Elit Seviyedeki Sporcuların Kayırmacılığa Yönelik Karşılaştıkları Sorunlar ve Baş Etme Yöntemleri

Öz

Elit seviyedeki sporcuların kayırmacılığa yönelik yaşadıkları problemler ve bu problemlerle nasıl baş etmeye çalıştıklarının bilinmesi kayırmacılık davranışlarının önlenmesi noktasında önemli bir adım olarak düşünüldüğünden çalışma önem arz etmektedir. Bu çalışma elit seviyedeki sporcuların kayırmacılıkla ilgili yaşadıkları problemler ve baş etme yöntemlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) çalışmasıdır. Çalışma grubu 18 yaş üzerinde farklı branşlarda spor yapmış ve hala spora devam eden elit seviyedeki 6 kadın (%50) ve 6 erkek (%50) olmak üzere toplamda 12 sporcudan oluşmaktadır. Araştırmadaki veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizinde NVIVO 14 programı kullanılmıştır. Sonuç olarak, çalışmaya katılan elit seviyedeki sporcuların tamamının favorizm türünde sporda kayırmacılık davranışlarıyla karşılaştıkları tespit edilmiştir. Ayrıca favorizm türünde kayırmacılık davranışlarına maruz kalan sporculardan %20’sinin aynı zamanda nepotizm türünde de kayırmacılık davranışlarına maruz kaldıkları belirlenmiştir. Bununla birlikte sporda kayırmacılığı antrenör, hakem, idareci, taraftar ve diğer sporcuların uyguladığı bulunmuştur. Yine elde edilen bulgulara göre katılımcıların %50’sinin içsel başa çıkma yöntemiyle %50’sinin ise dışsal başa çıkma yöntemiyle kayırmacılıkla mücadele etmeye çalıştıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak, sporcuların motivasyon seviyelerinin yüksek olması performanslarına olumlu yansıyacaktır. Ancak, dışsal başa çıkma yöntemleriyle mücadele eden elit sporculardan elde edilen bulgular, genel olarak kayırmacılığın motivasyonu olumsuz etkilediğini göstermektedir. Bu durum, sporda sürdürülebilir başarının artması için kayırmacılıkla mücadelede daha fazla çabanın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuçlar doğrultusunda kayırmacılıkla mücadele etmek için somut yönergelerin hazırlanması ve bu yönergeleri uygulayacak tarafsız ve şeffaf yönetim anlayışının oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Spor
• Sporcu
• Kayırmacılık
• Favoritizm
• Nepotizm

The Problems Faced by Elite Athletes Relating to Preference and Their Overcome Methods

Abstract

Since it is believed that knowing the problems that elite athletes have with nepotism and how they try to deal with these problems is an important step in preventing nepotistic behavior, this study is important. This study was conducted to identify the problems of elite athletes in relation to nepotism and their coping methods. The study is a phenomenological study using qualitative research methods. The study group consists of a total of 12 elite athletes, 6 women (50%) and 6 men (50%), who have been practicing sports in various disciplines for over 18 years and are still practicing sports. The study data was collected using a semi-structured interview form. The NVIVO 14 content analysis program was used to analyze the data. As a result, it was found that all elite athletes participating in the study were confronted with favoritism in sports. It was also found that 20% of the athletes who were affected by favoritism were also affected by nepotism. It was also found that nepotism in sports is practiced by coaches, referees, administrators, fans and other athletes. Again, it was found that 50% of participants attempted to combat nepotism with internal coping methods and 50% with external coping methods. A high level of motivation among athletes therefore has a positive effect on their performance. However, the results of the top athletes who struggled with extrinsic coping methods show that favoritism generally has a negative effect on motivation. This situation makes it clear that more efforts need to be made to combat favoritism in order to increase sustainable success in sport. In line with the findings, it is recommended to develop concrete guidelines to combat favoritism and to establish an impartial and transparent management approach to implement these guidelines.

Keywords

• Sport
• Athlete
• Preference
• Favoritism
• Nepotism

Kaynakça

1. Altıntaş, A. (2010). Sporcuların hedef yönelimleri, algılanan güdüsel iklimleri ve algılanan fiziksel yeterliklerinin cinsiyete ve deneyim düzeyine göre karşılaştırılması. Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
2. Altıntaş, A., Kelecek, S., & Aşçı, F. (2013). Elit sporcularda durumsal güdülenme ve optimal performans duygu durumu arasındaki ilişki. Pamukkale Journal of Sport Sciences, 4(4), 14-21.
3. Audrino, F. (2020). Strongest team favoritism in European national football: Myth or reality? International Journal of Sport Finance, 15(3), 137-151. http://doi.org/10.32731/IJSF/153.082020.04
4. Aydın, N. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Etnoloji. Uluslararası Beşerî ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 2(2), 60-71.
5. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
6. Beşler, H.K. (2016). Futbol kulübü yöneticilerinin antrenörlerinin ve futbolcuların futbol hakemlerinin saha içi yönetimine ilişkin görüşleri. Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
7. Bose, P., Feess, E., & Mueller, H. (2022). Favoritism towards high-status clubs: Evidence from German soccer. The Journal of Law, Economics, and Organization, 38(2), 422-478. https://doi.org/10.1093/jleo/ewab005
8. Bulut, Ü., & Sarı, İ. (2022). Ringdeki genç boksörler hakkında ebeveyn görüşleri: Kazanımlar, engeller, endişeler ve beklentiler. Türkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 14(1), 114-123. https://doi.org/10.5336/sportsci.2021-84071

9. Büte, M. (2011). Kayırmacılığın çalışanlar üzerine etkileri ile insan kaynakları uygulamaları ilişkisi: Türk kamu bankalarına yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 383-404.
10. Çakto, P., & Bayram, E. (2020). Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğrencilerinde olumsuz milli takım algısı ve nedenleri (Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Örneği). Uluslararası Spor Bilimleri Öğrenci Çalışmaları, 2(2), 96-107.
11. Dehghani Soltani, M., & Mesbahi, M. (2019). Investigating the effect of nepotism on employees’ performance with the mediating role of employees’ competencies. Organizational Behaviour Studies Quarterly, 7(4), 85-110. https://20.1001.1.23221518.1397.7.4.4.4
12. Hardman, A. R., & Jones, C. (Eds.). (2010). The Ethics of sports coaching. Routledge.
13. Kahraman, Ü. (2020). Okul müdürlerinin kayırmacılık davranışları. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(3), 90-106. https://doi.org/10.29065/usakead.811773
14. Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80.
15. Karataş, Z. (2017). Sosyal bilim araştırmalarında paradigma değişimi: Nitel yaklaşımın yükselişi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 68-86.
16. Kavasoğlu, İ., Özer, U., & Yenel, İ. F. (2016). Sporda favoritizm: Mücadele sporları üzerine bir inceleme. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 199-211. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000297
17. Kavasoğlu, İ., & Yenel, İ. (2018). Favoritism in football from the referee’s perspective. Journal of Human Sciences, 15(4). 2509-2532. doi: https://10.14687/jhs.v15i4.5596
18. Kelly, H. (2021). Athletic Favoritism in the context of the Covid-19 Pandemic. DePaul Journal of Sports Law, 17(1), 26-38.
19. Miles, M.B., & Huberman, A.M. (2016). Nitel veri analizi (Çeviren: Sadegül Akbaba Altun & Ali Ersoy). Pegem Akademi Yayınları.
20. Morgan, W. J. (2007). Ethics in sport. Human Kinetics.
21. Öntürk, Y., Şahin, İ., Yıldız, M., & Yağmur, R. (2021). Sporda kayırmacılık; Dövüş sporcuları üzerine bir inceleme. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 155-166. https://10.38021/asbid.910323
22. Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: Sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323-343.
23. Özler, H., & Gümüştekin, G. E. (2007). Aile işletmelerinde nepotizmin gelişim evreleri ve kurumsallaşma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 437-450.
24. Paul, R. J., Riccardi, N., & DiMaria, S. (2022). Nepotism in the NHL? Family relationships and the NHL draft. International Journal of Sport Finance, 17(4), 215-229. http://doi.org/10.32731/IJSF/174.112022.03
25. Tekindal, M., & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153-172.
26. Tekkurşun-Demir, G., & İlhan, E. L. (2019). Spora katılım motivasyonu: Görme engelli sporcular üzerine bir araştırma. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 157-170. https://10.31680/gaunjss.525455
27. Tunca, M. Z., & Güngör-Gülsoy, S. (2023). Spor motivasyonu üzerine bir literatür taraması: Spor ve e-spor karşılaştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(2), 181-197.
28. Türnüklü, D. A. (2000). Eğitim bilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: Görüşme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24(24), 543-559. Yiğit, Ş. (2019). Öğrencilerin spora özgü başarı ve motivasyon düzeylerinin incelenmesi. Researcher: Social Science Studies, 7(1), 249-258.
29. Zardoshtian, S., Felegari, K., & Mataruna, L. (2022). Nepotism in sports organizations based on grounded theory. Sport Management and Development, 11(3), 112-130. https://10.22124/JSMD.2022.6668