ANKARA’DAKİ DİYETİSYENLERİN DİJİTAL OKURYAZARLILIĞI, YENİLİKÇİ DAVRANIŞLARI VE DİJİTAL BAĞIMLILIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 3, 385 - 403, 31.12.2025

Burcu Türkay , Gül Kızıltan

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Ankara’daki diyetisyenlerin dijital okuryazarlılık düzeyleri, yenilikçi davranışlarını ve dijital bağımlılıklarını belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 06.12. 2024- 06.01.2025 tarihleri arasında Ankara ilinde çalışan ve katılmaya gönüllü olan diyetisyenler ile yürütülmüştür. Gönüllü bireylere çalışma hakkında bilgi verilip, veriler Google forms üzerinde hazırlanan anket form ile toplanmıştır. Anket formunda birinci bölümde demografik özellikler, eğitim durumu, dijital araç kullanım durumu, dijital uygulama kullanım durumu, akıllı cihaz kullanmaya başlama zamanı, dijital teknoloji eğitim alma durumu, dijital teknolojileri takip etme biçimleri, internette geçirilen süre, internet kullanım amaçları sorgulanmıştır. İkinci bölümde "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Üçüncü bölümde ‘yenilikçi davranış ölçeği’ kullanılmıştır. Dördüncü bölümde ise ‘Dijital Bağımlılık Ölçeği’ kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS programı kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya %83,3’ü kadın, %16,7’si erkek olmak üzere 102 diyetisyen katılmıştır. Diyetisyenlerin dijital okuryazarlık ölçek puan ortalaması 3,7±0,73 puan ile orta düzeyde bulunmuştur. Dijital bağımlılık ölçeği puanı ise 95,6±35,62 olarak saptanmıştır. Yenilikçi davranış ölçeği puanı ise 23,3±4,77 olarak belirlenmiş ve bu sonuç diyetisyenlerin yenilikçi davranışlara açık olduklarını göstermiştir. Dijital Okuryazarlık Ölçeğinde (DOÖ) toplam puanına göre kadınların puanı erkeklerden daha fazla çıkmış ve aralarındaki bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Dijital Bağımlılık Ölçeğinde ise yaş grupları arasında, DBÖ toplam puanı ve tüm alt boyut puanları yönünden 20-30 yaş grubu ile diğer gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Yenilikçi Davranış Ölçeğinde; yaş grupları arasında, YDÖ toplam puanı yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) saptanmıştır.
Sonuç: Beslenme ve diyetetik alanında zaman ilerledikçe daha fazla dijital teknoloji ve uygulamalarının yer alması, diyetisyenlerin okuryazarlılık anlamında etkin olması gerektiğini ve değişen, gelişen bilim ile birlikte yenilikçi davranışlara açık olması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Diyetisyen , dijital okuryazarlık , yenilikçi davranış , dijital bağımlılık

Proje Numarası

E-85878037-604.01-408610 (ETİK KURUL RAPORUNDA YER ALAN PROJE SAYISI)

Kaynakça

• Arslan, A. (2020). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International e-Journal of Educational Studies, 4(7), 27-41.
• Arslan, A. (2023). Diyetisyenlerin dijital okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Sosyal Sağlık Dergisi, 3(2), 69-82.
• Baig, L. D., Azeem, M. F., ve Paracha, A. (2022). Cultivating innovative work behavior of nurses through diversity climate: The mediating role of job crafting. SAGE Open Nursing, 8, 23779608221095432
• Bayrakcı, S., ve Narmanlıoğlu, H. (2021a). Digital literacy as whole of digital competences: scale development study. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 3(4), 1-30.
• Bayrakcı, S., ve Narmanlıoğlu, H. (2021b). Türkiye’deki lisans öğrencilerinin ve mezunlarının dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 12(46), 46-67.
• Boyacı, Z. (2019). Öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme eğilimleri ile dijital okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki: Düzce Üniversitesi örneği (Master's thesis, Sakarya Universitesi (Turkey).
• Cemiloglu, D., Almourad, M. B., McAlaney, J., ve Ali, R. (2022). Combatting digital addiction: Current approaches and future directions. Technology in Society, 68, 101832.