FAİZ ORANLARI VE KREDİ TEMERRÜT SWAPLARININ BANKACILIK VE FİNANSAL KİRALAMA ENDEKSLERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Öz

Ekonomik göstergeler toplumsal ve finansal hayatın başlangıcından bu tarafa karar alıcı bireylerin karar alma süreçlerinden önemli bir kriter olmuştur. Faiz oranları ve kredi temerrüt oranları (CDS), finansal piyasaların temel taşlarını hareketlendiren iki önemli rasyo olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışma Türkiye özelinde faiz oranları ve CDS primlerinin Borsa İstanbul’da işlem gören bankacılık pay bileşenleri (XBANK) ve finansal kiralama faktöring şirketlerinin pay bileşenleri (XFINK) endeksleri üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Zaman serisi analizi yöntemiyle yapılan araştırmada, 2013 Ocak ve 2024 Haziran dönemlerini kapsayan aylık veriler kullanılmıştır. Araştırma Zivot-Andrews birim kök sınaması ve Gregory-Hansen koentegrasyon sınamasıyla desteklenmiştir. Araştırmanın ekonometrik bulguları özellikle ekonomik dalgalanmaların ve politika değişikliklerinin belirli dönemlerde bu ilişkiyi nasıl etkilediğini göstermektedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yüksek enflasyon ortamındaki faiz indirimi politikaları gibi kritik politika kararları, finansal piyasalara olan baskısını arttırmış ve derinden etkilemiştir. Sonuç olarak faiz oranları ve CDS primlerinin bankacılık ve finansal kiralama sektörlerinde belirleyici etkisi olduğu ve bu sektörlerin finansal istikrar açısından kritik bir rol oynadığı saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar faiz oranları ve CDS primlerinin sektörel düzeydeki etkilerinin anlaşılmasını ve daha etkin politika tercihleri yapılmasına katkı sağlayacağını göstermektedir. Araştırma, Türkiye’nin finansal piyasalarındaki kırılganlıkların yönetim ve sektörel istikrarın sağlanması açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Faiz Oranları
• Kredi Temerrüt Swapları
• Bankacılık Endeksi
• Finansal Kiralama ve Faktöring Endeksi
• Yapısal Kırılma

The Impact of Interest Rates and Credit Default Swaps on Banking and Financial Leasing Indices: The Case of Turkey

Öz

Economic indicators have been a critical criterion in the decision-making processes of individuals since the inception of social and financial life. Interest rates and credit default swap (CDS) premiums stand out as two key ratios that shape the core dynamics of financial markets. This study analyzes the effects of interest rates and CDS premiums on the banking index components (XBANK) and the financial leasing and factoring index components (XFINK) traded on Borsa Istanbul, focusing specifically on Türkiye. The research employs a time-series analysis methodology, utilizing monthly data spanning the period from January 2013 to June 2024. The analysis is supported by the Zivot-Andrews unit root test and the Gregory-Hansen cointegration test. The econometric findings reveal how economic fluctuations and policy changes impact these relationships during certain periods. For instance, the Central Bank of Turkey’s interest rate cuts amid a high-inflation environment have exerted significant pressure on financial markets and deeply influenced them. The results indicate that interest rates and CDS premiums have a decisive impact on the banking and financial leasing sectors, both of which play a critical role in ensuring financial stability. The findings underscore the importance of understanding the sectoral effects of interest rates and CDS premiums, contributing to the formulation of more effective policy decisions. This research provides key insights into managing vulnerabilities in Turkey’s financial markets and ensuring sectoral stability.

Anahtar Kelimeler

• Interest Rates
• Credit Default Swaps (CDS)
• Banking Index (XBANK)
• Financial Leasing and Factoring Index (XFINK)
• Zivot-Andrews Test
• Structural Break

Kaynakça

1. Akay, H., & Nargeleçekenler, M. (2009). Para Politikası Şokları Hisse Senedi Fiyatlarını Etkiler mi? Türkiye Örneği. Marmara Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 27(2), 129-152.
2. Aktaş, Z., Alp, H., Gürkaynak, R., Kesriyeli, M., & Orak, M. (2008). Türkiye’de Para Politikasının Aktarımı: Para Politikasının Mali Piyasalara Etkisi. Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliği No:08/11.
3. Allam, M., & Uddin, G. (2009). Relationsghip between interest rate and stock price: emprical evidence from developed and developin countries. International Journal of Business and Management, 4(3), 43-51.
4. Angelini, E., & Febo, E. Di. (2014). CDS Spreads: an Empirical Analysis on the Determinants. In Journal of Empirical Economics, 2(2).
5. Boermans, M. (2022). A literature review of securities holdings statistics research and a practitioner's guide. De Nederlandsche Bank Working Paper. 1-50.
6. Bomfim, A. (2003). Pre-announcement effects, news effects, and volatility:. Journal of Banking & Finance, 133-151.
7. Borsa İstanbul. (2024). https://www.borsaistanbul.com/tr/endeks/1/bist-pay-endeksleri adlı siteden 04.11.2024 tarihinde alındı.
8. Dave, J. (2024). Analysis of Credit Default Swaps Before, During, and After the COVID-19 Crisis. Auckland University of Technology.

9. Demiralp, S., & Yılmaz, K. (2010). Para Politikası Beklentilerinin Sermaye Piyasaları Üzerindeki Etkisi. https://eaf.ku.edu.tr/sites/eaf.ku.edu.tr/files/erf_wp_1008.pdf,
10. Doğru, E., & Medetoğlu, B. (2023). Bıst Banka Endeksi (Xbank) ile Gelişmiş Ülke Bankacılık Endeksleri Arasındaki Volatilite Etkileşiminin Dcc-Garch Modeli ile Analizi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(1), 75-90.
11. Eğilmez, M. (2018). Faiz deyince… Kendime Yazılar. https://www.mahfiegilmez.com/2018/06/faiz-deyince.html adlı siteden 01.11.2024 tarihinde alındı.
12. Eğilmez, M. (2023). Türkiye ve Diğerleri. Kendime Yazılar. https://www.mahfiegilmez.com/2023/04/turkiye-ve-digerleri.html adlı siteden 01.11.2024 tarihinde alındı.
13. Ehrmann, M., & Fratzscher, M. (2004). Monetary Policy Transmission to Equity Markets. Journal of Money, Credit and Banking, 36(4), 719-737.
14. Elyasiani, E., & Mansur, I. (1998). Sensitivity of the bank stock returns distribution to changes in the level and volatility of interest rate: A
15. Garch-m Model. Journal of Banking & Finance, 22(5), 535-563.
16. Gnagne, P., Simo-Kengne B., Manguzvane M. (2024). The Spillover And Contagion Effects Of Sovereign Risk On Stock Markets. Economic Modelling, 141, 106921.
17. Gregory, A. W. & Hansen, B. E. (1996b). Residual-based tests for cointegration in models with regime shifts, Journal of Econometrics, 70 (1), 99- 126.
18. Gregory, A.W. & Hansen, B. E. (1996a). Tests for cointegration in models with regime and trend shifts, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 58 (3), 555-60.
19. Gürkaynak, R., Sack, B., & Swanson, E. (2004). Do actions speak louder than words? The response of asset prices to monetary policy actions and statements. MPRA Munich Personal RePEc Archive, International Journal of Central Banking, 1(1), 55-93
20. Hasan, I., Marra, M., To, T. Y., Wu, E., & Zhang, G. (2023). COVID-19 Pandemic and Global Corporate CDS Spreads. Journal of Banking & Finance, 147, 106618.
21. Ivanovic, S., Baresa, S., & Sinisa, B. (2011). Factoring: Alternative Model of Financing. UTMS Journal of Economics. Econstor
22. Kanat, E. (2024). Faiz Oranı Politika Değişimlerinin BIST Banka Endeksi Üzerindeki Etkileri. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 9(3), 598-609.
23. Kasman, S., Vardar, G., & Tunç, G. (2011). The impact of interest rate and exchange rate volatility on banks' stock returns and volatility: Evidence from Turkey. Economic Modelling, 28(4), 1328-1334.
24. Koch, S. (2015). Effects of Shareholder Groups on the Factoring Institutions Profitability: Evidence from Germany. International Journal of Economics and Finance. Semantic Scholar.
25. Krugman, P. (2013). Makro İktisat. Ankara: Palme yayıncılık.
26. Küçükkocaoğlu, G., Ünalmış, D., & Ünalmış, İ. (2013). How do Banks’ Stock Returns Respond to Monetary Policy Committee Announcements in Turkey? Evidence from Traditional versus New Monetary Policy Episodes. TCMB Working Paper: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/EN/TCMB+EN/Main+Menu/Publications/Research/Working+Paperss/2013/13-30
27. Madhavan, M., Wangtueai, S., & Sharafuddin, M. A., Chaichana, T. (2022). The Precipitative Effects of Pandemic on Open Innovation of SMEs: A Scientometrics and Systematic Review of Industry 4.0 and Industry 5.0, 8(3), 152.
28. Madura, J., & Schnusenberg, O. (2000). Effect of Federal Reserve policies on bank. Journal of Financial Research, 23(4), 421-447.
29. Paksoy, Ö. B., & Küçüker, M. (2024). Bankacılık Sektöründe Finansal Performans Analizi: Bist Bankacılık Endeksi Üzerine Bir İnceleme. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 7(2), 170-189.
30. Patelis, A. (1997). Stock Return Predictability and the Role of Monetary Policy. The Journal of Finance, 52(5), 1951-1972.
31. Rather, M., Chiu, C. (2013). Hedging Stock Sector Risk With Credit Default Swaps. International Review of Financial Analysis. 30(1). 18-25.
32. Rigobon, R., & Sack, B. (2004). The İmpact of Monetary Policy on Asset Prices. Journal Of Monetary Economics, 1553-1575.
33. Sadeghzadeh, K. (2019). Borsa Endekslerinin Ülke Risklerine Duyarlılığı: Seçilmiş Ülkeler Üzerine Analizler. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 33 (2).
34. Salisu, A., Isah K., Cepni, O. (2024). Conventional And Unconventional Shadow Rates And The US State-Level Stock Returns: Evidence From Non-Stationary Heterogeneous Panels. The Quarterly Review of Economics and Finance. 97, 101890.
35. Saparca, Ü., Yenipazarlı, A. (2023). CDS Primi, Döviz Kuru ve Bist 100 Endeksi Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 30-44.
36. Shim, I., Zhu, H. (2014). The impact of CDS trading on the bond market: Evidence from Asia. Journal of Banking & Finance, 40, 460-475.
37. Şahin, E. E., & Özkan, O. (2018). Kredi Temerrüt Takası, Döviz Kuru ve Bist100 Endeksi İlişkisi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 1939-1945.
38. Thorbecke, W. (1997). On stock market returns and monetary policy. He Journal of, 52(2), 635-654.
39. Yıldırım, H. (2019). Factors Affecting CDS Premiums: An Analysis on Turkey. Approaches in Social, Human and Administrative Sciences. Ankara: Gece Kitaplığı, 2019, 239-248.
40. Zghal, R., Ghorbel, A., & Triki, M. (2018). Dynamic model for hedging of the European stock sector with credit default swaps and EURO STOXX 50 volatility index futures. Borsa Istanbul Review, 18(4), 312–328.
41. Zhao, S., Hu, D., & Lu, J. (2024). Does trade policy uncertainty increase commercial banks' risk-taking? International Review of Economics & Finance. Elsevier.
42. Zivot, E. & Andrews, D. W. K. (1992). further evidence on the great crash, the oil-price shock and the unit-root hypothesis, Journal of Business & Economic Statistics, 10 (3), 251-270.