Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları

Gökşen Polat; Elif Ünsal Avdal

Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları

Öz

COVID-19 enfeksiyonu geçiren diyabetli bireyler sağlık açısından oldukça risk altındadır. Mevcut diyabet covid-19 enfeksiyonun prognozunu kötüleştirmektedir. Pandemi döneminde de hastaların rutin kontrolleri ve takipleri aksatılmamalıdır. Hastalar hemşireler tarafından tedavi planlarına uygun bakımı almaya devam etmelidir. Ancak hastaların hastaneye gitmeleri pandemi döneminde oldukça riskli bir durumdur. Hemşirelere bu dönemde oldukça büyük sorumluluklar düşmektedir. Pandemi döneminde Covid-19’lu diyabetik bireyin öz yönetimini sağlamalarına yardımcı olmalı, hastalık döneminde primer takipçileri olmalı ve hastalara gerekli yönlendirmeler yapılmalıdır. Bu derleme makalesinin amacı COVID-19 pandemisinde diyabet yönetimine ilişkin bilgiler vermek ve diyabet hemşirelerine yol gösterici bir kaynak oluşturmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayakdaş Dağlı, D., Büyükbayram, A., Baysan Arabacı, L. (2020). COVID-19 tanısı alan hasta ve ailesine psikososyal yaklaşım. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 5(2): 191-195.
Alromaihi, D., Alamuddin, N., George, S. (2020). Sustainable diabetes care services during COVID-19
Baykara, G., Eyüboğlu, G. (2020). Covıd-19 pandemisinde hemşirelik bakımı. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi Özel Sayı. 9-17.
Bloomgarden, Z.T. (2020). Diabetes and COVID-19. Journal of Diabetes, 12:347–349. doi: 10.1111/1753-0407.13027
Bornstein, S.R, Rubino, F., Khunti, K., Mingrone, G., Hopkins, D., Birkenfeld, A., . . . Ludwig, B. (2020). Practical recommendations for the management of diabetes in patients with COVID-19. Lancet Diabetes Endocrinol, 8:546–550. doi: 10.1016 / S2213-8587 (20) 30152-2
Centers for Disease Control and Prevention. (2019). https://www.cdc.gov
Ceriello, A., Standl, E., Catrinoiu, D., Ithzak, B., Lalic, N., Raheliç D., . . . Valensi, P. (2020). Diabetes and Cardiovascular Disease (D&CVD) EASD Study Group. Issues of cardiovascular risk management in people with diabetes in the COVID-19 era. Diabetes Care, 43:1427–1432. doi: 10.2337 / dc20-0941
Doğan K, Bolat S, Doğan HO. Obezite, metabolik sendrom, diyabet ve COVID-19 ilişkisi. Yücel D, editör. COVID-19 Pandemi- sinde Tıbbi Biyokimyanın Artan Rolü. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.63-7.

Erol, Ö. (2012). Hipoglisemi korkusu ve yönetiminde hemşirenin rolü. Türkiye Klinikleri Hemsirelik Bilimleri. 4(1):37-44.
Guo, W., Li, M., Dong, Y., Zhou, H., Zhang, Z., Tian, C., . . . Hu, D. (2020). Diabetes is a risk factor for the progression and prognosis of COVID‐19. Diabetes/metabolism research and reviews, e3319. doi: 10.1002 / dmrr.3319.
Hartmann, Boyce J., Morris, E., Goyder, C., Kinton, J., Perring, J., Nunan, D., . . . Kamlesh, K. (2020). Diabetes and COVID-19: Risks management, and learnings from other national disasters. Diabetes Care, 43:1695–1703. https://doi.org/10.2337/dc20-1192
Hill, M.A, Mantzoros, C., Sowers, J.R. (2020). Commentary: COVID-19 in patients with diabetes. Metabolism, 107:154217. doi: 10.1016 / j.metabol.2020.154217
Huang, C., Wang, Y., Li, X., Ren, L., Zhao, J., Hu, Y., . . . Cao, B. (2020). Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China. Lancet, 395(10223):497–506. https://doi. org/10.1016/S0140-6736(20)30183-5.
Karaca Sivrikaya, S., Ergün, S. (2018). Diyabet eğitimi ve hemşirenin rolü. Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Yüksek Okulu Sağlık Bilimleri Dergisi. 2(2): 25-36
Kısa Mencütekin, Y., Gençtür, N. (2021). COVID-19'lu diyabetik hastanın bakımı. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi. 3(1): 105-110
Kishimoto, M., Ishikawa, T., Odawara, M. (2021). Behavioral changes in patients with diabetes during the COVID‐19 pandemic. Diabetology International. 12:241–245 https://doi.org/10.1007/s13340-020-00467-1
Korkmaz, H. (2021). COVID-19 ve Diabetes Mellitus Yönetimi. Med J SDU, (özelsayi-1):171-175.
Kutlutürk, F. (2020). COVID-19 pandemisi ve diabetes mellitus. Türk Diyab Obez, 2: 130-137. Ddoi: 10.25048/tudod.746139
Li, B., Yang, J., Zhao, F., Zhi, L., Wang, X., Liu, L., . . . Zhao Y. (2020). Prevalence and impact of cardiovascular metabolic diseases on COVID-19 in China. Clin Res Cardiol, 109(5): 531-538. https://doi.org/10.1007/s00392- 020-01626-9
Maddaloni, E., Buzzetti, R. (2020). Covid-19 and diabetes mellitus: Unveiling the interaction of two pandemics. Diabetes Metab Res Rev, e33213321. DOI: 10.1002 / dmrr.3321
Mirsky, J.B., Horn, D.M. (2020). Chronic disease management in the Covıd-19 era. The Amerıcan Journal Of Managed Care. 26(8): 294-295.
Mokdad, A.H, Mensah, G.A, Posner, S.F, Reed, E., Simoes, E.J, Engelgau, M.M. (2005). Chronic diseases and vulnerable populations in natural disasters working group. When chronic conditions become acute: prevention and control of chronic diseases and adverse health outcomes during natural disasters. Prev Chronic Dis, 2:A04
Mukhtar, S., Mukhtar, S. (2020). Mental health and psychological distress in people with diabetes during COVID-19. Metabolism, 108:154248. https://doi.org/10.1016/j.metabol.2020.154248
NHS London Clinical Networks. (2020). https://www.england.nhs.uk/london/wp-content/uploads/sites/8/2020/04/2.-Covid-19-Diabetes-Sick-Day-Rules-Type-1-MDI-06042020.pdf
NHS London Clinical Networks. (2020). https://www.england.nhs.uk/london/wp-content/uploads/sites/8/2020/04/3.-Covid-19-Type-2-Sick-Day-Rules-Crib-Sheet-06042020.pdf
NHS; Royal College of Physicians; Association of British Clinical Diabetologists. (2020). Pandemic. Diabetes Research And Clinical Practice, 166: 108298.
Sadedi, P., Petersohn, I., Salpea, P., Malanda, B., Kararunga, S., Unwin, B., . . . Williams R. (2019). Global and regional diabetes prevalence estimates for 2019 and projections for 2030 and 2045: Results from the International Diabetes Federation Diabetes Atlas, 9th edition. Diabetes Res Clin Pract, 157:107843. doi:10.1016 / j.diabres.2019.107843
Sofulu, F., Özgürsoy Uran B., Ünsal Avdal, E., Tokem Y. (2020). COVID-19 salgınında kronik hastalıklarda hemşirelik yönetimi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi; 5(2): 147-151.
Thindwa, D., Quesada, M.G., Liu, Y., Bennett, J., Cohen, C., Knoll, M.D., … Flasche, S. (2020). Vaccine. 38: 5398–5401.
Terzioğlu Bebitoğlu, B., Oğuz, E., Hodzic, A., Hatiboğlu N., Kam, Ö. (2020). Klorokin/Hidroksiklorokin: COVID-19 tedavisi ile gündeme gelen eski bir ı̇laca farmakolojik bakış. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi. 25(1):204-215.
Turgay Yıldırım, Ö. (2020). Covıd-19 pandemı̇sı̇, anjı̇yotensı̇n dönüştürücü enzı̇m (ACE) İnhı̇bı̇törlerı̇ ve anjı̇yotensı̇n reseptör blokörlerı̇nı̇n (ARB) kullanımı. J Cukurova Anesth Surg. 3(1):47-52. Doi: 10.36516/jocass.2020.32
Ünsal Avdal, E. COVID-19: Komorbid durumlarda bakım yönetimi. Şenuzun Aykar F, editör. İç Hastalıkları Hemşireliği ve COVID-19. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020. p.10-4.
Wondafrash, D.Z, Desalegn, T.Z, Yimer, E.M, Tsige, A.G, Adamu, B.A, Zewdie, K.A. (2020). Potential effect of hydroxychloroquine in diabetes mellitus: A systematic review on preclinical and clinical trial studies. J Diabetes Res, 2020: 5214751. doi: 10.1155 / 2020/5214751
World Health Organization. (2020). https://www.who.int

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dahili Hastalıklar Hemşireliği

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Gökşen Polat ^*
Türkiye

Elif Ünsal Avdal
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

22 Şubat 2021

Kabul Tarihi

30 Ağustos 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 6 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA25NR72GW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Polat, G., & Ünsal Avdal, E. (2021). Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(2), 122-131. https://izlik.org/JA25NR72GW

AMA

1.Polat G, Ünsal Avdal E. Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları. Busbid. 2021;6(2):122-131. https://izlik.org/JA25NR72GW

Chicago

Polat, Gökşen, ve Elif Ünsal Avdal. 2021. “Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları”. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6 (2): 122-31. https://izlik.org/JA25NR72GW.

EndNote

Polat G, Ünsal Avdal E (01 Aralık 2021) Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6 2 122–131.

IEEE

[1]G. Polat ve E. Ünsal Avdal, “Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları”, Busbid, c. 6, sy 2, ss. 122–131, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA25NR72GW

ISNAD

Polat, Gökşen - Ünsal Avdal, Elif. “Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları”. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6/2 (01 Aralık 2021): 122-131. https://izlik.org/JA25NR72GW.

JAMA

1.Polat G, Ünsal Avdal E. Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları. Busbid. 2021;6:122–131.

MLA

Polat, Gökşen, ve Elif Ünsal Avdal. “Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları”. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 2, Aralık 2021, ss. 122-31, https://izlik.org/JA25NR72GW.

Vancouver

1.Gökşen Polat, Elif Ünsal Avdal. Covid-19 Pandemisinde Diyabet Yönetimi ve Diyabet Hemşirelerinin Sorumlulukları. Busbid [Internet]. 01 Aralık 2021;6(2):122-31. Erişim adresi: https://izlik.org/JA25NR72GW