BAŞA ÇIKMA STRATEJİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEĞE GÖRE İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerinin sorunlarla başa çıkma stratejileri ile algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişkiyi incelemek ve algıladıkları sosyal desteğin sorunlarla başa çıkma stratejilerini yordayıp yordamadığını belirlemektir. Bu amaçla 305 ortaokul öğrencisine Ergenler İçin Başa Çıkma Ölçeği (Spirito, Stark & Williams, 1988) ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (Yıldırım, 2004) uygulanmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizlerinde Korelasyon ve Regresyon analizi tekniği uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; aile, öğretmen ve arkadaştan algılanan sosyal destek ile aktif başa çıkma arasında pozitif yönde ve arkadaştan algılanan sosyal destek ile kaçınan başa çıkma arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırma sonucuna göre; aile, öğretmen ve arkadaştan algılanan sosyal destek puanı, aktif başa çıkmanın %13'sini yordamakta, kaçınan ve olumsuz başa çıkmayı ise yordamamaktadır. Bu bilgiler ışığında, öğrencilerin başa çıkma becerilerini arttırmaya yönelik yapılması planlanan rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde algıladıkları sosyal desteği artıracak etkinliklere yer verilmesinin önemine vurgu yapılarak tartışılmış ve bu konuda yapılacak sonraki araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler

• Ortaokul öğrencileri,başa çıkma stratejileri,algılanan sosyal destek

Examining Coping Strategies In Accordance With Perceived Social Support

Öz

Aim of this study is to examine middle school students’ coping with strategies relationship with their perceived social support and detecting if this perceived social support is predicting coping strategies or not. For this purpose, 305 middle school students were administered the Coping Scale developed by Spirito, Stark and Williams (1988) and Perceived Social Support Scale developed by Yıldırım (2004). Correlation and regression analyses techniques have been used to reach statistical conclusions of this research. According to conclusions of this research, there is a positive and statistically significant relation between social support from parents, teachers and friends, and active coping; but there is a negative and significant relation between support from parents, teachers and friends, and avoidant coping.  However, perceived social support from parents, teachers and friends predicts 13% of active coping. In the light of this results, it has been discussed with emphasis on the importance of including perceived social support activities while planning counseling and psychological guidance services to increase students’ coping with skills and suggestions have been made for further research on this issue.

Anahtar Kelimeler

• Middle school students,coping strategies,perceived social support

Kaynakça

1. AKIN, Y. D. & CEYHAN, E. (2005), Resmi ve özel genel lise öğrencilerinin ailelerinden, arkadaşlarından ve öğretmenlerinden algıladıkları sosyal destek düzeyleri açısından kendini kabul düzeylerinin incelenmesi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 69-87.
2. ARSEL, C. O. & BATIGÜN, A. D. (2011), İntihar ve cinsiyet: Cinsiyet rolleri, iletişim becerileri, sosyal destek ve umutsuzluk açısından değerlendirilme, Türk Psikoloji Dergisi, 26(68), 1-10.
3. ARSLAN, Y. (2009), Lise öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek ile sosyal problem çözme arasındaki ilişkinin incelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
4. AVCI, Ö. H. & YILDIRIM, İ. (2014), Ergenlerde şiddet eğilimi, yalnızlık ve sosyal destek, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(1), 157-168.
5. BALTACI, Ö. & HAMARTA, E. (2013), Analyzing the relationship between social anxiety, social support and problem solving approach of university students, Education and Science, 38(167), 226-240.
6. BEDEL, A., IŞIK, E. & HAMARTA, E (2014), Ergenler için başa çıkma ölçeğinin (EBÇÖ) geçerlik ve güvenirlik çalışması, Eğitim ve Bilim, 39(176), 227-235.
7. BOZOĞLAN, B. (2014). Çatışmanın yordayıcısı olarak sosyal destek ve yaşam doyumu. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(1), 161-175
8. BUDAK, B. (1999), Lise öğrencilerinin algılanan sosyal destek düzeyi ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun.

9. BÜYÜKÖZTÜRK, Ş. (2003), Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı, Ankara, Pegem Yayıncılık.
10. CÜCELOĞLU, D. (2016), Başarıya götüren aile, İstanbul, Remzi Kitabevi
11. ÇEÇEN, A. R. (2008), Öğrencilerin cinsiyetlerine ve anababa tutum algılarına göre yalnızlık ve sosyal destek düzeylerinin incelenmesi, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 415-431.
12. DEMİRTAŞ, A. S. (2007), İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin algılanan sosyal destek ve yalnızlık düzeyleri ile stresle başa çıkma düzeyleri arasındaki ilişki, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
13. DİTZEN, B., & HEİNRİCHS, M. (2014), Psychobiology of social support: The social dimension of stress buffering, Restorative Neurology and Neuroscience, 32(1), 149-62.
14. DOĞAN, T. (2008), Psikolojik belirtilerin yordayıcısı olarak sosyal destek ve iyilik hali. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(30), 30-44.
15. DURU, E. (2008), Yalnızlığı yordamada sosyal destek ve sosyal bağlılığın rolü, Türk Psikoloji Dergisi, 23(61), 15-24.
16. ELDELİKLİOĞLU, J. (2006), The relationship between the perceived social support and the level of depression and anxiety in university students, Educational Sciences: Theory & Practice, 6(3), 742-752.
17. ELMACI, F. (2006), The role of social support on depression and adjustment levels of adolescents having broken and unbroken families, Educational Sciences: Theory & Practice, 6(2), 421-431.
18. ERKAN, S. (2014), Okul psikolojik danışma ve rehberlik programlarının hazırlanması, Ankara: Pegem Akademi.
19. EROĞLU, E. (2001), Ailenin çocuklarda problem çözme becerisi üzerine etkisi:Adapazarı örneği, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
20. ERYILMAZ, A. (2009), Ergenlik döneminde stres ve başa çıkma. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 20-37.
21. ESEN, E. & SİYEZ, M. D. (2011), Ergenlerde internet bağımlılığını yordayan psiko-sosyal değişkenlerin incelenmesi, Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(36):127-138.
22. FOLKMAN, S., & LAZARUS, R. S. (1986), Stress process and depressive symptomatolog,. Journal of Abnormal Psychology, 95, 107-113
23. GÖMLEKSİZ, M. N. & BOZPOLAT, E. (2012), İlköğretim 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 22-39.
24. GÜÇRAY, S. (2001), Ergenlerde karar verme davranışlarının öz saygı ve problem çözme becerileri algısı ile ilişkisi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(8), 106-121.
25. GÜNEŞ,F., ARSLAN, C. & ELİÜŞÜK, A. (2014), Atılganlık eğitiminin üniversite öğrencilerinin kişilerarası problem çözme algılanan sosyal destek ve atılganlık düzeylerine etkisi, Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 456-474.
26. İNANÇ, Y. B., BİLGİN, M. & ATICI, M. K. (2010), Gelişim psikolojisi, Ankara, Pegem Akademi.
27. KAHRİMAN, İ. ve POLAT, S. (2003), Adölesanlarda aileden ve arkadaşlardan algılanan sosyal destek ve benlik saygısı arasındaki ilişki, Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 6(2), 13-24.
28. KARATAŞ, Z. (2012), Ergenlerin algılanan sosyal destek ve sürekli kaygı düzeylerinin incelenmesi, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 257-271.
29. KEMPEN, G.I., RANCHOR, A.V., AMBERGEN, T., & ZİJLSTRA, G.A. (2014), The mediating role of disability and social support in the association between low vision and depressive symptoms in older adults, Quality Of Life Research: An International Journal Of Quality Of Life Aspects Of Treatment, Care and Rehabilitation, 23(3), 1039-1043.
30. KILIÇ, M. (2013), Gerçek yaşam tadında: Gelişim dönemleri 2 erinlik ergenlik, Ankara, Pegem Akademi
31. KORKUT, F. (2002), Lise öğrencilerinin problem çözme becerileri, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 22, 177-184.
32. KULAKSIZOĞLU, A. (2011), Ergenlik Psikolojisi (11.Baskı), Ankara, Remzi Kitabevi.
33. KUTSAL, D. & BİLGE, F. (2012), Lise öğrencilerinin tükenmişlik ve sosyal destek düzeyleri, Eğitim ve Bilim, 37(164), 283-297.
34. MALKOÇ, A. & YALÇIN, İ. (2015), Relationships among resilience, social support, coping, and psychological well-being among university students, Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 5(43), 35-43.
35. NANNİNGA, M., JANSEN, D.E., KNORTH, E.J., & REİJNEVELD, S.A. (2015), Enrolment of children and adolescents in psychosocial care: More likely with low family social support and poor parenting skills, European Child & Adolescent Psychiatry, 24(4), 407-416.
36. NOVARA, C., GARRO, M., & Dİ RİENZO, G. (2015), Coping styles and social support in emergency workers: family as a resource, Romanian Journal for Multidimensional Education, 6(1), 129-140.
37. OKTAN, V. (2015), Üniversite öğrencilerinde problemli internet kullanımı, yalnızlık ve algılanan sosyal destek, Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(1), 281-292.
38. SANTROCK, J. W. (2012), Ergenlik (Çev.ed. Diğem Müge Siyez), Ankara, Nobel Yayınevi.
39. SHEEBER, L, HOPS, H, ALPERT, A, DAVİDS, B. & ANDREWS, J (1997). Family support and conflict: Prospective relations to adolescent depression, Journal of Abnormal Psychology, 25(4), 333-344.
40. SPİRİTO, A., STARK, L. R., GRACE, N., & SAMOULİS, D. (1991), Common problems and coping strategies reported in childhood and early adolescence, Journal of Youth and Adolescence, 20(5), 531-544.
41. SPIRITO, A., STARK, L.J., & WILLIAMS, C. (1988), Development of a brief coping checklist for use with pediatric populations, Journal of Pediatric Psychology, 13(4), 555-574.
42. STARK, L. J., SPİRİTO, A., WİLLİAMS, C. A., & GUEVREMONT, D. C. (1989). Common problems and coping strategies I: Findings with normal adolescents, Journal of Abnormal Child Psychology, 17(2), 203-212.
43. TOPKAYA, N. & MEYDAN, B. (2013), Üniversite öğrencilerinin problem yaşadıkları alanlar, yardım kaynakları ve psikolojik yardım alma niyetleri, Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 25-37.
44. TRAŞ, Z. & ARSLAN, E.(2013), Ergenlerde sosyal yetkinliğin, algılanan sosyal destek açısından incelenmesi, İlköğretim Online, 12(4), 1133-1140.
45. TERZİ, Ş. (2008), Üniversite öğrencilerinin psikolojik dayanıklılıkları ve algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişki, Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(29), 1-11.
46. TÜRKÜM, S. (2002), Stresle başa çıkma ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması, Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(18), 25-34.
47. ÜNÜVAR, A. (2003), Çok yönlü algılanan sosyal desteğin 15-18 yaş arası lise öğrencilerinin problem çözme becerisine ve benlik saygısına etkisi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
48. YALÇIN, İ. (2015), Relationships between well-being and social support: a meta-analysis of studies conducted in Turkey, Turkish Journal of Psychiatry, 26(1), 21-32.
49. YEŞİLYAPRAK, B. (2014), Eğitimde rehberlik hizmetleri, Ankara: Nobel
50. YILDIRIM, İ. (2004), Algılanan Sosyal Destek Ölçeğinin Revizyonu, Eğitim Araştırmaları–Eurasian Journal Of Educational Research, 17, 221-236.
51. YILDIRIM, İ. (2006), Akademik başarının yordayıcısı olarak gündelik sıkıntılar ve sosyal destek, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 258-267.
52. YILDIRIM, İ.(1997), Algılanan sosyal destek ölçeğinin geliştirilmesi güvenirliği ve geçerliği, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 81-87.
53. YILDIRIM, İ. (1999), Sosyal destek programının etkililiği: Deneysel bir çalışma, Eğitim ve Bilim, 23(113), 66-73.
54. YILDIRIM, İ. & Ergene, T. (2003), Lise son sınıf öğrencilerinin akademik başarılarının yordayıcısı olarak sınav kaygısı, boyun eğici davranışlar ve sosyal destek, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 224-234.
55. YÖRÜKOĞLU, A. (1993), Çocuk ruh sağlığı, İstanbul, Özgür Yayıncılık.