Worker Women's Awareness and Health Beliefs About Breast Cancer Screening During the Pandemic

Yıl 2026, Cilt: 13 Sayı: 1 , 5 - 16 , 30.03.2026

Şeyma Soyanıt Eraslan , İlknur Aydın Avcı

https://doi.org/10.34087/cbusbed.1650183

https://izlik.org/JA93XH82YZ

Öz

Aim; The aim of this study is to determine the awareness and health beliefs of working women regarding breast cancer screenings during the pandemic period.
Method; The scope of the study included 387 female workers who agreed to participate in the research in three factories in Sinop province. Introductory features information form and Champion's Health Belief Model Scale for Breast Cancer Screening (CSIMO) were used to collect data. Statistical analysis of the data was done in the SPSS v26 package program. Ethical approval was obtained before starting the research.
Results; The average age of worker women is 33.43±8.71 years, 58.9% are single, 33.1% have high school education, and 55.3% have income less than their expenses. 21.44% encountered obstacles in getting breast cancer screenings, 48.3% did not have a breast cancer examination because they were working too hard, 10.6% could not attend breast cancer screenings during Covid-19 and 26.9% had Covid-19. When she was 19, she wanted to have breast cancer screening. Worker women's CSIMO sensitivity perception score is 8.52±2.76, and their BSE Self-Efficacy perception score is 30.14±7.08. CSIMO's "Mammography Benefits" sub-factor scores according to the marital status of working women; It was found that there was a statistically significant difference in the "Health Motivation" sub-factor scores of CSIMO according to the income status of working women.
Conclusion; Among worker women's CSIMO sub-dimensions, the lowest mean score belongs to sensitivity perception, and the highest score belongs to BSE self-efficacy perception. Single worker women's perception of mammography benefit is higher than worker women whose income is equal to their expenses, compared to working women whose income is more than their expenses.

Anahtar Kelimeler

Woman , Breast Cancer , Screening , Awareness , Health Belief

Pandemi Sürecinde İşçi Kadınların Meme Kanseri Taramalarına Yönelik Farkındalıkları ve Sağlık İnançları

https://izlik.org/JA93XH82YZ

Öz

Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı pandemi sürecinde işçi kadınların meme kanseri taramalarına yönelik farkındalıkları ve sağlık inançlarını belirlemektir.
Gereç ve Yöntemler: Çalışma kapsamına Sinop ilinde bulunan üç fabrikada araştırmaya katılmayı kabul eden 387 işçi kadın alınmıştır. Verilerin toplanmasında tanıtıcı özelikler bilgi formu ve Champion’un Meme Kanseri Taramalarına Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (CSİMO) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS v26 paket programında yapılmıştır. Araştırmaya başlamadan önce etik onay alınmıştır.
Bulgular: İşçi kadınların yaş ortalamaları 33,43±8,71 yıl, %58,9’u bekâr, %33,1’i lise eğitim düzeyine sahip, %55,3’ünün geliri giderinden azdır. %21.44’ü meme kanseri taramalarını yaptırmada engel ile karşılaşmış, %48,3’ü çok yoğun çalıştığı için meme kanseri muayenesini yaptırmamış, %10,6’sı Covid-19 sürecinde meme kanseri taramalarına katılamamış ve %26,9’u Covid-19 sürecinde meme kanseri taraması yaptırmak istemiştir. İşçi kadınların CSİMO duyarlılık algısı puanı 8,52±2,76, KKMM Öz-Etkililik algısı puanı 30,14±7,08’dir. CSİMO’nun“Mamografi Yararları” alt faktör puanlarının işçi kadınların medeni durumlarına göre, CSİMO’nun “Sağlık Motivasyonu” alt faktör puanlarının işçi kadınların gelir durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur.
Sonuç: İşçi kadınların CSİMO alt boyutlarından, en düşük puan ortalaması duyarlılık algısına; en yüksek puan ortalaması KKMM öz etkililik algısına aittir. Bekâr işçi kadınların mamografi yarar algısı, gelir durumu gider durumuna denk olan işçi kadınların gelir durumu gider durumundan fazla olan işçi kadınlara göre sağlık motivasyon algısı daha yüksektir.

Anahtar Kelimeler

Kadın , Meme Kanseri , Tarama , Farkındalık , sağlık inanç

Etik Beyan

Etik kurum izinleri alınmıştır.

Destekleyen Kurum

yok

Teşekkür

Çalışmaya destek sağlayan işçi kadınlara çok teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Alagöz, M. N., & Tuncer, Ö. (2021). Aile hekimliği polikliniğine başvuran 20-69 yaş aralığındaki kadınların meme kanseri tarama yöntemlerine yönelik sağlık inançlarının belirlenmesi. The Journal of Turkish Family Physician, 12(4), 192-200.
• Altunkan, H., Akın, B., & Ege, E. (2008). 20-60 yaş arası kadınların KKMM uygulama davranışları ve farkındalık düzeyleri. Meme Sağlığı Dergisi, 4(2), 84-91.
• American Cancer Society. (2021). Cancer facts & figures. Erişim adresi: https://www.cancer.org/content/dam/cancer-org/research/cancer-facts-and-statistics/annual-cancer-facts-and-figures/2021/cancer-facts-and-figures-2021.pdf (Erişim Tarihi: 10.09.2023).
• Arevian, M., Noureddine, S., & Abboud, S. (2011). Beliefs related to breast cancer and breast cancer screening among Lebanese Armenian women. Health Care Women Int, 32(11), 972-989.
• Avci, I. A. (2008). Factors associated with breast self-examination practices and beliefs in female workers at a Muslim community. European Journal of Oncology Nursing, 12(2), 127-133.
• Aydoğdu, N., & Bahar, Z. (2011). Yoksul kadınlarda SİM ve sağlığı geliştirme modeli kullanımının meme ve serviks kanseri erken tanı davranışlarındaki değişime etkisi. DEUHYO ED, 4, 34-40.
• Bai, L. X., Yang, L., Duan, D. P., Xu, X. Y., Li, Z., & Liu, Y. M. (2017). Prevalence of breast and gynecological diseases in female workers in the administrative office and workshop of an automobile part factory. Chinese Journal of Industrial Hygiene and Occupational Diseases, 35(2), 127-130.
• Bakır, N., & Demir, C. (2020). Hemşirelerin meme kanseri, KKMM ve mamografiye ilişkin inançlarının belirlenmesi. CBÜ SBED, 7(3), 266-271.
• Champion, V. L. (1984). Instrument development for HBM constructs. ANS, 6(3), 73-85. De Matteo, R., Keith, M. M., Brophy, J. T., Wordsworth, A., Watterson, A. E., Beck, M., ... & Scott, N. (2013). Chemical exposures of women workers in the plastics industry with particular reference to breast cancer and reproductive hazards. New Solutions: A Journal of Environmental and Occupational Health Policy, 22(4), 427-448.
• Demirtaş, S. G., & Aydoğdu, N. G. (2021). Yoksul kadınların meme kanserine yönelik inançlarının mamografi yaptırma davranışlarına etkisinin incelenmesi. Balıkesir SBD, 10(3), 379-385.
• Diab, S., Wahdan, I., Gawwad, E., & Sallam, S. (2018). Mammography screening utilization behavior among Egyptian female employees in Alexandria. Journal of High Institute of Public Health, 48(2), 114-124. Globocan. (2020). International agency for research on cancer. World Health Organization. Erişim adresi: https://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/populations/900-world-fact-sheets.pdf (Erişim Tarihi: 10.09.2023). Gözüm, S., & Aydın, İ. (2004). Validation evidence for Turkish adaptation of CHB model scales. Nursing, 27, 491-498.
• Gözüm, S., & Çapık, C. (2014). Sağlık davranışlarının geliştirilmesinde bir rehber: sağlık inanç modeli. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 7, 230-237.
• Kabacaoğlu, C., & Karaca, A. (2020). Meme kanserinde birincil ve ikincil korunma önlemlerine ilişkin ebe ve hemşirenin rolü. JAREN, 6(1), 179-186.
• Kartal, A., İnci, F. H., Koştu, N., & Çınar, İ. Ö. (2017). Kadınlara ev ortamında verilen bireysel eğitimin kendi kendine meme muayenesi uygulamasına yönelik sağlık inançlarına etkisi. Pamukkale Tıp Dergisi, (1), 7-13. Kılıç, D., Sağlam, R., & Kara, Ö. (2009). Üniversite öğrencilerinde meme kanseri farkındalığını etkileyen faktörlerin incelenmesi. Journal of Breast Health, 5(4), 195-199.
• Kırağı, N., & Kızılkaya, M. (2019). Application of the champion health belief model to determine beliefs and behaviors of Turkish women academicians regarding breast cancer screening: a cross sectional descriptive study. BMC Women's Health, 19(1), 1-10.
• Oddone, E., Edefonti, V., Scaburri, A., Vai, T., Bai, E., Modonesi, C., ... & Imbriani, M. (2014). Female breast cancer and electrical manufacturing: results of a nested case‐control study. Journal of Occupational Health, 56(5), 369-378.
• Özoğul, E., & Sucu, G. (2019). Üniversitede çalışan kadınların meme kanserinde erken tanıya yönelik sağlık inançları. DEÜ HFED, 12(4), 264-273.
• Polat, P. (2015). MTİ kadınların meme kanseri korku düzeylerinin meme kanseri erken tanı davranışlarına ve algılarına etkisi (Yüksek lisans tezi, Harran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Şanlıurfa).
• Saçıkara, Z., & Tanyer, D. K. (2021). Kırsal bölgede yaşayan kadınların serviks ve meme kanseri taramalarına katılım ve bilgi durumları. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 30(1), 43-52.
• Samancı, V. M. (2020). Birinci basamak sağlık hizmetleri ve pandemi süreci. KMJ, 12(S1), 390-392. T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Kanser Daire Başkanlığı. (2017). Kanser taramaları. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-taramalari (Erişim Tarihi: 10.09.2023).
• Taşçı, D. (2020). 40 yaş ve üzeri kadın hastalarda meme kanseri tarama yöntemlerini kullanma durumlarının sağlık inanç modeli ölçeği ile değerlendirilmesi (Tıpta uzmanlık tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Ankara). Tuyen, D. Q., Dung, T. V., Dong, H. V., Kien, T. T., & Huong, T. T. (2019). Breast self-examination: Knowledge and practice among female textile workers in Vietnam. Cancer Control, 26(1), 1-10. doi: 10.1177/1073274819862788. Urakçı, Z., Kalkan, Z., & Ebinç, S. (2021). Covid-19 ve kanser yönetimi. Dicle Medical Journal/Dicle Tıp Dergisi, 48(4), 55-64.
• World Health Organization. (2020). The impact of the COVID-19 pandemic on noncommunicable disease resources and services. Erişim adresi: https://www.who.int/publications/i/item/9789240010291 Yakıt Ak, E., & Şen, M. A. (2023). Kadınların algıladıkları meme kanseri riskinin belirlenmesi. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 56(2), 84-88. doi: 10.20492/aeahtd.1261119.