Kürt Halk Hekimliği, Tedavi Yöntemleri ve Ocaklık Kültürü: Adıyaman Örneği
Öz
İnsanoğlu, ilk çağlardan beri karşılaştığı sağlık problemlerini çözmek için farklı uygulamalara ve araçlara başvurmuştur. Bu uygulamaların bir kısmı dinsel iken bir kısmı da bitkisel, hayvansal veya madensel emlerin kullanımı biçiminde olmuştur. Adıyaman, tarihsel ve kültürel olarak zengin bir birikime sahiptir. Adıyaman’da, Kürtler arasında, “Dermanên Kurmancî” olarak ifade edilen Kürt halk hekimliği ve ocaklık kültürü önemli bir yer tutmaktadır. Adıyaman’da halk hekimliği, bu şehirde tıbbi emler ve inanışlar olmak üzere iki eksen üzerinde ilerlemektedir. Hastalıkların bir kısmı “Hekimê Kurmancî” denilen kişiler tarafından “Dermanên Kurmancî” olarak tabir edilen geleneksel uygulamalarla sağaltılmaktadır. Bazı hastalıkların tedavisinde ocaklar ve türbeler önemli yer tutmaktadır. Halk hekimliği uygulamaları doğum öncesi başlamakta ve ölüm sonrasına kadar devam etmektedir. Halk hekimleri ve ocaklılar, tedavilerde okuma, üfleme vb. yöntemlere başvurmaktadır. Son yıllarda sağlık alanındaki gelişmelere bağlı olarak halk hekimliği uygulamalarında azalma görülmekle beraber farklı biçimlerde tedavi ve uygulamalar devam etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kürt Halk hekimliği,hastalıklar,bitkilerle tedavi,Halk hekimliği
Kaynakça
- ACIPAYAMLI, Orhan, Türkiye’de Doğumla İlgili İnanmaların Etimolojik Etüdü, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1961.
- ALTUN, Erman, Türk Halkbilimi, Karahan Kitabevi, Adana 2011.
- ARSLAN, Miray, SÖZEN ŞAHNE, Bilge, ŞAR, Sevgi, “Dünya’daki Geleneksel Tedavi Sistemlerinden Örnekler: Genel Bir Bakış”, Lokman Hekim Dergisi, 2016;6(3), ss.100-105.
- ATICI, Elif, “Geçmişten Günümüze Egzama Tedavisi”, Türkiye Klinikleri Tıp Etiği- Hukuku-Tarihi Dergisi, 2003 (11), ss.48-55.
- BORATAV, Pertev Naili, 100 Soruda Türk Folkloru, Gerçek Yayınevi, İstanbul 1994.
- ÇAKMUR, Hülya, Çocuklukta Enfeksiyöz Diyare ve Dehidratasyon, Kafkas J Med, Sci, 2013;3(2), ss. 96–102.
- ÇEVİKCAN, Betül, KARA, Sadık, “Bel Fıtığı Hastalığı Bulunan Bireylerin Bel ve Karın Kası Fonksiyonlarının Elektromyografik Analizi”, Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Mühendisliği 12. Ulusal Kongresi ve Fuarı Bildirileri, Eskişehir 2017.
- ÇİFÇİ, Tekin, Adıyaman ve Çevresinde Halk İnançları ve Halk Hekimliği (Baweriyên Gelêrî û Dermanê Kurmancî li Herêma Semsûrê), Doktora Tezi, Diyarbakır 2019.
- DUMAN, Rahmi, DUMAN, Reşit, Göz Kapağı ve Hastalıkları, Derman Tıbbi Yayıncılık, Ankara 2015.
- DUVARCI, Ayşe “Halk Hekimliğinde Ocaklar”, Millî Folklor, 1990 (2), s.34-38. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği, http: www.resmigazete. gov.tr, eskiler, 2014, 10, 20141027-3.htm ( 01.12.2018).