ŞARK CEPHESİ KUMANDANI KÂZIM KARABEKİR’İN ÇOCUK TERBİYESİ VE EĞİTİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİ: SARIKAMIŞ ANA MEKTEBİ ÖRNEĞİ ŞARK CEPHESİ KUMANDANI KÂZIM KARABEKİR’İN ÇOCUK TERBİYESİ VE EĞİTİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİ: SARIKAMIŞ ANA MEKTEBİ ÖRNEĞİ

Öz

Milli mücadelenin başarıya ulaşmasında önemli katkıları bulunan Kâzım Karabekir, Mondros Mütarekesi’nin imzalandığı 1918 yılında Tekirdağ’da 14. Kolordu Komutanı iken kendi isteği üzerine 1919 yılının Mart ayında Doğu Anadolu’daki 15. Kolordu Komutanlığına atanmıştır. Kâzım Karabekir, Mütareke şartları gereğince Osmanlı ordusunun silahlarıyla terhis edilme şartını, bölgenin coğrafi şartlarını öne sürerek geciktirmeyi ve bölgedeki Ermenilerinin yıkıcı faaliyetlerinin önüne geçmeyi amaçlamıştır. Doğu Anadolu’da onun himayesinde Erzurum Kongresi düzenlenmiş ve Şark Cephesi Komutanı olarak İstiklâl Savaşına katılmış, Elviye-i Selase’nin kurtarılmasında büyük başarı göstermiştir. Şark Cephesi Komutanı olarak Sarıkamış, Kars, Erzurum ve çevre illerden topladığı sahipsiz çocukları himayesine alarak onların hayata tutunmalarına vesile olmuştur. Himayesinde bulunan çocukların eğitilmelerine ve yaşam becerisi kazanmalarına önem veren Kâzım Karabekir, bu becerinin ana sınıflarından başladığına inanmıştır. Memleketteki çocuk israfının bir nebze önüne geçip, sahipsiz çocuklara manevi babalık ta yapmış olan Kâzım Karabekir, Sarıkamış’ta tesis ettirdiği ana sınıfının modellenmesinde bölgede bulunan Amerikan okullarını temel almıştır. Ana mektebi olarak adlandırılan ana sınıflarında masa, sandalye, yapılacak etkinlikler, etkinliklerin çocuklar üzerindeki kazanımlarından duvardaki renk ve tabloların içeriğine varıncaya kadar büyük bir hassasiyet gösteren Kâzım Karabekir’in amacı, söz konusu çocukları üreten ve meslek sahibi iyi insanlar olarak ülkesine kazandırmak olmuştur. 

Anahtar Kelimeler

• Kâzım Karabekir
• Şark Cephesi
• Eğitim
• Anasınıfı
• Çocuk

VIEWS OF KAZIM KARABEKIR, COMMANDER OF THE EASTERN FRONT, ON BRINGING UP AND EDUCATING CHILDREN: AN EXAMPLE OF SARIKAMIS KINDERGARTEN

Öz

As Kâzım Karabekir, who considerably contributed to the success of the national struggle, was the commander of the 14th Corps in Tekirdağ in 1918 when the Armistice of Mudros was concluded, he was assigned as the commander of the 15th Corps in Eastern Anatolia in March 1919 upon his request. Aiming to delay the stipulated demobilization of the Ottoman army as per terms of the armistice by asserting the geographical conditions of the region, Kâzım Karabekir also intended to prevent the destructive activities of the Armenians in the region. The Erzurum Congress was held under his auspices in Eastern Anatolia, and he was involved in the Turkish War of Independence as the Commander of the Eastern Front where he displayed great success in the rescue of Elviye-i Selase. As the Commander of the Eastern Front, Kârabekir brought the orphan children from Sarikamis, Kars, Erzurum and the surrounding provinces together in the corps under his auspices and enabled them to hold on to life. Attaching importance to educating the children under his protection and letting them acquire life skills, Kâzım Karabekir believed that this skill started from the nursery classes. Kâzım Karabekir, who partially prevented the loss of children in his country and became a spiritual father to orphaned children, based the modelling of kindergartens established in Sarıkamış on the American schools in the region. Highly sensitive to the components of kindergartens, which he named as primary schools, from desks and chairs to activities and their positive impacts on children and the colors and contents of paintings on the wall, Kâzım Karabekir aimed to contribute productive professionals with good manners to the country.

Anahtar Kelimeler

• Kâzım Karabekir
• Eastern Front
• Education
• Kindergarten
• Children

Kaynakça

1. KaynaklarA) ArşivlerI-Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet ArşiviTCCCA, Yer : 30-18-1-1 / 1 - 16 – 18, Dosya Ek: 39-4
2. B) Süreli YayınlarI-Eski Yazı ile Olan Gazete ve Dergi“ Çocuklarımızı Himaye Cemiyeti Sarıkamış’ta Kuruldu”, Varlık, 17 Teşrinisani 1337, Sene 1, Sayı No . 11
3. Doktor Abdullah Cevdet, “ Müstakbel Maarif-i Millîmeyiz Kâzım Karabekir Paşa”, İçtihat, 10 Şubat 1923, Numara 151, Sayı No: 18
4. “ Kâzım Karabekir Paşa”, Milli Mecmua, 15 Kasım 1923, Sene 1, Sayı No: 2
5. “ Kâzım Karabekir Paşa Hazretleriyle İlmi Mülakat”, İçtihat, 1 Kânunuevvel 1923, Sene 19, Sayı No: 160
6. “ Sarıkamış’ta Anasınıfları Hakkında İzahat” Varlık, 8 Kânunuevvel 1337, Sene 1, Sayı No: 14
7. “Sarıkamış’ta Anasınıflarının Açılması Münasebetiyle”, Varlık, 8 Kânunuevvel 1337, Sene 1, Sayı No: 14
8. “ Sarıkamış’ta Anasınıfları Açıldı”, Varlık, 1 Kânunuevvel 1337, Sene 1, Sayı No: 13

9. “Sarıkamış’ta Anasınıfları Hakkında İzahat 2”, Varlık, 15 Kânunuevvel 1337,Sene 1, Sayı 15
10. II-Yeni YazıylaUlus, 28.01.1948, s.2Ulus, 27.01. 1948, s. 2
11. C) Sözlü Kaynak Timsal Karabekir Yıldıran ile İstanbul’daki Erenköy’de bulunan evinde yapılan mülakat ( 19.08.2019)
12. D) Tetkik EserlerEKEN, Abdullah (2017), Kâzım Karabekir Paşa’nın Hayatı ve Anıları, Tulpars Yayınları, Ankara KARABEKİR, Kâzım (2019), Hayatım, Haz. Erhan Çifci, 3. Baskı, Kronik Yayıncılık, İstanbulKARABEKİR, Kâzım (2008), İstiklal Harbimiz, Cilt 2, 2. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbulSARIKAYA, Makbule (2004), Bir Çocuk Kasabası Sarıkamış, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı 23, s. 237-243