ÖZEL EĞİTİM SINIFLARINDA UYGULANAN PROGRAMIN İHMAL EDİLEN VE EKSTRA PROGRAM BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı devlet okullarındaki özel eğitim sınıflarında uygulanan öğretim programının ihmal edilen ve ekstra program türleri bağlamında incelemektir. Araştırmada amaca bağlı olarak nitel araştırma yaklaşımında durum çalışması modeli kullanılmıştır. Çalışma grubu olarak Gaziantep ilinde görev yapan 4 özel eğitim öğretmeni belirlenmiştir. Veriler sınıf gözlemi, öğretmen görüşmeleri ve dökuman incelemeleri ile elde edilmiştir. Yürütülen çalışmada verilerin ayrıntılı çözümlenmesi gerektiğinden içerik analizi kullanılmıştır. Gözlem ve görüşme notları paralel olarak incelenmiştir, benzer durumlar kodlanarak temalar altında bulgularda sunulmuştur. Özel eğitim sınıfları, devlet okullarında birleştirilmiş sınıf uygulaması ile oluşturulmuştur ve bünyesinde bulundukları okulların resmi eğitim programlarını kullanmaktadır. Resmi programda yer alan ders ve hedefleri takip etmekte, sınıf defterlerine resmi programda yer alan kazanımlar yazılmaktadır. Özel eğitim sınıflarının bünyesinde bulundukları okulların eğitim programlarını kullanmaları özellikle ihmal edilen programın oluşmasını sağlamaktadır.Özel eğitim sınıflarında öğretmenlerin, öğretim programında yer alan tüm dersleri sınıf ortamına taşıdıkları fakat derslerin tüm kazanımlarını gerçekleştiremedikleri belirlenmiştir.Uygulanan programın sınıflarda farklılık göstermesi öğretmen özelliklerinden çok etkilenmiştir.Devlet okullarındaki özel gereksinimli öğrencilerin, yetersizlik alan ve derecelerinin birbirinden farklı olması uygulanan ve ekstra programı şekillendirmektedir.Sıklıkla öğrenci gelişim alanlarındaki eksiklikler ihmal edilen programın oluşmasına yol açmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Özel Eğitim
• Özel Eğitim Sınıfı
• Eğitim Programı
• İhmal Edilen Program
• Ekstra Program

AN EXAMINATION OF THE NEGLECTED AND SUPPLEMENTARY ASPECTS OF THE CURRICULUM IMPLEMENTED IN SPECIAL EDUCATION CLASSES

Öz

The purpose of this study is to examine the curriculum implemented in special education classes in public schools in the context of neglected and extra program types. Depending on the purpose of the research, a case study model was used in the qualitative research approach. 4 special education teachers working in Gaziantep were determined as the study group. Data was obtained through classroom observation, teacher interviews and document reviews. Since the data needed to be analyzed in detail in the study, content analysis was used. Observation and interview notes were examined in parallel, similar situations were coded and the findings were presented under themes. Special education classes were created with the combined classroom application in public schools and use the official education programs of the schools in which they are located. The lessons and objectives in the official program are followed, and the achievements in the official program are written in the class notebooks. The fact that special education classes use the educational programs of the schools in which they are located ensures the creation of the neglected program. It has been determined that teachers in special education classes carry all the lessons in the curriculum to the classroom environment, but they cannot realize all the achievements of the lessons. The difference in the applied program in the classes is greatly affected by the characteristics of the teachers. The differences in the areas and degrees of disability of students with disabilities shape the applied and extra program.

Anahtar Kelimeler

• Special education
• Special Education Class
• Educational program
• Neglected Program
• Extra Program

Kaynakça

1. Akay, C. ve Ültanır, E. (2010). Andragojik temellere dayalı kolaylaştırılmış okuma-yazma eğitimi (köye) sürecine yönelik KOYE eğiticilerinin görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 75-88. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mersinefd/issue/17376/181445
2. Akbulut, E. (2011). İlköğretim okullarında örtük program faaliyetlerinin saptanması, [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
3. Armağan Erbil, B. ve Doğan B. (2019). İlkokul hayat bilgisi dersi öğretim programı için öğretmenlerin görüşlerine göre ortaya çıkan ihtiyaçlar. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(1), 14-26. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ekuad/issue/44939/559319
4. Arı, A. (2010). Öğretmen adaylarının ilköğretim programıyla ilgili eğitim fakültelerinde kazandıkları bilgi ve beceri düzeylerine ilişkin görüşleri. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, (29), 251-274. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.20.01.006
5. Ariav, T. (1991). Growth in teachers' curriculum knowledge through the process of curriculum analysis. Journal of Curriculum and Supervision, 6(3), 183-200. https://eric.ed.gov/?id=ED299234
6. Artan, İ. ve Uyanık-Balat, G. (2003). Okul öncesi eğitimcilerinin entegrasyona ilişkin bilgi ve düşüncelerinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 11(1), 65-80. https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/81124
7. Aslan, S. ve Gürlen, E. (2019). Ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 171-186. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.20.01.006
8. Assemi, A. ve Sheikhzade, M. (2013). Intended, implemented and experiential null curriculum. Life Science Journal, 10(1), 82-85. https://www.researchgate.net/publication/286970061_Intended_implemented_and_experiential_null_curriculum

9. Avcıoğlu, H. (2012). Rehberlik ve araştırma merkez (ram) müdürlerinin tanılama, yerleştirme-izleme, bireyselleştirilmiş eğitim programı (bep) geliştirme ve kaynaştırma uygulamasında karşılaşılan sorunlara ilişkin algıları. Educational Sciences: Theory & Practice. 12(3), 2009-2031. https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/134630
10. Balat, Y. (2014). Öğrenci gözüyle sınıfın örtük program. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(18), 501-530. https://dergipark.org.tr/tr/pub/adyusbd/issue/1403/16595
11. Balkan Kıyıcı, F. ve Atabek Yiğit, E. (2010). Sınıf duvarlarının ötesinde fen eğitimi: rüzgar santraline teknik gezi. International Online Journal of Science Education, 2(1), 225-243. https://acikerisim.sakarya.edu.tr/handle/20.500.12619/44212?show=full
12. Barton, M., L. (1992). Teachers opinions on the implementation and effects of mainstreaming. Public School. https://eric.ed.gov/?id=ED350802
13. Berg, B.L.ve Lune, H. (2015). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (H. Aydın, çev.). Eğitim Yayınevi.
14. Birkan, B. (2002). Erken özel eğitim hizmetleri. Özel Eğitim Dergisi, 3(2), 99-110. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ozelegitimdergisi/issue/17200/179636
15. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem A Yayıncılık.
16. Caswell, H. L. ve Campbell, D. D. (1935). Curriculum Development. American Book Company.
17. Ceylan, M. (2021). Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının (1924-2018) çoğulculuk perspektifinden incelenmesi, [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Ulusal Tez merkezi.
18. Civelek, M. (2014). Program Geliştirme. http://www.rehberlik.biz.tr/
19. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri, beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (M. Bütün ve S.B. Demir, çev.). Siyasal Kitapevi.
20. Çetin, A. ve Ünsal, S. (2019). Merkezi sınavların öğretmenler üzerinde sosyal, psikolojik etkisi ve öğretmenlerin öğretim programı uygulamalarına yansıması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34 (2), 304-323. https://www.researchgate.net/publication/325998850_Merkezi_Sinavlarin_Ogretmenler_Uzerinde_Sosyal_Psikolojik_Etkisi_ve_Ogretmenlerin_Ogretim_Programi_Uygulamalarina_Yansimasi
21. Demirel, Ö. (2005). Eğitimde Program Geliştirme: Kuramdan Uygulamaya. Pegem Akademi Yayınları.
22. Demirel, Ö. (2013). Eğitimde program geliştirme. Pegem Akademi Yayıncılık.
23. Doğan, H. (1997). Eğitimde Program ve Öğretim Tasarımı. Önder Matbacılık.
24. Doğanay, A. (Ed.). (2008). Öğretim ilke ve yöntemleri. Pegem Akademi Yayınları.
25. Eisner, E. W. (1985). The educational imagination: On the design and evaluation of school programs, NY: Macmillan Publishing Co.
26. Erden, M. (1998). Eğitimde program geliştirme.Anı Yayınları.
27. Erlandson, D. A., Harris, E. L., Skipper, B. L., ve Allen, S. T. (1993). Doing Naturalistic İnquiry: A Guide to Methods. Sage Publications.
28. Fidan N. ve Erden, M. (1998). Eğitime Giriş. Alkım Yayınları.
29. Fleming, L. M. (1970). Displays and Communication. USA: Lawrence Erlbaum Associates.
30. Glesne, C. (2012). Nitel Araştırmaya Giriş (A. Ersoy ve P. Yalçınoğlu, çev.). Anı Yayıncılık.
31. İrem, Y. (2018). Özel eğitim sınıflarında/okullarında öğrenim gören hafif düzeyde zihinsel yetersizliğe sahip öğrencisi bulunan velilerin özel eğitimden beklenti düzeyleri (Sivas İli Örneği), [Yüksek lisans tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
32. Karacaoğlu, Ö. C. (2011). Online Eğitimde Program Geliştirme. İhtiyaç.
33. Karasar, N. (2007). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Nobel Yayıncılık.
34. Konakoğlu, Z. N. (2021). Özel eğitim sınıflarının iç mekan yeterliliğin değerlendirilmesi: Trabzon örneği, [Yüksek lisans tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
35. Konca, F. (2008). Posner’ın tanımladığı program görüşleri. http://memuruz.biz/sayfa_makale_isim_makale_188.htm.
36. Lecompte M. ve Schensul, J. (2010). Designing & conducting etnhographic research an introduction. Altamira Press.
37. Lincoln, Y.S. ve Guba, E.G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
38. Marsh, C.J. ve Willis, G. (2007). Curriculum: Alternative approaches an going issues. Pearson Prentice Hall.
39. Mcmillan, J. (2004). Educational research fundamentals for the consumer. Pearson Education.
40. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber. Nobel Akademik Yayıncılık.
41. Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded source book. SAGE Publications.
42. Oliva, P. F. (1988). Developing the curriculum. United States of America.
43. Orhan, A. ve Acar, F. E. (2018). Göz ardı edilen program ve Türkiye’deki yansımaları. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(3), 292-305. https://dergipark.org.tr/tr/pub/eku/issue/39511/375778
44. Özçelik, D. A. (2010). Eğitim programları ve öğretim genel öğretim yöntemi. Pegem Akademi Yayıncılık.
45. Özdamar, O. (2016). Öğretmenlerin özel eğitim sınıflarında yardımcı teknoloji kullanıma ilişkin görüşlerinin belirlenmesi), [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
46. Özkan, H. H. (2016). An analysis of teachers opinions about their knowledge of curriculum terms awareness, Universal Journal Of Education Research 4(7), 1601- 1613. https://www.researchgate.net/publication/309710233_An_Analysis_of_Teachers'_Opinions_about_Their_Knowledge_of_Curriculum_Terms_Awareness
47. Özüdoğru, F. (2016). İlkokul 2. sınıf ingilizce öğretim programının diller için avrupa ortak başvuru metni doğrultusunda aydınlatıcı değerlendirme modeli ile değerlendirilmesi, [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
48. Palavan, Ö ve Göçer, V. (2017). “Sınıf Öğretmenlerinin Birleştirilmiş Sınıflarda Karşılaştıkları Problemler (Malatya il örneği)”, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), ss. 69-95. https://www.researchgate.net/publication/373398425_SINIF_OGRETMENLERININ_BIRLESTIRILMIS_SINIFLARDA_KARSILASILASTIKLARI_PROBLEMLER_MALATYA_IL_ORNEGI_Problems_Faced_by_the_Classroom_Teachers_in_Multigrade_Classes_A_Case_in_Malatya_Province
49. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma yöntemleri, beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün ve S. Demir. çev.). Siyasal Kitabevi.
50. Posner, G. J. (1995). Analyzing the curriculum. McGraw-Hill, Inc.
51. Saban, A. ve Ersoy, A. (2019). Eğitimde nitel araştırma desenleri. Anı Yayıncılık.
52. Saylor, J. G., AlexandeR, W. M. ve Lewis, A.J. (1981). Curriculum planning for better teacher and learning. Holt, Rinehart ve Winston.
53. Sönmez, V. (2004). Program geliştirmede öğretmen el kitabı. Anı Yayıncılık.
54. Taba, H. (1962). Curriculum development: theory and practive. Har Court, Brace and World.
55. Tirpan, H. (2018). Özel eğitim sınıflarındaki otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerde istenmeyen davranışların incelenmesi, [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
56. Tokgöz, Ö. (2015). Transformation of centralized curriculum into teaching and learning processes: teachers’ journey of thought curriculum into enacted one [Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
57. Trace, C.B. (2007). Information creation and the notion of membership, Journal of Documentation, 63(1), 142–164.https://www.researchgate.net/publication/242345149_Information_creation_and_the_notion_of_membership
58. Uşun, S. (2012). Eğitimde program değerlendirme, süreçler, yaklaşımlar ve modeler. Anı Yayıncılık.
59. Ünal, K., Taşkaya, S. M. ve Özdemir, S. M. (2016). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin yabancı dil öğretiminde kullandıkları yöntemlerin incelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 1, 26-41. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tujped/issue/32340/370001
60. Variş, F. (1988). Eğitimde program geliştirme “teori ve teknikler”. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları. Yakar, A. (2016). Geleceğin eğitimi üzerine program ve tasarım modeli önerileri: “yaşamsal öğretim tasarımları” ve “yaşamsal öğretim tasarımları”. MSKU Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2). https://dergipark.org.tr/tr/pub/muefd/issue/40190/478484
61. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
62. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
63. Yin, R. K. (2009). Case study research: Design and methods. Sage Publications.
64. Yüksel, S. (2002). Örtük program. Eğitim ve Bilim, 27(126), 31-37. https://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5140
65. Yüksel, S. (2004). Örtük program: eğitimde saklı uygulamalar. Nobel Yayın Dağıtım.
66. Yüksel, İ. ve Sağlam, M. (2014). Eğitimde program değerlendirme. Pegem Akademi Yayıncılık.
67. Yüksel, D. (2019). Özel öğrenme güçlüğü yaşayan çocukların okuma yazma eğitimine anne katılımı: Bir eğitim programı taslağı [ Doktora tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
68. WorthaM, S. (1995). Acting out the great books: A case study of how the implemented curriculum can differ from the planned curriculum. https://eric.ed.gov/?id=ED386451