Avrupa’daki Havayolu Şirketlerinin Finansal Performanslarının Entropi Tabanlı MOORA Yöntemiyle İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 311 - 328, 31.12.2025

Sevil Oğuz Uğur , Faruk Dayı

https://doi.org/10.69851/car.1786552

Öz

Havayolu yolcu taşımacılığı sektöründe talebin artmasına bağlı olarak pazar genişlemiş, pazar payını artırmak isteyen şirketlerin de yoğun rekabet ettikleri tespit edilmiştir. Havayolu şirketleri daha çok yolcu taşımak için farklı şehirlere yeni uçuşlar düzenleyerek uçuş ağlarını genişletmişlerdir. Yolcu sayısı ve koltuk doluluk oranını artırmak için maliyetleri düşürerek, rekabetçi fiyat politikası ile yolcuların tercihlerini etkilemişlerdir. Yeni uçak siparişi vererek filolarını büyütmüşlerdir. Mevcut uçuş saatini artırmak için diğer şirketlerden de uçak kiralamışlardır. Uçak satın almak için borçlanma yoluyla finansman tedarik ettikleri görülmüştür. Sektör yüksek tutarlı sermaye yatırımı gerektirdiğinden, şirketlerin varlıklarını etkin yönetme durumlarının değerlendirilmesi, faaliyetlerinin sürdürülebilirliği için daha da önemli hale gelmiştir. Son yıllarda dönem net zararı nedeniyle çok sayıda şirketin özkaynaklarını azalttığı görülmektedir. Bu nedenle iflas eden şirketlerin sayısının artmasıyla birlikte, havayolu şirketlerinin finansal performanslarının incelenmesi her zamankinden daha da önemlidir. Bu nedenle bu çalışmada havayolu şirketlerinin finansal performanslarının incelenmesi amaçlanmıştır. Avrupa’da faaliyet gösteren 2024 yılında en çok yolcu taşıyan 10 havayolu şirketi çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Finansal tablo verilerinden yararlanılarak cari oran, nakit oran, alacak devir hızı, aktif devir hızı, net kar marjı ve aktif karlılık oranları hesaplanmıştır. Elde edilen oranlar çalışmanın kriterlerini oluşturmuştur. Kriterlerin ağırlıklarının belirlenmesi için Entropi Yöntemi kullanılmıştır. Entropi Yöntemiyle belirlenen kriter ağırlıkları ile MOORA Yönteminde analiz yapılarak şirketlerin finansal performansları karşılaştırılmıştır. Analiz sonucunda en yüksek kriter ağırlığı cari oranda, en düşük kriter ağırlığı ise aktif devir hızı oranında hesaplanmıştır. Bu süreçte en yüksek performansı Pegasus, en düşük performansı ise Lufthansa göstermiştir. Milli bayrak taşıyıcı şirketimiz Türk Hava Yolları ise dördüncü sırada yer almıştır.

Anahtar Kelimeler

Havayolu Şirketleri , Finansal Performans , Entropi , MOORA , Avrupa.

An Entropy-Based MOORA Method Analysis of the Financial Performance of European Airlines

Öz

As demand in the air passenger transport sector has increased, the market has expanded, and companies seeking to increase their market share have been found to be competing intensely. Airline companies have expanded their flight networks by introducing new flights to various cities, thereby carrying more passengers. They have influenced passenger preferences by implementing competitive pricing policies that reduce costs, thereby increasing passenger numbers and seat occupancy rates. They have expanded their fleets by placing new aircraft orders. They have also leased aircraft from other companies to increase their existing flight hours. It has been observed that they have secured financing through borrowing to purchase aircraft. As the sector requires high capital investment, assessing companies' ability to manage their assets effectively has become even more important for the sustainability of their operations. In recent years, many companies have reduced their equity due to net losses. Therefore, with the increasing number of bankrupt companies, examining the financial performance of airlines is more important than ever. For this reason, this study aims to examine the financial performance of airlines. The 10 airlines operating in Europe that carried the most passengers in 2024 formed the sample for the study. Current ratio, cash ratio, accounts receivable turnover, asset turnover, net profit margin, and return on assets were calculated using financial statement data. The ratios obtained formed the criteria for the study. The Entropy Method was used to determine the weights of the criteria. The financial performance of the companies was compared using the criteria weights obtained from the Entropy Method and analyzed using the MOORA Method. The analysis revealed that the highest criterion weight was assigned to the current ratio, while the lowest criterion weight was assigned to the asset turnover ratio. Pegasus demonstrated the best performance in this process, while Lufthansa demonstrated the lowest performance. Our national flag carrier, Turkish Airlines, ranked fourth.

Anahtar Kelimeler

Airlines , Financial Performance , Entropy , MOORA , Europe.

Kaynakça

• Aeroflot. (2025, 08 15). Reports. https://ir.aeroflot.ru/reporting/annual-reports/ adresinden alındı
• Air France-KLM. (2025, 08 15). Full Year 2024 results. https://www.airfranceklm.com/en/newsroom/full-year-2024-results adresinden alındı
• Akçacı, T., & Güleç, O. (2025). Döngüsel Ekonomi: Entropi ve CRITIC Yöntemleri İle Ampirik Bulgular. Akademik İzdüşüm Dergisi (AİD), 10(1), 1-32.
• Alsulami, F. (2025). Evaluating Financial Performance of Airline Companies Through Liquidity and Debt Ratios: An Accounting Approach. Risks, 13(4), 63.
• Ayçin, E. (2023). Çok Kriterli Karar Verme Bilgisayar Uygulamalı Çözümler (Genişletilmiş ve Güncellenmiş 3.Basım). Ankara: Nobel.
• Batrancea, L. M., Nichita, A., & Cocis, A.-D. (2022). Financial Performance and Sustainable Corporate Reputation: Empirical Evidence from the Airline Business. Sustainability, 14(20), 13567. doi:https://doi.org/10.3390/su142013567
• Bilici, N. (2019). Turizm Sektörünün Finansal Performansının Oran Analizi ve Topsis Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 173-194.
• Brauers, W. K., & Zavadskas, E. K. (2006). The MOORA Method and Its Application to Privatization in a Transition Economy. Control and Cybernetics, 35(2), 445-469.
• Coşkun, A., & Çetiner, H. (2022). Piyasa Çarpanlarıyla Performans Analizi: Borsa İstanbul’da İşlem Gören Turizm Şirketlerinin Entropi ve MOORA-Oran Yöntemleriyle İncelenmesi. Turizm Akademik Dergisi, 9(1), 157-177.
• Dağlı, D. (2021). Havayolu İşletmelerinin Covid-19 Öncesi ve Covid-19 Sürecindeki Finansal Performanslarının TOPSIS Yöntemi ile Değerlendirilmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(3), 2242-2255.
• Dayı, F. (2019). Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 923-941. doi:https://doi.org/10.32709/akusosbil.499374
• Dayı, F., & Elderbag, A. (2025). Avrupa'daki Havayolu Şirketlerinin Finansal Performanslarının Dupont Yaklaşımı ve MABAC Yöntemi İle İncelenmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(1), 297-315. doi:https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.25.02.2573
• Dayı, F., & Esmer, Y. (2017). Measuring Financial Performance of Airline Passanger Transport Company in European. 33rd International Academic Conference (s. 60-71). Vienna: IISES.
• Dayı, F., & Mousa, I. R. (2024). The Impact of the Covid-19 Pandemic on Financial Performance of Airlines’ in Terms of Expenses and Profitability: Turkish Airlines and Pegasus. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(51), 73-87. doi:https://doi.org/10.31795/baunsobed.1426850
• Dayı, F., & Ulusoy, T. (2018). Evaluating Financial Performance with Minimum Spanning Tree Approach: An Application in Airlines Companies. Turkish Studies Economic, Finance and Politics, 13(30), 89-103. doi:http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14348
• DHMİ. (2025, 08 15). 2024 Yılı Havayolu Sektör Raporu.
• https://www.dhmi.gov.tr/Lists/HavaYoluSektorRaporlari/Attachments/18/2024%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Havayolu%20Sekt%C3%B6r%20Raporu.pdf adresinden alındı
• EasyJet. (2025, 08 15). Annual Report. https://corporate.easyjet.com/investors/reports-and-presentations/presentations/presentation-details/2024/2024-Annual-Report/default.aspx adresinden alındı
• Ercan, C., Dayı, F., & Akdemir, E. (2013). Kamu Sağlık İşletmelerinde Finansal Performans Değerlemesi: Kamu Hastaneleri Birlikleri Üzerine Bir Uygulama. Asia Minor Studies- International Journal of Social Sciences, 1(2), 54-71.
• Ersoy, N. (2020). Finansal Performansın Gri İlişkisel Analiz Yöntemi İle Değerlendirilmesi: Borsa İstanbul Ulaştırma Endeksi’ndeki Şirketler Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi(86), 223-246.
• Eurostat. (2025, 08 15). Statistics Explained. Air passenger transport - data by month: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Air_passenger_transport_-_data_by_month#Highlights adresinden alındı
• Feng, C.-M., & Wang, R.-T. (2000). Performance Evaluation for Airlines Including the Consideration of Financial Ratios. Journal of Air Transport Management, 6(3), 133-142. doi:https://doi.org/10.1016/S0969-6997(00)00003-X
• Gümüş, U. T., & Bolel, N. (2017). Rasyo Analizleri ile Finansal Performansın Ölçülmesi: Borsa İstanbul’da Faaliyet Gösteren Havayolu Şirketleri’nde Bir Uygulama. Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 87-96.
• Huang, C. C. (2021). Assessing the Financial Performance of Airlines in The Asia-Pacific Region. Investment Management and Financial Innovations, 18(2), 234-244.
• IAG. (2025, 08 15). Annual Information. https://www.iairgroup.com/investors-and-shareholders/financial-reporting/annual-reports/ adresinden alındı
• IATA. (2025, 08 15). Industry Statistics. https://www.iata.org/en/iata-repository/pressroom/fact-sheets/industry-statistics adresinden alındı
• Kaffash, S., Chomachaei, F., & Aktas, E. (2024). Environmental Sustainability Performance of US Airlines: Implications of Financial Performance and Technical Efficiency. Journal of the Operational Research Society, 1-21. doi:https://doi.org/10.1080/01605682.2024.2429567
• Kaplan, G. (2025). COVID-19 Sürecinde Dünyanın Önde Gelen Havayolu Şirketlerinin Finansal Performanslarının TOPSIS, ELECTRE ve VIKOR Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 6(1), 386-402. doi:https://doi.org/10.53501/rteufemud.1594944
• Karadeniz, E., & Aydın, C. (2023). Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 87-108. doi:https://doi.org/10.25095/mufad.1192317
• Keleş, D., & Özulucan, A. (2020). Havacılık İşletmelerinde Rasyo Yöntemi İle Finansal Performans Ölçümü: Borsa İstanbul (BİST)'Da İşlem Gören İki Havayolu İşletmesi Üzerine Bir Araştırma. İşletme Bilim Dergisi, 8(3), 503-534.
• Keleş, M. K. (2022). CRITIC Temelli MABAC Yöntemi İle Türk Hava Yollarının Yıllara Göre Performansının Değerlendirilmesi. MAKÜ-Uyg. Bil. Derg, 6(1), 53-67.
• Kiracı, K., & Bakır, M. (2018). CRITIC Temelli EDAS Yöntemi İle Havayolu İşletmelerinde Performans Ölçümü Uygulaması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(35), 157-174. doi:https://doi.org/10.30794/pausbed.421992
• Kızıl, C., & Aslan, T. (2019). Finansal Performansın Rasyo Yöntemiyle Analizi: Borsa İstanbul'da (BİST'DE) İşlem Gören Havayolu Şirketleri Üzerine Bir Uygulama. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 1778-1799.
• Köse, Y. (2021). Havacılık Sektöründe Spesifik Finansal Oranlar: Türkiye'deki Havayolu Şirketleri Üzerine Analiz ve Değerlendirme. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(25), 623-636.
• Kurt, G., & Kablan, A. (2022). Covid-19’un, BIST Ulaştırma Endeksinde Faaliyet Gösteren Havayolu İşletmelerinin Finansal Performansı Üzerindeki Etkilerinin, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri İle Analizi. İşletme Akademisi Dergisi, 3(1), 16-33.
• Lufthansa. (2025, 08 15). Annual Report 2024. https://www.lufthansagroup.com/en/themes/annual-report-2024.html adresinden alındı
• Macit, D., & Göçer, S. G. (2020). Havayolu İşletmelerinin Finansal Performanslarının Ölçülmesi: Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. ve THY A.O. Örneği. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 10(3), 904-918.
• Makwana, S. (2025). A Comprehensive Analysis of Financial Performance in Leading U.S. Airline Companies. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research, 12(5). doi:10.56975/jetir.v12i5.563413
• Metin, S., Yaman, S., & Korkmaz, T. (2017). Finansal Performansın TOPSIS ve MOORA Yöntemleri İle Belirlenmesi: BİST Enerji Firmaları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Uygulama. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 371-394.
• Nasir, A. M., Ahmed, A., & Barkat, W. (2017). Operational Performance and Financial Performance of Malaysia Airlines. Paradigms: A Research Journal of Commerce, Economics, and Social Sciences, 11(1), 34-40.
• Norwegian Air. (2025, 08 15). Annual Report 2024. https://www.norwegian.com/globalassets/ip/documents/about-us/company/investor-relations/reports-and-presentations/annual-reports/norwegian_annual_report_2024.pdf adresinden alındı
• Ömürbek, V., & Kınay, B. (2013). Havayolu Taşımacılığı Sektöründe TOPSIS Yöntemiyle Finansal Performans Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 343-363.
• Özbek, A., & Ghouchi, M. (2021). Finansal Oranları Kullanarak Havayolu Şirketlerinin Performans Değerlendirmesi. Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 13(2), 583-599.
• Pegasus. (2025, 08 15). Finansal Tablolar ve Denetçi Raporları. https://www.pegasusyatirimciiliskileri.com/tr/operasyonel-ve-finansal-veriler/finansal-tablolar-denetci-raporlari adresinden alındı
• Pineda, P. J., Liou, J. J., Hsu, C.-C., & Chuang, Y.-C. (2018). An integrated MCDM model for improving airline operational and financial performance. Journal of Air Transport Management(68), 103-117.
• Riley, R. A., Pearson, T. A., & Trompeter, G. (2003). The Value Relevance of Non-Financial Performance Variables and Accounting Information: The Case of The Airline Industry. Journal of Accounting and Public Policy, 22(3), 231-254.
• Ryanair. (2025, 08 15). Annual Report 2024. https://investor.ryanair.com/wp-content/uploads/2024/06/Ryanair-2024-Annual-Report.pdf adresinden alındı
• Sertgöz, B. B., Polat, A. S., & Duran, Z. (2025). Covıd-19 Sonrası Havacılık Sektöründe Toparlanma Süreci: Türkiye’deki Havacılık İşletmeleri Üzerine Bir Değerlendirme. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 65-85.
• Sümerli Sarıgül, S., Ünlü, M., & Yaşar, E. (2023). Financial Performance Analysis of Airlines Operating in Europe: CRITIC Based MAUT and MARCOS Methods. International Journal of Business & Economic Studies, 5(2), 76-97. doi:https://doi.org/10.54821/uiecd.1257488
• Şenol, H. (2023). BİST 100 İşletmelerinde Nakit Akış Profillerinin Tespiti ve CRITIC Tabanlı MOORA Yöntemine Göre Finansal Performanslarının İncelenmesi. International Journal of Eurasia Social Sciences, 14(51), 228-257.
• Temel, E. (2022). Covid-19 Salgınının Havayolu Yolcu Taşıma İşletmelerinin Finansal Performanslarına Etkisinin Oran Analizi Yöntemiyle İncelenmesi: Borsa İstanbul Örneği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(COVİD 19-Özel Sayı), ÖS53-ÖS78.
• THY. (2025, 08 15). Finansal Rapor. https://investor.turkishairlines.com/tr/mali-ve-operasyonel-veriler/finansal-raporlar adresinden alındı
• Vizz Air. (2025, 08 15). Annual Report and Accounts. https://www.wizzair.com/cms/api/docs/default-source/downloadable-documents/corporate-website-transfer-documents/annual-reports/wizz_air-annual-report-and-accounts-f24_web.pdf adresinden alındı
• Wang, Y.-J. (2008). Applying FMCDM to Evaluate Financial Performance of Domestic Airlines in Taiwan. Expert Systems with Applications, 34(3), 1837-1845. doi:https://doi.org/10.1016/j.eswa.2007.02.029
• Wikipedia. (2025, 08 15). List of Largest Airlines in Europe. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_airlines_in_Europe adresinden alındı
• Yıldız, O. T., & Deniz Başar, Ö. (2020). Havacılıkta Operasyonel Aksaklık Maliyetlerinin MOORA Yöntemiyle İncelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 3(1), 1-11.