GECİKEN EVLİLİKLER: BEKÂR BİREYLERİN EVLİLİK TUTUMLARI VE EVLİLİKTE ROL BEKLENTİLERİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, bekâr bireylerin evliliğe yönelik tutumlarını ve evlilikte rol beklentilerini belirlemek, ayrıca bu tutum ve beklentilerin çeşitli demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırmada ayrıca katılımcıların evlilik ve eş adayına ilişkin değerlendirmeleri, evliliğin ertelenmesine neden olan etkenler, ideal evlilik yaşı ve evlilikten beklentileri de ele alınmıştır. Araştırma nicel araştırma deseninde yürütülmüş olup veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Evliliğe ve Eş Adayına İlişkin Soru Formu, İnönü Evlilik Tutum Ölçeği ve Evlilikte Rol Beklentileri Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde yaşayan, amaçlı ve kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemleriyle belirlenen 303 bekâr birey oluşturmaktadır. Veriler betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda bekâr bireylerin evliliğe yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğu ve evlilikte eşitlikçi rol beklentilerini benimsedikleri belirlenmiştir. Bununla birlikte, eşitlikçi yaklaşımın daha çok kadınlardan beklenen roller için geçerli olduğu, erkeklerden beklenen rollerde ise geleneksel rol beklentilerinin devam ettiği tespit edilmiştir. Ayrıca evliliğe yönelik tutumlar ve evlilikte rol beklentilerinin cinsiyet, ekonomik durum, aile yapısı ve partner sahibi olma durumuna göre anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları, Türkiye'de değişen aile yapısı ve evlilik anlayışı çerçevesinde bekâr bireylerin evliliğe ilişkin tutum ve beklentilerini ortaya koyarak aile sosyolojisi literatürüne katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Evlilik Tutumu
• Evlilikte Rol Beklentileri
• Bekar Bireyler

Etik Beyan

Veriler toplanmadan önce İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Etik Kurul komisyonundan 21.02.2025 tarih ve 2025/2 sayılı etik kurul izni alınmıştır.

DELAYED MARRIAGES: MARRIAGE ATTITUDES AND MARITAL ROLE EXPECTATIONS OF SINGLE INDIVIDUALS

Öz

This study aims to examine unmarried individuals' attitudes toward marriage and expectations regarding marital roles, and to determine whether these attitudes and expectations differ across demographic characteristics. In addition, participants' views on marriage and prospective spouses, the factors contributing to delayed marriage, the ideal age for marriage, and expectations from marriage were also investigated. The study used a quantitative research design. Data were collected through a Personal Information Form, a Questionnaire on Marriage and Prospective Spouse, the İnönü Marriage Attitude Scale, and the Marital Role Expectations Scale. The sample consisted of 303 unmarried individuals residing in Istanbul, selected through purposive and convenience sampling methods. The data were analyzed using descriptive statistics, an independent-samples t-test, and a one-way analysis of variance (ANOVA). The findings revealed that unmarried individuals generally held positive attitudes toward marriage and endorsed egalitarian marital role expectations. However, egalitarian attitudes were more evident regarding women's roles, whereas traditional expectations persisted concerning men's roles. Furthermore, significant differences were found in marriage attitudes and marital role expectations according to gender, economic status, family structure, and having a romantic partner. The findings contribute to the family sociology literature by providing a comprehensive understanding of unmarried individuals' attitudes toward marriage and marital role expectations within the context of changing family structures and contemporary social transformations in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Attitude to Marriage
• Role Expectations
• Unmarried Individuals.

Kaynakça

1. Akbaş, A. (2024). Türkiye toplumunda evlilik ve aile: Sosyolojik-psikolojik perspektiften yakın ilişkiler. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, (13), 131-153.
2. Aksakal, İ. (2022). Üniversite öğrencilerinin evlilikle ilgili beklenti ve tutumlarının belirlenmesi: (Erzincan örneği). Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 168-184. https://doi.org/10.46790/erzisosbil.1183975
3. Akyazı, K. G., Çıtak, Ş., & Tosun, C. (2022). Evlilik tutumunun bir yordayıcısı olarak evlilik rol beklentileri. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(2), 931-948. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1107960
4. Ali, P. A., McGarry, J. & Maqsood, A. (2022). Spousal role expectations and marital conflict: Perspectives of men and women. Journal of Interpersonal Violence, 37(9-10), NP7082-NP7108.
5. Balaban, E. & Kısaç, İ. (2024). Evlilik beklentileri: Kültürel dönüşüm ve modern zamanlar. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(110), 1565-1571.
6. Baş, E. & Cengiz, E. (2008). Üniversite öğrencilerinin evlilik ve aileyi anlamlandırma biçimleri: Karadeniz Teknik Üniversitesi örneği. İmgelem, 2, 1-23. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/503496
7. Bayoğlu, F. &Atli, A. (2014). İnönü evlilik tutum ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik analizleri. Ege Eğitim Dergisi, 15(2), 397-415. https://doi.org/10.12984/eed.79063
8. Budak, H., & Küçükşen, K. (2018). Türkiye’nin sosyal transformasyon sürecinde Y kuşağının “toplumsal cinsiyet rolü” tutumları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(66), 561-576. https://doi.org/10.17755/esosder.335865

9. Can, A. (2019). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Akademi.
10. Canatan, K.& Yıldırım, E. (2011). Aile sosyolojisi. Açılım Kitap.
11. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
12. Çobanoğlu, A. (2020). Türk aile yapısında ve kültüründe yakın gelecekte önem kazanacağı öngörülen değişimler. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(2), 68-80.
13. Eralp, A. & Gökmen, Ş. (2020). Ortalama evlilik yaşının yükselmesini etkileyen faktörler ve cinsiyete göre farklılıklar. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(2), 395-412. https://doi.org/10.17541/optimum.698063
14. Erdentuğ, A. (1991). Çeşitli insan topluluklarında aile tipleri. B. Dikeçligil & A. Çiğdem (Ed.), Aile yazıları I içinde (ss. 321-358). Aile Araştırmaları Kurumu.
15. Erkol, M., Şahin, M. & Avcı, Ş. (2021). Toplumsal değişimin bir göstergesi olarak gençlerin evliliğe yönelik tutumları. Universal Journal of History and Culture, 3(1), 57-78. https://doi.org/10.52613/ujhc.881488
16. Fallahchai, R., & Fallahi, M. (2019). Gender differences in expectations, purposes and attitudes to marriage in university students. Iranian Evolutionary and Educational Psychology Journal, 1(1), 42-50. 10.29252/IEEPJ.1.1.42
17. Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191. https://doi.org/10.3758/BF03193146
18. Gökçe, B. (1991). Aile ve aile tipleri üzerine bir inceleme. B. Dikeçligil & A. Çiğdem (Ed.), Aile yazıları I içinde (ss. 205-224). Aile Araştırmaları Kurumu.
19. Karabacak, A. & Çiftçi, M. (2016). Examination of the relationship between marital attitudes and irrational romantic relationship beliefs of university students. Studies in Psychology, 36(2), 25-43.
20. Keldal, G. (2021). Üniversite öğrencilerinin gözünden evlilik. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 375-393. https://doi.org/10.32709/akusosbil.856820
21. Köksal, B. & İlhan, T. (2018). Evlilik rol beklentileri ölçeğinin geliştirilmesi. Ege Eğitim Dergisi, 19(1), 300-319. https://doi.org/10.12984/egeefd.378847
22. Lee, S. H. (2013). An exploratory study on gender differences in marital preparation skills of college students. International Journal of Human Ecology, 14, 53-68. http://dx.doi.org/10.6115/ijhe.2013.14.2.53
23. Marlar, J. A. & Jacobs, K. (1993). Differences in the marriage role expectations of college students from intact and divorced families. Journal of Divorce & Remarriage, 18(3-4), 93-103.
24. Marshall, G. (2005). Sosyoloji sözlüğü (O. Akınhay & D. Kömürcü, Çev.) Bilim ve Sanat Yayınları.
25. Pınar, G. (2008). Üniversite son sınıf öğrencilerinin evliliğe bakış açısı. Aile ve Toplum, 4(14), 49-51. https://dergipark.org.tr/tr/pub/spcd/issue/21109/227350
26. Tacoğlu, T. P. (2018). Aile. E. B. Sağlam, A. Ö. Boyacıoğlu & A. G. Bakacak (Ed.), Sosyoloji içinde (ss. 266-287). Ankara: Siyasal Kitabevi.
27. Tosun, C. & Yazıcı, H. (2021). Algılanan ebeveyn ilişki tutumları ile romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançların evlilik rol beklentileri üzerindeki etkisi: Geleneksel mi, eşitlikçi mi? Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(1), 173-188. https://doi.org/10.33417/tsh.781374
28. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Doğum istatistikleri, 2024 [İnternet bülteni]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dogum-Istatistikleri-2024-54196
29. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Evlenme ve boşanma istatistikleri, 2024 [İnternet bülteni]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2024-54194
30. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). İstatistiklerle aile, 2024 [İnternet bülteni]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Aile-2024-53898
31. Yıldıray, B. & Çelik, S. B. (2020). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rolleri ile evlilik dışı cinsel yakınlığa yönelik tutumları. Mavi Atlas Dergisi, 8(2), 427-440. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.758983
32. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
33. Yorgancılar, S. (2023). Ankara’da evlenme hazırlığında bulunan çiftlerin evlilik rol beklentileri. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 605-629. https://doi.org/10.56720/mevzu.1232923