OSMANLIDA ÜÇ HANIM SULTANIN ZİYNET EŞYASI

Öz

Osmanlı tarihiyle ilgili merak edilen konuların başında harem ve orada bulunan hanım sultanların yaşam şekilleri gelir. Birtakım batılı yazarlar haremi görmedikleri halde, görmüş gibi bilgi vermişlerdir. Her ne kadar batılı yazarlar tarafından yapılan bazı tasvirler gerçekleri yansıtmasa da, hareme girmeyi başaran Lady Montague gibi bazı elçi hanımları veya Pedro de Urdemalas gibi hekimlerin hanım sultanlar hakkında sağlıklı bilgiler verdikleri söylenebilir.

Bu çalışmada hanım sultanların gündelik yaşamları hakkında kısa bilgi verdikten sonra, XVII. yüzyılın sonlarında ve XVIII. yüzyılın başlarında yaşamış üç hanım sultanın ziynet eşyası hakkında tereke kayıtlarına dayanılarak ayrıntılı bilgi verilecektir. Bunlar da, Sultan İbrahim'in eşi Muazzez Sultan, IV. Murad'ın torunu Fatma Hanım Sultan ve III. Ahmed'in kızı Ümmügülsüm Sultan'dır.

Her üç hanım sultana ait terekelerde bol miktarda işlenmiş altın ve gümüş takı eşyası bulunmaktadır. Elmas, yakut, zümrüt ve la‘l gibi kıymetli taşların çokluğu da dikkati çeker. Bu taşlar işlenerek bilezik, kemer, küpe, sorguç ve sair takılara süs yapılmıştır. Ayrıca kaydedilen ziynet eşyasının ağırlığı ve değeri de tespite çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler

• Ziynet eşyası,Altın,Gümüş,Kıymetli Taşlar,Muazzez Sultan,Fatma Hanım Sultan,Ümmügülsüm Sultan

Jewelry Belonging To Three Ottoman Sultanesses

Öz

At the beginning of the subjects that are wondered in Ottoman history, the harem and the life styles of the lady sultans comes.Some western writers gave information about as if they had seen it, even if they did not see the harem.Although some of the descriptions made by Western writers have’t reflected the facts, some ambassador’s wives, such as Lady Montague, or physicians such as Pedro de Urdemalas have givencorrect information about the lady sultans.

After giving brief information on the general lives of the lady sultans, detailed information will be given that based on the records of the terraces about the ornament of the three lady sultans who lived in the  late 18th century in the early 17th century.The unknown jewelries have been tried to be determined by using the heritage records of  Muazzez Sultan, the wife of Sultan Ibrahim, IV. Murad's grandson, Fatma Hanım Sultan and III. Ahmed's daughter, Ümmügülsüm Sultan. Each of the three lady sultans’s heritage has a lot of processed gold and silver jewelery.The precence of diamonds, rubies, emeralds and precious stones such as la'l have been attracting attention.. By processing,these precious stones are used on  bracelets, belts, earrings, crests and other ornaments. In addition, the weight and value of the jeweleries have been tried  to be recorded 

Anahtar Kelimeler

• Jewelry,Gold,Silver,Precious Stones,Muazzez Sultan,Fatma Hanım Sultan,Ümmügülsüm Sultan

Kaynakça

1. Kaynakça: Başbakanlık Osmanlı Arşivi, TS. MA. d / 2214.Başbakanlık Osmanlı Arşivi, TS. MA. d / 2271.
2. Başbakanlık Osmanlı Arşivi, TS. MA. d / 7704.
3. İREPOĞLU, Gül, “Osmanlı İmparatorluğunun Görkemi Osmanlı Mücevheri”, Çağlar Boyunca Takı ve Mücevher, sy.17, İstanbul 2000.
4. KÜPELİ, Özer, “IV. Murad’ın Torunu Fatma Hanım Sultan’ın Muhallefatı”, Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, sy.II/2, s. 163-175, İzmir 2016.
5. Lady Montague, Şark Mektupları, trc. Ahmet Refik, yay. haz. Dursun Gürlek, İstanbul 1998.
6. Ogier Ghhiselin de Busbeck, Türkiye’yi Böyle Gördüm, haz. Aysel Kurutluoğlu, Tercüman 1001 Temel eser no: 31, (baskı yeri ve yılı yok).
7. PAMUK, Şevket, Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi, İstanbul 1999.
8. Pedro de Urdemalas, Kanunî Devrinde İstanbul, çev. Fuat Carım, İstanbul 1964.

9. Salamon Schweigger, Sultanlar Kentine Yolculuk 1578-1581, çev. S. Türkis Noyan, İstanbul 2004.
10. SANCAR, Aslı, Osmanlı Kadını Efsane ve Gerçek, İzmir 2010.
11. SEVENGİL, Refik Ahmed, İstanbul Nasıl Eğleniyordu, basım yeri ve tarihi yok.
12. Şemseddin Sâmi, Kamûs-ı Türkî, İstanbul 2015.