MINT ÜLKELERİNDE EKONOMİK BÜYÜME VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: EKONOMİK, SOSYAL VE ÇEVRESEL GÖSTERGELER IŞIĞINDA KARŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA

Öz

Günümüzde kalkınma süreçleri sadece ekonomik büyüme gibi üretim ve gelir artışlarıyla değil aynı zamanda bireylerin yaşam kalitesi, refah düzeyi ve çevresel sürdürülebilirlik gibi çok boyutlu kriterlerle değerlendirilmektedir. Ülkelerin ekonomik performansı değerlendirilirken ekonomik ve sosyal göstergelerin yanı sıra çevresel göstergelerin de dikkate alınması önemli hale gelmiştir. Bu çok yönlü unsurların ülkeler bazında karşılaştırmalı olarak analiz edilmesi, politika yapıcıların uygun politikalar geliştirebilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmanın temel amacı, MINT ülkelerinde (Meksika, Endonezya, Nijerya ve Türkiye) ekonomik büyüme, insani gelişme ve refah düzeylerini çevresel sürdürülebilirlik ile birlikte karşılaştırmalı olarak inceleyerek ilgili literatüre katkı sunmaktır. Bu nedenle ekonomik büyüme oranları, sefalet endeksi, insani gelişme endeksi, Legatum Refah Endeksi, ekolojik ayak izi ve kişi başına CO2 emisyonu çalışmanın değişkenleri olarak seçilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, Meksika, Endonezya, Nijerya ve Türkiye ekonomik büyüme, sefalet endeksi, insani gelişme, refah ve çevresel sürdürülebilirlik açısından birbirinden farklı performanslar sergilediği görülmektedir. Meksika, hiçbir değişkende birinci sırada yer almamakla birlikte insani gelişme endeksi, Legatum Refah Endeksi ve sefalet endeksi açısından görece iyi bir performans sergilemiştir. Endonezya, Legatum Refah Endeksi ve sefalet endeksinde en iyi performansı gösterse de çevresel sürdürülebilirlik konusunda zorluklar yaşadığı görülmektedir. Nijerya, ekonomik büyüme, insani gelişme endeksi ve Legatum Refah Endeksinde en düşük performansı gösterirken ekolojik ayak izi ile kişi başına CO2 emisyonu açısından olumlu performans sergilemiştir. Türkiye ise yüksek ekonomik büyüme ve insani gelişme seviyelerine sahip olsa da sefalet endeksi ile çevresel sürdürülebilirlik açısından düşük bir performans göstermiştir. Bu ülkelerde ekonomik büyüme ve kalkınmanın genellikle çevre göz ardı edilerek gerçekleştiği gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ekonomik Büyüme
• İnsani Gelişme Endeksi ve Legatum Refah Endeksi
• Sefalet Endeksi
• Çevresel Sürdürülebilirlik
• MINT Ülkeleri

ECONOMIC GROWTH AND SUSTAINABILITY IN MINT COUNTRIES: A COMPARATIVE STUDY IN LIGHT OF ECONOMIC, SOCIAL AND ENVIRONMENTAL INDICATORS

Öz

Today, devleopment processes are evaluated not only by production and income increases like economic growth, but also by multidimensional criteria such as individuals’ quality of life, welfare level and environmental sustainability. When evaluating the economic performance of countries, it has become important to take into account environmental indicators as well as economic and social indicators. Comparative analysis of these multifaceted elements across countries is of great importance for policymakers to develop appropriate policies. In this context, the main purpose of this study is to contribute to the relevant literature by comparatively examining the economic growth, human development and welfare levels along with environmental sustainability in MINT countries (Mexico, Indonesia, Nigeria and Turkey). For this reason, economic growth rates, misery index, human development index, Legatum Prosperity Index, ecological footprint and CO2 emissions per capita were selected as the variables of the study. According to the results, Mexico, Indonesia, Nigeria and Turkey show different performances in terms of economic growth, misery index, human development, welfare and environmental sustainability. Although Mexico did not rank first in any variable, it performed relatively well in terms of the human development index, the Legatum Prosperity Index and the misery index. While Indonesia performs best in the Legatum Prosperity Index and the misery index, it appears to have difficulties in environmental sustainability. While Nigeria underperformed in economic growth, human development index and Legatum Prosperity Index, it performed well in terms of ecological footprint and CO2 emissions per capita. Despite Turkey has high levels of economic growth and human development, it underperformed in terms of misery index and environmental sustainability. It has been observed that economic growth and development in these countries generally occur by ignoring the environment.

Anahtar Kelimeler

• Economic Growth
• Human Development Index and Legatum Prosperity Index
• Misery Index
• Environmental Sustainability
• MINT Countries

Kaynakça

1. Akar, G., Sarıtaş, T. & Kızılkaya, O. (2021). İnsani gelişmenin ekonomik büyümeye etkisi: Geçiş ekonomileri üzerine bir uygulama. Business and Economics Research Journal, 12(2), 307-318. 10.20409/berj.2021.323
2. Akay, E. Ç. & Oskonbaeva, Z. (2020). İktisadi büyüme ve sefalet endeksi arasındaki ilişki: Geçiş ülkeleri örneği. International Conference on Eurasian Economies, 130-135.
3. Akinlo, A. E. (2022). Corruption and misery index in Nigeria: Is there a link?. Journal of Interdisciplinary Economics, 36(1), 26-40. https://doi.org/10.1177/02601079221083484
4. Arslan Gürdal, H. (2024). E7 ülkelerinde karbondioksit emisyonu ile yenilenebilir enerji tüketimi ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkisinin incelenmesi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(2), 309-324. https://doi.org/10.17541/optimum.1392450
5. Bozkurt, K., Pekmezci, A. & Taş, Ö. (2024). İnsani gelişme ve ekonomik büyüme: Gelişmekte olan ülkeler için ampirik bir analiz. V. International Applied Statistics Congress, İstanbul-Turkey, 21-23 May 2024, 875-883.
6. Büyüksarıkulak, A. M. & Kahramanoğlu, A. (2019). The prosperity index and its relationship with economic growth: Case of Turkey. Journal of Entrepreneurship, Business and Economics, 7(2), 1-30.
7. Büyüksarıkulak, A. M. & Suluk, S. (2022). The misery index: An evaluation on Fragile Five countries. Journal of Abant Social Sciences, 22(3), 1108-1123. doi: 10.11616/asbi.1144140
8. Cebeci Mazlum, E. (2023). Ekonomik büyüme ve ekolojik ayak izi ilişkisi: E7 ülkeleri örneği. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 123-135. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1235614

9. Eğilmez, M. (2018). Sefalet endeksi ve Türkiye. Erişim adresi: https://www.mahfiegilmez.com/2018/06/sefalet-endeksi-ve-turkiye.html (Erişim tarihi: 06.09.2025).
10. Eren, H. (2025). OECD ülkelerinin refah seviyelerinin MEREC-TOPSIS ve Entropi-TOPSIS yöntemleri ile değerlendirilmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(2), 2011-2028. 10.63556/tisej.2025.1487
11. Ergin Ünal, A. (2020). Doğrudan yabancı yatırımların Barro sefalet endeksine etkisi: Türkiye için SVAR analizi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 12(22), 45-55. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.615108
12. Global Footprint Network. (2025). Country trends. Erişim adresi: https://data.footprintnetwork.org (Erişim tarihi: 28.08.2025).
13. Greve, B. (2008). What is welfare?, Central European Journal of Public Policy, 2(1), 50-72.
14. Hoekstra, A. Y. (2009). Human appropriation of natural capital: A comparison of ecological footprint and water footprint analysis. Ecological Economics, 68(7), 1963-1974. 10.1016/j.ecolecon.2008.06.021
15. Ibukun, C. O. & Omisore, W. M. (2022). Air pollution, health expenditure and economic growth in MINT countries: A trivariate causality test. Journal of Economic and Administrative Sciences, Emerald Group Publishing Limited, 41(2), 556-569. 10.1108/JEAS-03-2022-0074
16. Ivic, M. M. (2015). Economic growth and development. Journal of Process Management – New Technologies, International, 3(1), 55-62.
17. Kabakçı Günay, E. & Sülün, D. (2021). The evaluation of the impact of social capital on economic development within the framework of the Legatum Prosperity Index: The case of OECD countries. Electronic Journal of Social Sciences, 20(80), 1982-1996. 10.17755/esosder.864792
18. Karabulut, T., Kaya, N. & Gürsoy, Z. (2009). Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’ne üye ülkelerin 2006 yılı insani gelişmişlik düzeylerinin analizi. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(2), 1-18.
19. Kasap, A. (2023). Hanke sefalet endeksi ile demografik sosyal göstergeler arasındaki ilişkinin ampirik analizi: Kırılgan Beşli örneği. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 18(1), 146-160. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1291877
20. Kaya, L., Çadırcı, Ç. & Aztimur, H. (2023). İktisadi hoşnutsuzluk ve yolsuzluk ilişkisi: ASEAN ülkelerinden kanıtlar. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(62), 2437-2446. http://dx.doi.org/10.29228/JOS HAS.67350
21. Kaypak, Ş. (2013). Ekolojik ayak izinden çevre barışına bakmak. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 6(1), 154-159.
22. Kenton, W. (2023). MINTs: Overview, requirements to be included, and history. Erişim adresi: https://www.investopedia.com/terms/m/mints-mexico-indonesia-nigeria-turkey.asp (Erişim tarihi: 28.08.2025).
23. Legatum Institute. (2023). The 2023 Legatum Prosperity Index: A tool for transformation. 16th Edition.
24. Legatum Institute. (2025). The Legatum Prosperity index. Erişim adresi: https://index.prosperity.com/rankings?pinned=&filter= (Erişim tarihi: 29.08.2025).
25. Neumayer, E. (2001). The human development index and sustainability – A constructive proposal. Ecological Economics, 39(1), 101-114. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(01)00201-4
26. Özdemir, M. Ç. & Kaya, M. (2023). Legatum Refah Endeksi çerçevesinde Türkiye’nin analizi: 2007-2022. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(3), 124-157. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1274000
27. Özsoy, C. E. & Dinç, A. (2016). Sürdürülebilir kalkınma ve ekolojik ayak izi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 53(619), 35-55.
28. Öztürk, H. M. (2016). Türkiye’nin insani gelişme endeksi, ekonomik gelişmişlik, beslenme ilişkisi ve farklı ülkelerle karşılaştırılması. Journal of Human Sciences, 13(2), 3402-3412. 10.14687/jhs.v13i2.3807
29. Ruževičius, J. (2010). Ecological footprint as an indicator of sustainable development. Economics and Management, 711-718.
30. Sagar, A. D. & Najam, A. (1998). The human development index: A critical review. Ecological Economics, 25(3), 249-264. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(97)00168-7
31. Sarı, S. (2025). Türkiye’de ekonomik büyüme ve ekolojik ayak izi ilişkisi: Fourier Bootstrap testleri ile ampirik bir inceleme (1961-2022). İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 96- 105. https://doi.org/10.33416/baybem.1709304
32. Sezgin, F. H. & Budak, Y. (2022). İnsani gelişmişliğin büyüme etkisi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler karşılaştırması. İstanbul İktisat Dergisi – Istanbul Journal of Economics, 72(1), 81-104. https://doi.org/10.26650/ISTJECON2021-1070420
33. Şaşmaz, M. Ü. (2019). Geçiş ekonomilerinde hükümet etkinliği, hukukun üstünlüğü ve ekonomik refah arasındaki nedensellik ilişkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(2), 150-163. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.616301
34. Şener, S. (2022). Legatum Refah Endeksi göstergeleri ve verileri kullanılarak refahın çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(1), 46-70. https://doi.org/10.17153/oguiibf.981581
35. Tıraş, H. H. (2019). Türkiye için insani gelişmişlik göstergeleri. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 14(1), 15-31.
36. Tıraş, H. H. (2023). MIKTA ülkelerinde iktisadi hoşnutsuzluk endeksi ve ekonomik büyüme ilişkisi. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 8(2), 577-590.
37. Todaro, M. P. & Smith, S. C. (2012). Economic development. Addison-Wesley, 11th Edition. Tosun, S. (2025). Kiracıların endişelerini anlamak: Konut sorununun ruh sağlığı, refah düzeyi ve gelir dağılımına etkisi. İnsan & İnsan, 12(39), 11-31. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1558813
38. Tunçsiper, Ç. (2023). The effect of economic freedom and human development on economic growth: Panel data analysis for G7 countries. Journal of Recycling Economy & Sustainability Policy, 2(1), 28-33.
39. Turna, Y. (2024). Türkiye’de Barro sefalet indeksi ile yoksulluk arasındaki ilişki: Toda-Yamamoto nedensellik analizi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 31(3), 623-631. https://doi.org/10.18657/yonveek.1434436
40. Uddin, G. E. (2023). Human development index: A regional perspective. International Journal of Development and Management Review, 18(1), 125-140. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4606150
41. UNDP. (2025). Human development index (HDI). Erişim adresi: https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI (Erişim tarihi: 29.08.2025).
42. World Bank. (2025). World development indicators. Erişim adresi: https://databank.worldbank.org (Erişim tarihi: 02.08.2025)
43. Yağcı, C. & Anavatan, A. (2022). Ekonomik büyümeyi etkileyen faktörlerin incelenmesi: Kurucu OECD ülkeleri için panel veri analizi. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 7(2), 263-273.
44. Yöyen, H. T. (2018). Türkiye’de Barro hoşnutsuzluk endeksi (2009-2018). 5th SCF International Conference on Economic and Social Impacts of Globalization and Future of European Union, Podgorica, Montenegro 5-7 September 2018, 174-180.
45. Yuliansyah, Y. (2021). Analysis of the human development index (HDI) in Indonesia. Cross-Border Journal of Businees Management, 1(2), 244-256.
46. Yurtkuran, S. (2020). N11 ülkelerinde ekolojik ayak izi yakınsaması: Fourier durağanlık testinden yeni kanıtlar. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 6(2), 191-210. https://doi.org/10.20979/ueyd.681354