Lisans Öğrenimi Sürecinin Mesleğe Hazırlamadaki Yeterliliğine İlişkin Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Görüşleri

Öz

Bu araştırmanın amacı öğretmen adaylarının görüşleri doğrultusunda lisans öğrenimi sürecinin beden eğitimi ve spor öğretmenliği mesleğine hazırlamadaki yeterliğini incelemektir. Durum çalışması deseninin kullanıldığı araştırmaya Türkiye’de bir devlet üniversitesinde son sınıfta öğrenim gören beden eğitimi ve spor öğretmenliği lisans programı öğrencileri (dört kadın-dört erkek) dahil edilmiştir. Odak grup görüşmesi ile toplanan verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular; (i) Mesleki bilgi, (ii) mesleki beceri ve (iii) öneriler olmak üzere üç tema altında düzenlenmiştir. Çalışmaya dahil edilen öğretmen adayları, öğretim metodolojileri (yöntem/stil, model ve yaklaşımlar) ve öğrencilerin derse aktif katılım sağlayabilme konularında lisans öğrenimi sürecini mesleğe hazırlamada yeterli görürken, özellikle mevzuat bilgisi, öğretmeyi öğrenme, bireysel farklılıklara sahip öğrencilere uygun öğrenme ortamı oluşturabilme, sınıf yönetimi ve ölçme-değerlendirme gibi konularda yetişme süreçlerinin yetersiz kaldığını ve bunun ileriki mesleki deneyimlerinde sorun olabileceği yönünde görüşler belirtmişlerdir. Ayrıca, ders kaynaklarının güncelliği, derslerde öğrenci-öğretim elemanı etkileşimi ve bilgi-becerileri öğretmen adaylarına kazandırma yolları gibi hususlarda çeşitli öneriler bildirmişlerdir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirmede lisans öğrenimi sürecinin kısmen yeterliliği görülürken eksikliği bildirilen başlıkların bireysel ve kurumsal kaynaklı olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Beden eğitimi öğretmen adayı
• Öğretmen adayı
• Öğretmen yetiştirme
• Lisans öğrenimi

PETE Students’ Opinions on the Adequacy of the Undergraduate Education Process in Preparation for the Teaching Profession

Öz

The purpose of this study was to examine the adequacy of the undergraduate education process in preparing pre-service teachers for the profession of physical education and sports teaching, based on the opinions of pre-service teachers. The study, which used a case study design, included students (four female and four male) enrolled in the final year of a bachelor's degree program in physical education and sports teaching at a state university in Türkiye. Content analysis was used to analyze the data collected through focus group interviews. The findings of the study were organized under three themes: (i) professional knowledge, (ii) professional skills, and (iii) recommendations for improving the quality of undergraduate education. Pre-service teachers included in the study consider Physical Education Teacher Education (PETE) period sufficient in preparing them for the profession in terms of teaching methodologies (method/style, model, and approaches) and enabling students to actively participate in class. However, they have expressed concerns that their training processes are insufficient in areas such as legislation knowledge, learning to teach, creating a learning environment suitable for students with individual differences, classroom management, and assessment, and that this could lead to problems in their future professional experiences. In addition, they reported various suggestions regarding issues such as the currency of course materials, student-teacher interaction in classes, and ways to acquire knowledge and skills for pre-service teachers. Based on the results obtained from the study, while the PETE period was found to be partially adequate in educating physical education teachers, it was seen that the deficiencies reported were due to individual and institutional factors.

Anahtar Kelimeler

• PETE students
• Student teacher
• Teacher training
• Undergraduate education

Kaynakça

1. Aktan, O. (2023). Özel eğitim öğretmenliği lisans öğretim programının değerlendirilmesi: Bir karma yöntem araştırması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(1), 1-30. https://doi.org/10.51460/baebd.1163593
2. Atanur-Başkan, G., Aydın, A., & Madden, Ö. T. (2006). Türkiye’deki öğretmen yetiştirme sistemine karşılaştırmalı bir bakış. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 35-42.
3. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem.
4. Can, E. (2019). Öğretmenlerin mesleki gelişimleri: Engeller ve öneriler. Journal of Qualitative Research in Education, 7(4), 1618-1650. https://doi.org/10.14689/Issn.2148-2624.1.7c.4s.14m
5. Chmiliar, L. (2010) Case study surveys. İçinde A. J. Mills, G. Durepos, & E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia of case study research. Sage.
6. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri-beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (4. Baskı), Çev. Edt.: Bütün, M., & Demir, S.B. Siyasal.
7. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage.
8. Creswell, J. W. (1994). Reseach design, qualitative & quantitative approaches. Sage.

9. Demirhan, G., Bulca, Y., Saçlı, F., & Kangalgil, M. (2014). Beden eğitimi öğretmenlerinin uygulamada karşılaş¬tıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitimi Fakültesi Dergisi, 29(2), 57-68.
10. Ergül, A. Ö. (2019). Öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme okuryazarlık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
11. Ergünen, Ş. Ö. Ö., Şafak, M., Altan, A. A., & Gelen, R. (2024). Öğrenci merkezli öğretim ve eğitsel ortamların tasarımına yönelik öğretmen görüşleri. Academıc Social Resources Journal, 8(54), 3961-3969. https://doi.org/10.29228/ASRJOURNAL.72613
12. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2011). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
13. Güven, S., & Uçar, M. (2021). Öğretmen adaylarının uzaktan eğitim ve öğretmenlik uygulaması dersine ilişkin görüşleri. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(3), 99-116. https://doi.org/10.26809/joa.6.3.08
14. Howitt, D. (2019). Introduction to qualitative research methods in psychology. Pearson.
15. Ismailos, L., Gallagher, T., Bennett, S., & Li, X. (2022). Pre-service and in-service teachers’ attitudes and self-efficacy beliefs with regards to inclusive education. International Journal of Inclusive Education, 26(2), 175-191. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1642402
16. İlgar, Ş (2017). Öğretmen adaylarının özel gereksinimli öğrencilerle ilgili farkındalığının incelenmesi (İÜ Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi örneği). HAYEF Journal of Education, 14(1), 313-338.
17. İra, N. (2004). Sistem olarak okul. İçinde C. Celep (Ed.)., Meslek olarak öğretmenlik. Anı.
18. Kana, F. A., Elif, A., Kana, H. Z., & Elkıran, Y. M. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının eğitim programı okuryazarlık düzeyleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 80(6), 233-245. https://doi.org/10.16992/ASOS.14202
19. Kangalgil, M (2014). Beden eğitimi öğretmenlerinin özel alan yeterliklerine katılma ve sahip oluş derecelerinin incelenmesi. Spor Bilimleri Dergisi, 25(2), 94-103.
20. Kızılkaya Namlı, A., & Temel, C. (2019). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği lisans programının değerlendirilmesi ve program önerisi. Milli Eğitim Dergisi, 48(1), 321-351.
21. Kozikoğlu, İ., & Senemoğlu, N. (2018). Mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin karşılaştıkları güçlükler: Nitel bir çözümleme. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 341-371. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.6c3s16m
22. Lim, W., Son, J. W., & Kim, D. J. (2018). Understanding preservice teacher skills to construct lesson plans. International Journal of Science and Mathematics Education, 16, 519–538. https://doi.org/10.1007/s10763-016-9783-1
23. Macaroğlu Akgül, E., & Mertoğlu, H. (2020). Öğretmen yetiştirme programlarında otizm farkındalığı: Fen bilgisi eğitimi örneği. Journal of Individual Differences in Education, 2(1), 31-41.
24. Merriam, S.B. (2018). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Çev. Edt.: Turan, S. Nobel.
25. MEB. (2018). Ortaokul Beden Eğitimi ve Spor Dersi Öğretim Programı (5-8. Sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
26. Neuman, W. L., & Robson, K. (2014). Basics of social research. Pearson.
27. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı. (2025). 2025 Özel Yetenek Sınavı (ÖZYES) kılavuzu. Erişildi 18 Mart 2025, https://www.osym.gov.tr/TR,33358/2025-ozyes-kilavuz-ve-basvuru-bilgileri.html
28. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. Çev. Edt.: Bütün, M., & Demir, S.B. Pegem.
29. Sağın, A. E., & Karabulut, Ö. (2020). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin aldıkları hizmet öncesi eğitime ilişkin algılarının belirlenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 121-133. https://doi.org/10.31680/gaunjss.728004
30. Savolainen, H., Engelbrecht, P., Nel, M., & Malinen, O. P. (2012). Understanding teachers’ attitudes and self-efficacy in inclusive education: Implications for pre-service and in-service teacher education. European Journal of Special Needs Education, 27(1), 51-68. https://doi.org/10.1080/08856257.2011.613603
31. SHAPE America. (2017). National standards for initial physical education teacher education. Society of Health and Physical Educators. Erişildi 7 Ağustos 2025, https://www.shapeamerica.org/standards/pe/
32. Şener, B., & Tanrısever, C. (2021). Konaklama öğretmenlerinin özel eğitim alanında zorlandığı konular, MEB’e ve eğitim fakültelerine öneriler. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(1), 181-219.
33. Uğraş, S. (2018). Beden eğitimi öğretmenleri kendilerini hangi konularda yetersiz hissediyor? Çanakkale On sekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-16.
34. Uğraş, S., & Güllü, M. (2019). Beden eğitimi öğretmenliği bölümlerinin yeterliliği ile ilgili öğretmen görüşleri. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 57-65. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.429116
35. Uğraş, S., Güllü, M., Eroğlu, E., & Özen, G. (2017). Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 8-20. https://doi.org/10.22396/sbd.2017.27
36. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin.
37. Yılmaz, A., & Esentürk, O. K. (2021). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının mesleki yeterlik algılarının karma araştırma yaklaşımıyla incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(229), 707–741. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/60215/874913
38. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) (2018). Öğretmen yetiştirme lisans programları. https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-YetistirmeLisans-Programlari/Beden_Egitimi_ve_Spor_Ogretmenligi_Lisans_Programi.pdf