CATASTROPHE FROM WITHIN: BIOPOLITICAL APOCALYPSE IN BRAM STOKER’S DRACULA

Öz

Pandemi farkındalığına yönelik çabalar, iklim değişikliğine bağlı hastalıkların yarattığı riskler, sağlık hizmetlerinde algoritmik önceliklendirme ve gen temelli araştırmalar, kimin risklere açık olduğu ve kimin bu risklerden muaf sayıldığı sorusunu kamusal tartışmaların merkezine taşımıştır. Bu nedenle bu makale, Bram Stoker’ın Dracula adlı eserini 19. Yüzyıl bağlamında yeniden ele alarak, Geç Viktorya dönemi Britanya’sının bu meseleleri Foucault’nun biyopolitika kavramıyla ilişkili biçimde nasıl öngördüğünü göstermeyi amaçlamaktadır. Makale, vampir figürünün yalnızca doğaüstü bir varlık olmadığını, bedenleri ve nüfusları yönetilecek nesnelere dönüştüren bir sistemin hem göstergesi hem de meydan okuması olarak işlev gördüğünü ileri sürmektedir. Romanın fonograf kayıtları, telgraflar ve günlüklerle şekillenen mektup-roman yapısı erken bir güvenlik arşivi işlevi görürken, kan nakli sahneleri triyaj ve seçici maruziyeti andıran uygulamalar aracılığıyla modern iktidarın eşiğini ortaya koyar ve yaşamı sürdürme ile ölüme terk etme kapasitesi arasındaki ayrımı görünür kılar. Yozlaşma, ulusal birlik ve yabancı istilası gibi kültürel kaygılar ise biyopolitik bir çerçevede iç tehditleri daha görünür hâle getirir. Bu bağlamda Drakula’daki kıyamet, tekil bir felaket anı olmaktan ziyade zaman içinde gelişen içsel bir süreç olarak ortaya çıkar. Bu açıdan Drakula, moderniteyi teşhis eden bir anlatı olarak işlev görür ve yaşamı güvence altına alma çabalarının biyoteknoloji, biyogüvenlik ve nüfusların biyopolitikası etrafındaki tartışmalarla kesişerek seküler bir sonun koşullarını nasıl yeniden üretebildiğini ortaya koyar.

Anahtar Kelimeler

• Bram Stoker
• Dracula
• Foucault
• Biopower
• Apocalyptic Fiction
• Victorian Gothic

İÇTEN GELEN FELAKET: BRAM STOKER’IN DRACULA’SINDA BİYOPOLİTİK KIYAMET

Öz

Pandemi farkındalığına yönelik çabalar, iklim değişikliğine bağlı hastalıkların yarattığı riskler, sağlık hizmetlerinde algoritmik önceliklendirme ve gen temelli araştırmalar, kimin risklere açık olduğu ve kimin bu risklerden muaf sayıldığı sorusunu kamusal tartışmaların merkezine taşımıştır. Bu nedenle bu makale, Bram Stoker’ın Dracula adlı eserini 19. Yüzyıl bağlamında yeniden ele alarak, Geç Viktorya dönemi Britanya’sının bu meseleleri Foucault’nun biyopolitika kavramıyla ilişkili biçimde nasıl öngördüğünü göstermeyi amaçlamaktadır. Makale, vampir figürünün yalnızca doğaüstü bir varlık olmadığını, bedenleri ve nüfusları yönetilecek nesnelere dönüştüren bir sistemin hem göstergesi hem de meydan okuması olarak işlev gördüğünü ileri sürmektedir. Romanın fonograf kayıtları, telgraflar ve günlüklerle şekillenen mektup-roman yapısı erken bir güvenlik arşivi işlevi görürken, kan nakli sahneleri triyaj ve seçici maruziyeti andıran uygulamalar aracılığıyla modern iktidarın eşiğini ortaya koyar ve yaşamı sürdürme ile ölüme terk etme kapasitesi arasındaki ayrımı görünür kılar. Yozlaşma, ulusal birlik ve yabancı istilası gibi kültürel kaygılar ise biyopolitik bir çerçevede iç tehditleri daha görünür hâle getirir. Bu bağlamda Drakula’daki kıyamet, tekil bir felaket anı olmaktan ziyade zaman içinde gelişen içsel bir süreç olarak ortaya çıkar. Bu açıdan Drakula, moderniteyi teşhis eden bir anlatı olarak işlev görür ve yaşamı güvence altına alma çabalarının biyoteknoloji, biyogüvenlik ve nüfusların biyopolitikası etrafındaki tartışmalarla kesişerek seküler bir sonun koşullarını nasıl yeniden üretebildiğini ortaya koyar.

Anahtar Kelimeler

• Bram Stoker
• Dracula
• Foucault
• Biyopolitika
• Apokalytik Kurgu
• Viktoryen Gotik

Kaynakça

1. Arata, S. D. (1990). The Occidental tourist: Dracula and the anxiety of reverse colonization. Victorian Studies, 33(4), 621-645. http://www.jstor.org/stable/3827794
2. Arata, S. D. (1996). Fictions of loss in the Victorian fin de siècle: Identity and empire. Cambridge University Press. Belford, B. (1996). Bram Stoker: A biography of the author of Dracula. Alfred A. Knopf.
3. Bierman, J. S. (1972). Dracula: Prolonged childhood illness, and the oral triad. American Imago, 29(2), 186-198. http://www.jstor.org/stable/26302690
4. Blundell, J. (1819). Some account of a case of obstinate vomiting, in which an attempt was made to prolong life by the injection of blood into the veins. Medico-Chirurgical Transactions, 10(2), 296-311. https://doi.org/10.1177/09595287190100p204
5. Bouson, J. B. (2010). The apocalyptic imagination in Oryx and Crake. In J. B. Bouson (Ed.), Margaret Atwood: The Robber Bride, The Blind Assassin, Oryx and Crake (pp. 156-171). Continuum.
6. Brantlinger, P. (1988). Rule of darkness: British literature and imperialism, 1830-1914. Cornell University Press. Carlyle, T. (1843). Past and present. Chapman and Hall.
7. Cartwright, L. (1995). Screening the body: Tracing medicine’s visual culture. University of Minnesota Press. Cohen, J. J. (1996). Monster culture (seven theses). In J. J. Cohen (Ed.), Monster theory: Reading culture (pp. 3-25). University of Minnesota Press.
8. Collins, J. J. (1979). Introduction: Towards the morphology of a genre. In J. J. Collins (Ed.), Semeia 14: Apocalypse: The morphology of a genre (pp. 1-20). University of Montana.

9. Esposito, R. (2008). Bíos: Biopolitics and philosophy (T. C. Campbell, Trans.). University of Minnesota Press. Foucault, M. (1978). The history of sexuality: Volume I. An introduction (R. Hurley, Trans.). Vintage.
10. Foucault, M. (2004). “Society must be defended”: Lectures at the Collège de France 1975-76 (D. Macey, Trans.; M. Bertani & A. Fontana, Eds.). Penguin Books.
11. Gerber, H. E. (1960). The nineties: Beginning, end, or transition? In R. Ellmann (Ed.), Edwardians and late Victorians: English Institute essays 1959 (pp. 50-79). Columbia University Press.
12. Groom, N. (2018). Dracula’s pre-history: The advent of the vampire. In R. Luckhurst (Ed.), The Cambridge companion to Dracula (pp. 11-25). Cambridge University Press.
13. Hollinger, V. (1997). Fantasies of absence: The postmodern vampire. In J. Gordon & V. Hollinger (Eds.), Blood read: The vampire as metaphor in contemporary culture (pp. 199-212). University of Pennsylvania Press.
14. Hurley, K. (2002). British Gothic fiction, 1885-1930. In J. E. Hogle (Ed.), The Cambridge companion to Gothic fiction (pp. 189-207). Cambridge University Press.
15. Jann, R. (1989). Saved by science? The mixed messages of Stoker’s Dracula. Texas Studies in Literature and Language, 31(2), 273-287.
16. Kermode, F. (2000). The sense of an ending: Studies in the theory of fiction. Oxford University Press.
17. Kern, S. (2014). Changing concepts and experiences of time and space. In M. Saler (Ed.), The fin-de-siècle world (pp. 74-89). Routledge.
18. Koç, E., & Demir, Y. (2018). Vampire versus the empire: Bram Stoker’s reproach of fin-de-siècle Britain in Dracula. Victorian Literature and Culture, 46(2), 425-442.
19. Kostova, L. (2007). Straining the limits of interpretation: Bram Stoker’s Dracula and its Eastern European contexts. In J. S. Bak (Ed.), Post/modern Dracula: From Victorian themes to postmodern praxis (pp. 13-30). Cambridge Scholars Publishing.
20. Machen, A. (1894). The great god Pan and the inmost light. John Lane.
21. Macleod, J. (2021). Dracula’s other modernity: Liberalism and ‘Life’ at the fin de siècle. Continuum, 35(2), 178-190. https://doi.org/10.1080/10304312.2021.1936823
22. Meehan, P. (2014). The vampire in science fiction film and literature. McFarland.
23. Mooney, G. (2015). Intrusive interventions: Public health, domestic space, and infectious disease surveillance in England, 1840-1914. University of Rochester Press.
24. Mousoutzanis, A. (2014). Fin-de-siècle fictions, 1890s/1990s: Apocalypse, technoscience, empire. Palgrave Macmillan.
25. Nordau, M. (1993). The dusk of the nations. In Degeneration (pp. 1-7). University of Nebraska Press. (Original work published 1892)
26. Page, L. (2011). Phonograph, shorthand, typewriter: High performance technologies in Bram Stoker’s Dracula. Victorian Network, 3(2), 95-113. https://doi.org/10.5283/vn.27
27. Pick, D. (1989). Faces of degeneration: A European disorder, c.1848-c.1918. Cambridge University Press.
28. Quinby, L. (1994). Anti-apocalypse: Exercises in genealogical criticism. University of Minnesota Press.
29. Rabinow, P., & Rose, N. (2006). Biopower today. BioSocieties, 1(2), 195-217. https://doi.org/10.1017/s1745855206040014
30. Reiter, G. (2017). Malcolm Malcolmson’s Bible: Rival epistemologies in Bram Stoker’s “The Judge’s House”. Christianity and Literature, 66(2), 230-243. https://www.jstor.org/stable/26196880
31. Seed, D. (1985). The narrative method of Dracula. Nineteenth-Century Fiction, 40(1), 61-75. https://doi.org/10.2307/3044836
32. Senf, C. A. (2002). Science and social science in Bram Stoker’s fiction. Greenwood Press.
33. Showalter, E. (1990). Sexual anarchy: Gender and culture at the fin de siècle. Viking.
34. Spencer, K. L. (1992). Purity and danger: Dracula, the urban Gothic, and the late Victorian degeneracy crisis. ELH, 59(1), 197-225.
35. Stevenson, R. L. (1886). Strange case of Dr Jekyll and Mr Hyde. Longmans, Green.
36. Stiles, A. (2012). Popular fiction and brain science in the late nineteenth century. Cambridge University Press.
37. Stoker, B. (1906). Personal reminiscences of Henry Irving (Vol. 1). Macmillan.
38. Stoker, B. (1931). Dracula. Grosset & Dunlap. (Original work published 1897)
39. Taylor, R. B. (2017). The amazing language of medicine. Springer.
40. Tripp-Bodola, R. (2023). The vampire as posthumanist pharmakon: Towards a critical medical humanities. In B. Ağın & Ş. Horzum (Eds.), Posthuman pathogenesis: Contagion in literature, arts, and media (pp. 207-226). Routledge.
41. Wald, P. (2008). Contagious: Cultures, carriers, and the outbreak narrative. Duke University Press.
42. Weiss, A. (2019). Tracing the term “apocalypse”. In A. Simón-López & H. Yeandle (Eds.), A critical approach to the apocalypse (pp. 3-16). Brill.
43. Wells, H. G. (1896). The island of Doctor Moreau. Heinemann.
44. Willis, M. (2007). “The Invisible Giant”, Dracula, and disease. Studies in the Novel, 39(3), 301-325.
45. Worboys, M. (2000). Spreading germs: Disease theories and medical practice in Britain, 1865-1900. Cambridge University Press.
46. Workman, S. (2025). “Powers ... which mere ‘modernity’ cannot kill”: Biopower and the specter of the sovereign in Bram Stoker’s Dracula. Nineteenth-Century Contexts, 47(1), 1-18. https://doi.org/10.1080/08905495.2025.2474901