İSLAMİ FİNANSIN EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİ: SEÇİLMİŞ İSLAM EKONOMİLERİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Ülkelerin temel makroekonomik hedeflerinden biri, sürdürülebilir ve istikrarlı ekonomik büyüme sağlamaktır. Bu doğrultuda, finansal kalkınmayı teşvik eden politikalar uygulanmakta ve özellikle az gelişmiş yada gelişmekte olan ülkelerdeki tasarruf açığına çözüm aranmaktadır. İslam ülkelerinde finansal kaynakların etkili bir şekilde kullanılmamasının temel sebeplerinden biri, dini duyarlılıkların yanı sıra geleneksel finans sistemine olan mesafeli yaklaşımdır. Son yıllarda bu konular üzerine yapılan tartışmalar sonucunda, bazı ülkeler İslami finans sisteminin ekonomik büyümeye etkilerini incelemiştir. Bu çalışmada, 2013-2021 dönemi Suudi Arabistan, Brunei, Sudan, Kuveyt, Malezya, Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Nijerya Ürdün, Pakistan, Endonezya, Umman ve Türkiye olmak üzere 13 İslam ülkesinde İslami finansın ekonomik büyümeyle ilişkisi panel analizi yöntemiyle incelenmektedir. Analizde, İslami finansın gelişimini temsil eden net gelir değişkeni ile birlikte doğrudan yabancı yatırımlar ve gayrisafi sermaye oluşumu analize dahil edilerek ekonomik büyümeye etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, İslami finansın incelenen ülkelerde ekonomik büyümeyi olumlu, istatistiksel olarak anlamlı etki oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca ülke düzeyinde elde edilen kısa dönem sonuçlar incelendiğinde Kuveyt, Pakistan ve Umman dışındaki tüm ülkelerde istatistiksel olarak anlamlı olduğu gözlemlenmiştir. Bu bulgu, belirtilen üç ülke dışındaki ülkelerde kısa dönemde ortaya çıkan dengesizliklerin hızlı bir şekilde düzeltildiğini ve değişkenlerin uzun dönemli denge seviyelerine geri dönebildiğini göstermektedir. Dolayısıyla, modelin kısa dönem dinamikleri açısından uzun dönem dengesine yönelik güçlü bir uyum sağladığı ifade etmektedir. Bu doğrultuda, karar alıcılara sürdürülebilir ekonomik büyümeyi desteklemek amacıyla İslami finans piyasalarının gelişimini teşvik eden politikalar benimsemeleri önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• ekonomik büyüme
• islami finans
• panel veri analizi

THE IMPACT OF ISLAMIC FINANCE ON ECONOMIC GROWTH: AN ASSESSMENT IN SELECTED ISLAMIC ECONOMIES

Öz

One of the majör macroeconomic aims of countries is to ensure sustainable and stable economic growth.. In this direction, policies that encourage financial development are being implemented, and solutions are being sought to the savings gap, particularly in developing and underdeveloped countries. One of the main reasons why financial resources are not used effectively in Islamic countries is the distance from the traditional financial system as well as religious sensitivities. As a result of discussions on these issues in recent years, some countries have examined the effects of the Islamic financial system on economic growth. In this article the relationship between Islamic finance and economic growth in 13 Islamic countries, namely Sudan, Saudi Arabia, Brunei, Kuwait, Malaysia, Nigeria, Bangladesh, United Arab Emirates, Jordan, Pakistan, Oman, Indonesia and Turkey, is examined using panel data analysis method for the period 2013-2021. In the analysis, foreign direct investments and gross capital formation were included in the analysis along with the net income variable representing the development of Islamic finance and their effects on economic growth were evaluated. The findings indicate that Islamic finance has a positive and statistically significant effect on economic growth in the countries studied. Furthermore, when examining the short-term results at the country level, statistical significance was observed in all countries except Kuwait, Pakistan, and Oman. This finding demonstrates that in countries other than the three mentioned, short-term imbalances are quickly corrected and variables are able to return to their long-term equilibrium levels. Therefore, the model provides a strong fit to the long-term equilibrium in terms of short-term dynamics. Accordingly, it is recommended that decision-makers adopt policies encouraging the development of Islamic financial markets in order to support sustainable economic growth.

Anahtar Kelimeler

• economic growth
• ıslamıc finance
• panel data analysis

Kaynakça

1. Abduh, M., and Omar, M. A. (2012). “Islamic Banking and Economic Growth: The Indonesian Experience”. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management. 5(1): 35-47.
2. Acemoglu, D., Laibson, D., & List, J. A. (2016). Economics (Global Edition). Harlow: Pearson Education Limited.
3. Aslan, A. (2016). Birleşik Arap Emirlikleri: Ülke Analizi. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.
4. Atar, A. (2017). Başlangıcından Günümüze Dünyada ve Türkiye’de İslâmi Bankacılığın Genel Durumu. Journal of History Culture and Art Research, 6(4), 1029-1062. doi:http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v6i4.1079
5. Ateş, S. (1998). Yeni İçsel Büyüme Teorileri ve Türkiye Ekonomisinin Büyüme Dinamikleri Analizi. (Yayınlanmış Doktora Tezi). Adana: Çukuova Üniversitesi.
6. Aydemir, C., & Zeren, F. (2022). İslami Finansın Ekonomik Büyüme Ve Dış Ticaret Üzerine Etkisi: Seçilmiş İslam Ekonomileri Üzerine Bir Uygulama. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 52-70.
7. Aytaç, Z. (1986). Özel Finans Kurumlarının Hukuki Yapısı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 220-245.
8. Ayub, M. (2017). İslami Finansı Anlamak. İstanbul: İktisat Yayınları.

9. Baltagi, B. H. (2001). Econometric Analysis of Panel Data. Second Edition, John Wiley and Sons, Chichester, United Kingdom.
10. Baltagi, B. H. (2005). Econometric Analysis of Panel Data. İngiltere: John Wiley ile Sons, Ltd.
11. Barro, R. J., & Sala-i Martin, X. (2004). Economic Growth. london: MIT Yayınları. Boratav, K. (2005). Türkiye İktisat Tarihi 1908-2022. Ankara: İmge Kitapevi.
12. Boratav, K. (2018). Türkiye İktisat Tarihi. Ankara: İmge Kitapevi.
13. Bozkurt, M., Altıntaş, N., & Yardımcıoğlu, F. (2020). Katılım Bankacılığı ve Konvansiyonel Bankacılığın Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Türkiye Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, 6(1), 95-114. https://doi.org/10.25272/ijisef.637258.
14. Bilman, M. E. (2020). Türkiye’de İslami bankacılık, finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkilerinin doğrusal ve doğrusal olmayan yöntemlerle analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 353-369.
15. Breitung, J. (2005). A Parametric Approach to the Estimation of Cointegration Vector in Panel Data. Econometric Reviews, s. 151-173.
16. Breusch, T. S., & Pagan, A. R. (1980). "The Lagrange Multiplier Test and its Applications to Model Specification in Econometrics. The Reviev of Economic Studies, s. 239-253.
17. Breusch, T. S., & Pagan, A. R. (1980). The Lagrange Multiplier Test and its Applications to Model Specification in Econometrics. The Reviev of Economic Studies. s. 239-253.
18. Camgöz, M. (2018). Sermaye Piyasasında İslami İlkeler: Seçilmiş Finansal Varlıklar ve Operasyonel İşlemler Üzerine Bir İnceleme. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3.
19. Çalık, A. (2014). Katılım Bankalarında Sigorta Uygulamaları ve Tekafül Sigorta Sistemi. Politik Finans ve Ekonomik Yorumlar, 98.
20. Çapak, K. (2019). İslami Bankacılıkta Kredi Yöntemleri ve Kredi Türleri. s. 3.
21. Çelik, A. A. (2010). Ekonomik Büyüme ile Kamu Harcamalarının Nedensellik Analizi: Suudi Arabistan, B.A. Emirlikleri ve Kuveyt Uygulaması. Marmara Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü (Doktora Tezi), s. 75-76.
22. Çoban, Y. (2015). Türkiye Ekonomisi. İstanbul: İkinci Sayfa Yayınları.
23. Çonkar, M. K., Canbaz, M. F. ve Arifoğlu, A. (2018). Mevduat ve katılım bankaları kredilerinin ekonomik büyüme ile ilişkisi: ekonometrik bir analiz. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(1), 1 11.
24. Chapra, M. U. (2000). The future of economics: An Islamic perspective. Islamic Foundation.
25. Champa ,M.U. (2008) The Global Financial Crisis; Can Islamıc Finance Help? İslami Development Bank Group Policy Paper, 1-35.
26. Dilber, C. (2022). İslami Finans ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye ve Seçilmiş Ülkeler Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz. s. 78.
27. Dilber, C., & Işık, H. B. (2021). Katılım Bankaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi; Seçilmiş Ülkeler Üzerine Panel Veri Analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 409-440. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.889617
28. Duman, M. C. (2021). Pakistan'da İslami Bankacılık Sisteminin Gelişimi. İhtisas Akademi.
29. Furqani, H. & Mulyany, R. (2009). Islamic Banking and Economic Growth: Empirical Evidence from Malaysia, Journal of Economic Cooperation and Development, 30(2), 59-74.
30. Eberhardt, M. (2012). Estimating Panel Time-Series Models With Heterogeneous Slopes. The Stata Jounal, s. 64. Eberhardt, M., & Teal, F. (2010). Productivity Analysis in Global Manufacturing Production. Economics Series Working Paper, s. 6-7.
31. Echchabı A. & Azouzi D. (2015). Islamic finance development and economic growth nexus: the case of the United Arab Emirates (UAE). American Journal of Economics and Business Administration, 7(3), 106-111.
32. Emeç, A. S. (2021). İslami Finans Gelişimi ve Ekonomik Büyüme İlişksi, Yüksek Lisans Tezi. s. 2-9.
33. Ellahi N.& Saghir R. (2014). Analyzing the Empirical Link between Islamic Finance and Growth of Real Output: A Time Series Application to Pakistan. Academic Research International. Vol. 5(6)
34. Er, Ş. (2009). Dinamik Panel Veri Analizi ve Bir Uygulama. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı. DOktora Tezi. İstanbul.
35. Erdoğan, S., & Gedikli, A. (2018). Uluslararası İslam Ekonomisi, Finans ve Etik Kongresi Tam Metin Bidiriler Kitabi. İstanbul: İSEFE.
36. Hafas Furqania H. & Mulyanyb R. (2009). Islamic Banking and Economic Growth: Empirical Evidence from Malaysia. Journal of Economic Cooperation and Development, 30, 2 (2009), 59-74.
37. Gudeman, S. F. (1980). Physiocracy: a natural economics. American Ethnologist. s. 240-258.
38. Güçlü, F., & Kılıç, M. (2019, Eylül). İslami Finansın Türkiye, ABD, İngiltere ve Malezya'da Gelişimi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, s. 283.
39. Güler, A. (2014). Reel Ekonomik İstikrarsızlıklar ile Mücadele Enflasyon Hedeflemesinin Esnekliği: Kırılgan Ekonomiler Üzerine Dinamik Panel Analizi. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi. Grassa, Rihab and Kaouthar Gazdar; (2014), "Financial Development and Economic Growth in GCC Countries: A Comparative Study between Islamic and Conventional Finance", International Journal of Social Economics, 41 (6), 493-514.
40. Iqbal, Z., & Mirakhor, A. (2011). An introduction to Islamic finance: Theory and practice (Vol. 687). John Wiley & Sons.
41. Işık, N. (2014). Türkiye'de Katılım Bankacılığı ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedenselliğin Sınanması. Bankacılar Dergisi, 25(91), 75-85.
42. İslam, M. T., Beder, N., & Yıldız, M. S. (2023, 5 4). Bangladeş'te İslami (Katılım) Bankacılığın Gelişimi ve Ekonomiye Katkıları. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi.
43. Imam, Patrick A. and Kangni Kpodar; (2015), “Is Islamic Banking Good for Growth?”, International Monetary Fund Working Paper, 15-81.
44. Kassim, S. (2016). Islamic finance and economic growth: The Malaysian experience. Global Finance Journal. Volume 30, May 2016, Pages 66-76.
45. Kijang, S. (2019). The IFSB Compılatıon Guıde On Prudentıal And Structural Islamıc Fınancıal Indıcators (Psıfıs). Malezya: Iıfs.
46. Koçak, E. (2018). İslami Finans ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Uygulama. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,
47. Liddle, B. (2015). What are the carbon emission elasticities for income and population? Bridging STIRPAT and EKC via robust heterogeneous panel estimates. Global Environmental Change, s. 62-73.
48. Masoud, N. (2014). A Contribution to the Theory of Economic Growth: Old and New. Journal of Economic and International Finance, s. 47-61.
49. Mirakhor, A., & Zaidi, I. (2007). Profit-and-loss sharing contracts in Islamic finance. In S. N. Ali & A. Ahmad (Eds.), Islamic banking and finance: Fundamentals and contemporary issues (pp. 49–63). Islamic Research and Training Institute.
50. Pebruary, S., & Hani’ah, I. (2024). Examining the impact of zakah and Islamic finance on national economic growth. Journal of Economics, Finance and Islamic Banking (JEKI), 7(1), 1–18.
51. Johnson, K. (2013). “The Role of Islamic Banking in Economic Growth”. Journal of Finance Services of Research Öz, A., & Badem, M. (2021). İslami Sermaye Piyasası. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi.
52. Özulucan, A., & Özdemir, F. S. (2010). Katılım Bankacılığı. İsatanbul: Türkmen Kitapevi.
53. Saputra, A. E., Zulpahmi, Z., & Fitriyanto, F. (2023). The influence of MSMEs, inflation, and sharia bank financing on economic growth. Journal of Economic Integration, 13(2), 145–160.
54. Sürücü, Ş. (2018). İslami Finans: Malezya ve Türkiye Karşılaştırması, Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, s. 10.
55. Şimşek, T. (2016). Türkiye'de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi ile İncelenmesi. Journal of International Management, Educational and Economics Perspectives, s. 68-78.
56. Tabash, M. I. (2019). Banking sector performance and economic growth: an empirical evidence of UAE Islamic banks. In Creative Business and Social Innovations for a Sustainable Future: Proceedings of the 1st American University in the Emirates International Research Conference—Dubai, UAE 2017 (pp. 39-45). Cham: Springer International Publishing.
57. Ustaoglu M., A İncekara A., Yildiz B. (2013). Analysis of economic growth and financial structure of participation banks, Islamic views and agenda: Case of Turkey. Journal of Islamic Banking and Finance.
58. Yazdan, G.F. ve Sadr S.M.H. (2012), Analysis of Islamic Bank's Financing and Economic Growth: Case Study Iran and Indonesia. Journal of Economic Cooperation and Development 33,4 (12),1-24