Ortak Atasözlerin Hikâyeleri: Her şey aslına rücu eder Fârsî-Kurmancî-Zazakî 11
Öz
Özet
Bu makale karşılaştırmalı halk edebiyatıyla ilgilidir. Ortadoğu halklarının dillerinden Farsça, Kurmancî ve Zazakî’de ortak atasözleri ve onlardan bazısının halk arasında söylenen hikâyelerini ve kaynaklarını konu edinmektedir. Yer yer bu atasözleriyle ortak olan Arapça ve Türkçe atasözlerine de yer verilecektir.
Atasözleri halkların tarihi süreçte şekillenen yaşam biçimini, adet ve geleneklerini ifade eden yasalar hükmündedir. Atasözleri yüzyılların geçmesiyle şekillenir ve toplumun ahlâkî, dinî ve dünyevî değerlerini ifade ederler. Toplumun tarihsel kültürünü kuşaktan kuşağa aktarırlar.
Bu makale de aynı konuyla ilgili seri halde yayımlanacak diğer makaleler gibi adı geçen Müslüman halkların düşünsel, dilsel ve kültürel ortak değerlerine de ışık tutacaktır.
Anahtar Kelimeler
Atasözlerinin hikâyeleri, ortak atasözleri, Farsça, Kurmancî, Zazakî
Kaynakça
- Kaynaklar el-Aclûnî, İsmâ’îl b. Muhammed, Keşfu’l-hafâ’ ve muzîlu’l-ilbâs ‘ammâ iştehere mine’l-ehâdîs ‘alâ elsineti’n-nâs (nşr. Ahmed el-Kellâş), I-II, Maba’atu’l-funûn Haleb, ts.
- Aksoy, Ömer Asım, Atasözleri ve Deyimler Sözlügü, I-II, İnkılâp İstanbul 1988.
- Akyalçın, Necmi, Türkçemizin Anlamsal Zenginlikleri Deyimlerimiz, Ankara 2012.
- Albayrak, Nurettin, Türkiye Türkçesinde Atasözleri, Kapı Yayınları, İstanbul 2009.
- Bakli-yi Şîrâzî, Şeyh Rûzbihân, ‘Ebheru’l-‘Âşiqîn (Nşr. Henri Corbin-M.Mu’in, Paris 1987.
- Boratav, Pertev Naili, Az Gittik Uz Gittik, Ankara 1969.
- Çelik, Aysun, “Âlemin ve Âdemin Dört Ana Unsuru: Garîb-Nâme’de “Anâsır-ı Erbaa”, Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [ESTAD], Cilt: 2 Sayı: 1 Şubat 2019, s. 312-339.
- Çiftci, Hasan, “Mesnevî’nin İlk On Sekiz Beyti Üzerine”, Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Yıl 3, Cilt 3, Sayı 2, Güz 2017, s. 7-25.
- Dêhxodâ, Ali Ekber, Emsâl û Hikem, I-IV, Emîr Kebîr, 1363 hş.
- Dêrşevî, Mele Mehmud, Miştaxa Çiya: Ji Gotinên Pêşîya, Stockholm 1989.