîlî, A. A. A. (2016). el-Kemâl fî esmâi’r-ricâl.
11. Derekutnî, A. Ö. A. (2004). es-Sünen. Müessesetü’r-Risâle.
12. Ebû Avâne, Y. İ. İ. (2014). el-Müsnedü’l-muhrec ʿalâ kitâbi Müslim b. el-Ḥaccâc. el-Câmiatü’l-İslâmiyye.
13. Ebû Dâvûd, S. E. İ. (2009). Sünenü Ebî Dâvûd. Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye.
14. Ebû Nuaym el-İsfehânî, A. A. İ. (1974). Hilyetü’l-evliyâʾ ve ṭabakātü’l-aṣfiyâ.
15. Ebû Yaʿlâ, A. A. M. (2013). el-Müsned. Dârü’l-Hadîs.
16. el-Alâî, S. K. (1986). Câmiu’t-tahsîl fî ahkâmi’l-merâsîl. Âlemü’l-Kütüb.
17. el-Bekrî, A. A. M. (1983). Muʿcemü me’staʿcem. Âlemü’l-Kütüb.
18. el-Hamevî, Y. A. (t.y.). Mu‘cemü’l-büldân. Dârü Sâdır.
19. el-Harbî, İ. İ. İ. (1982). Mu‘cemü’l-meâlimi’l-cuğrâfiyye. Dârü Mekke.
20. el-Irâkî, Z. A. H. A. (1995). Zeyl ʿalâ Mizâni’l-iʿtidâl. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
21. el-Mizzî, Y. A. Y. (1980). Tehzîbü’l-kemâl fî esmâi’r-ricâl. Müessesetü’r-Risâle. es-Sem‘ânî, A. M. M. (1382). el-Ensâb. Haydarabad.
22. Halaçoğlu, Y. (1991). Asîr. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde. TDV Yayınları.
23. Harman, Ö. F. (2012). Tübba‘. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde. TDV Yayınları.
24. Hatîb el-Bağdâdî, A. A. S. (1996). Târîhü Bağdât. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
25. Hatîb el-Bağdâdî, A. A. S. (1997). el-Müttefik ve’l-müfterik. Dârü’l-Kâdirî.
26. Hatîb el-Bağdâdî, A. A. S. (2023). el-Mü’tenif. Dârü’z-Zehâir.
27. Hatiboğlu, İ. (2006). Müstağfirî. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde. TDV Yayınları.
28. Herevî, A. M. M. (1964). Ġarîbü’l-hadîs.
29. Heysemî, A. E. B. S. (1994). Mecmaʿu’z-zevâid ve menbaʿu’l-fevâid.
30. İbn Abdülber, Y. A. M. (1992). el-İstîʿâb fî maʿrifeti’l-aṣḥâb.
31. İbn Adî, A. A. A. (1997). el-Kâmil fî duʿâfâi’r-ricâl. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
32. İbn Asâkir, A. H. H. A. (1995). Târîhü Dımeşk. Dârü’l-Fikr.
33. İbn Ebû Âsım, A. A. E. (1980). Kitâbü’s-Sünne. el-Mektebetü’l-İslâmî.
34. İbn Ebû Hâtim, A. M. İ. (1271). el-Cerh ve’t-ta‘dîl. Dârü’l-Meârif.
35. İbn Ebû Şeybe, A. M. E. (1989). el-Musannef. Mektebetü’r-Rüşd.
36. İbn Ebû Üsâme, H. M. D. (1992). Bağiyyetü’l-bâhis an zevâidi Müsnedi’l-Hâris.
37. İbn Hacer el-Askalânî, A. A. M. (1908). Tehzîbü’t-Tehzîb. Dâiretü’l-Meârif.
38. İbn Hibbân, M. H. A. (1973). es-Sikât.
39. İbn Hibbân, M. H. A. (2012). es-Sahîh. Dârü İbn Hazm.
40. İbn Hişâm, A. H. E. (1955). es-Sîretü’n-Nebeviyye.
41. İbn Kesîr, İ. Ş. Ö. (1997). el-Bidâye ve’n-Nihâye. Dârü Hicr.
42. İbn Mâce, M. Y. (2009). Sünenü İbn Mâce (Cilt 1-5). Dâru’r-Risâleti’l-ʿÂlemiyye.
43. İbn Maîn, Y. M. A. (1979). et-Târîh.
44. İbn Sa‘d, M. S. M. (1968). et-Tabakâtü’l-kübrâ.
45. İbn Şâhîn, Ö. A. O. (2004). et-Terğîb fî fezâili’l-aʿmâl ve sevâbi zâlik. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
46. İbnü’l-Cevzî, A. A. M. (1992). el-Muntazam fî târihi’l-ümem ve’l-mülûk. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
47. İbnü’l-Esîr, A. M. M. (1994). Üsdü’l-ğâbe fî maʿrifeti’s-sahâbe. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
48. Kandemir, M. Y. (2004). Meymûne. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde. TDV Yayınları.
49. Kara, C. (2015). İslâm öncesi Arap Yarımadasında bir kültür merkezi: Cüreş. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 14(27).
50. Müslim b. el-Haccâc. (1984). el-Künâ ve’l-esmâ.
51. Nesâî, A. Ş. A. (2009). es-Sünenü’l-kübrâ. Müessesetü’r-Risâle.
52. Nuaym b. Hammâd, N. H. M. (1991). Kitâbü’l-fiten. Mektebetü’t-Tevhîd.
53. Önkal, A. (1993). Cüreş. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde. TDV Yayınları.
54. Saʿd el-Melik, A. H. A. (1411). el-İkmâl fî refʿil-irtiyâb. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
55. Saîd b. Mansûr. O. S. (2012). es-Sünen.
56. Sanʿânî, A. H. N. (2013). el-Musannef. Dârü’t-Ta’sîl.
57. Süyûtî, C. A. E. B. (1990). ed-Dürrü’l-mensûr fi’t-tefsîr bi’l-me’sûr. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
58. Şerîf el-İdrîsî, M. M. (1409). Nüzhetü’l-müştâk fî ihtirâki’l-âfâk. Âlemü’l-Kütüb.
59. Taberânî, S. A. E. (1984). Müsnedü’ş-Şâmiyyîn. Müessesetü’r-Risâle.
60. Taberânî, S. A. E. (1985). el-Muʿcemü’s-sağîr. el-Mektebetü’l-İslâmiyye.
61. Taberânî, S. A. E. (1994). el-Muʿcemü’l-kebîr. Dârü İbn Teymiyye.
62. Taberânî, S. A. E. (1995). el-Muʿcemü’l-evsat. Dârü’l-Haremeyn.
63. Taberî, M. C. Y. (1967). Târîhu’l-ümem ve’l-mülûk. Dârü’l-Meʿârif.
64. Tahâvî, A. M. S. (1994). Şerhü Müşkili’l-âsâr. Müessesetü’r-Risâle.
65. Tirmizî, M. Î. S. (1998). es-Sünen (B. ʿA. Maʿrûf, Ed.). Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî.
66. Zehebî, M. A. O. (1992). el-Kâşif fî maʿrifeti men lehû rivâye fi’l-Kütübi’s-sitte.
67. Zehebî, M. A. O. (1993). Târîhü’l-İslâm ve vefeyâti’l-meşâhiri ve’l-aʿlâm.
68. Zehebî, M. A. O. (t.y.). el-ʿİber fî ḫaberi men ġaber. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.