Danasîna Destxetên Berhemên Elmas Xanê Kendûleyî
Öz
Elmas Xan-i Kendûleyî 1706 yılında Kirmanşah şehrine bağlı Kendûle köyünde dünyaya gelmiştir. Elmas Xan, 18. yüzyılın Klasik Kürt Edebiyatı şairlerinden olup Havramî lehçesi ile çok sayıda eser vermiştir. Mesnevi tarzında yazdığı eserlerinde klasik çerçeveyi kırıp şekil olarak mesnevi olmasına rağmen aruz yerine hece veznini tercih etmiştir. Eserlerini, konu açısından iki başlık altında değerlendirmek mümkündür. Bu eserlerden Hüsrev ü Şîrîn, Hurşid ve Hıreman, Ferhad ü Şîrîn, Bijen ü Menije, Behram ü Gülendam lirik mesneviler olarak ikili aşk bağlamında örnek verilebilir. Söz konusu şairin epik mesnevileri ise Nadirname, Siyaveşname, Rustem ü Zünûn, Heft Leşker, Mûş ü Gurbe, Şahname-yi Kürdî olarak karşımıza çıkmaktadır. Şairin hayatının ele alındığı bu çalışmada onun eserlerinin el yazmaları ve bunların farklı nüshaları tanıtılmıştır. İran ve Avrupa kütüphanelerinden mezkûr şairin eserlerinin dijital el yazmaları bu çalışmanın temel kaynaklarındandır. Bahsi geçen nüshalar şairle ilgili yapılacak çalışmalarda büyük katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada şairin Nadirname, Siyaveşname, Heft Leşker, Mûş ü Gurbe, Hüsrev ü Şîrîn, Hurşid ve Hıreman, Ferhad ü Şîrîn ve Haver Zemin eserlerinin el yazma nüshaları tanıtılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Elmas Xan-i Kendûleyî, Mûş û Gurbe, Şahname-yi Kurdî, Kürt Edebiyatı (Havramî), el yazma, mesnevi.
Anahtar Kelimeler
Elmas Xanê Kendûleyî, Nadirname, Destxet, Şahnameya Kurdî, Edebiyata Kurdî (Hewramî)
Kaynakça
- Atabegî, Perwîz. (1384). Kulliyatê Mewlana Nîzameddîn ‘Ubeydê Zakanî, Tehran: Neşrê Zewwar.
- Begzade, Xelîl. (1394). Siyaveşnameya Elmas Xanê Kendûleyî Kêrmanşahî, Tehran: Neşrê Yardaniş.
- Borekeyî, Sedîq Sefîzade. (1380). Daîretu’l- Mu‘arîfê Kurdî, Tehran: Neşrê Pelîkan.
- Borekeyî, Sedîq Sefîzade. (2008). Mêjûy Wêjey Kurdî, c. II, Hewlêr: Aras.
- Edway, Mezher. (1394). Do Rêsaleê Tarîxî û Edebî Horamî (Ez Dowranê Efşariyê û Qacariyê): Gorbê û Mûşê Horamî û Tehdîd Merzê Merîvan ve Horeman, Tehran: Neşrê Îhsan.
- Edway, Mezher. (1391). Gotara Gorbê û Mûş, Peyamê Beharistan, c. 2, sal 5/ 18 Zivistan.
- Gocerî, Emîn. (1373). Şîrîn û Ferhadê Elmas Xanê Kendûleyî, Qom: Neşrê Sîna.
- Goderzî, Siyaveş. (2012). Şahnameya Elmas Xanê Kendûleyî: Dastanî Rustem û Zorab, Hewlêr: Neşrê Aras.
- Huseynî, Seyyid Arman. (1397). Dîwana Elmas Xanê Kendûleyî, Kêrmanşah: Neşrê Serane.
- Hemîdiyan, Seʿîd. (1387). Leylî û Mecnûna Nîzamê Gencewî, Tehran: Neşrê Qetrê 49.