Mağaralardan Metaller: Karain ve Kılıçini Metal Buluntularının Antalya Bölgesi Geç Prehistoryası Açısından Önemi

Öz

Antalya yakınlarında Katran Dağı eteklerin­de yer alan bir dizi mağara Paleolitik dönemi takiben, Holo­sen çağ boyunca da (Neolitik – Erken Tunç Çağı arası) yoğun kullanım izleri barındırmaları açısından ünik bir karakter sergilemektedir. Bu bölgede yer alan Ka­ra­in ve Kılıçini mağaraları da bu bağlamda önemli ve­riler sunan yerleşimler arasındadır. Her iki mağa­rada ele geçen metal eserler Geç Kalkolitik ve Erken Tunç Çağı boyunca mağaraların kullanımlarına yeni bakış açıları kazandırmak yanında, bölgesel ve bölge­le­rarası ilişkilere de ışık tutmaktadır. Mevcut verileri iki farklı açıdan değerlendirmeyi amaçlayan bu çalış­ma, bir yan­dan metal eserleri tipolojik ve fonksiyonel açıdan ele alarak bölgesel ve bölgelerarası ilişkiler açı­sından değerlendirmeyi ve bölgenin metal endüstrisi içinde doğ­ru bağlama oturtmayı; diğer yandan yine bu eser­ler ve diğer arkeolojik kanıtlar ışığında, mağarala­rın bu dönemlerde, pek de alışıldık olmayan biçimde, yo­ğun bir şekilde tercih edilmesinin ardında yatan ne­den­lere dair bazı bakış açıları sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Karain,Kılıçini,Late Chalcolithic Age,Early Bronze Age,Prehistoric Metal Working

Metals from Caves: The Significance of the Metal Finds from Karain and Kılıçini Caves Within the Context of the Later Prehistory of the Antalya Region

Öz

Kaynakça

1. Anlağan – Bilgi 1989 Ç. Anlağan – Ö. Bilgi, Sadberk Hanım Müzesi Protohistorik Çağ Silahları. Sadberk Hanım Müzesi, İstanbul 1989.
2. Aydın 2016 Y. Aydın, “Karain Mağarası Geç Holosen Dönem Yontmataş Endüstrileri”. Anadolu Prehistorya Araştırmaları Dergisi 2 (2016) 161-177.
3. Aykurt – Ayengin 2011 A. Aykurt – N. Ayengin, “Karain Mağarası B Gözü Erken Kalkolitik Çağ Seramiği”. Eds. H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik, M. B. Kösem – G. Kartal, Işın Yalçınkaya’ya Armağan. Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara (2011) 47-66.
4. Becks 2015 R. Becks, “Eine chalkolitische Höhlensiedlung in Pisidien: İncirdere Mağarası”. Adalya XVIII (2015) 33-43.
5. Becks 2016 R. Becks, “Tarih Öncesinde Likya”. Eds. H. İşkan – E. Dündar, Lukka’dan Likya’ya. Sarpedon ve Aziz Nikolaos’un Ülkesi. Yapı Kredi Yayınları, İstanbul (2016) 26-35.
6. Bernabò-Brea 1976 L. Bernabò-Brea, Poliochni, Città Preistorica nell’Isola di Lemnos, Vol. II, 1-2. Testo e Tavole. Bretschneider, Roma 1976.
7. Bilgi 1984 Ö. Bilgi, “Metal Objects from İkiztepe-Turkey”. Beiträge zur Allgemeinen und Vergleichenden Archäologie 6 (1984) 31-96.
8. Bilgi 2005 Ö. Bilgi, “Distinguished Burials Of The Early Bronze Age Graveyard at İkiztepe in Turkey”. Anadolu Araştırmaları 18/2 (2005) 15-113.

9. Bittel 1940 K. Bittel, “Der Depotfund von Soloi-Pompeiopolis”. Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie Neue Folge XII (XLVI) (1940) 183-205.
10. Bittel 1955 K. Bittel, “Einige Kleinfunde aus Mysien und aus Kilikien”. Istanbuler Mitteilungen 6 (1955) 113-118.
11. Bolger 2016 D. Bolger, “Re-Making the Self: Bodies, Identities and Materialities in Chalcolithic Cyprus”. Eds. M. Mina, S. Triantaphyllou – Y. Papadatos, An Archaeology of Prehistoric Bodies and Embodied Identities in the Eastern Mediterranean. Oxbow Books, Oxford (2016) 47-54.
12. Bonnet 1926 H. Bonnet, Die Waffen der Völker des Alten Orients. J. C. Hinrichs’sche Buchhandlung, Leipzig 1926.
13. Bordaz 1978 L. A. Bordaz, Metal Artifacts from the Bronze Age Excavations at Karatas-Semayuk, Turkey and Their Significance in Anatolia, the Near East, and the Aegean. Unpublished Dissertation, Bryn Mawr College, Bryn Mawr 1978.
14. Bostancı 1959 E. Bostancı, “Researches on the Mediterranean Coast of Anatolia. A New Palaeolithic Site at Beldibi Near Antalya”. Anadolu 4 (1959) 129-178.
15. Bostancı 1962 E. Bostancı, “A New Upper Palaeolithic and Mesolithic Facies at Belbaşı Rock Shelter on the Mediterranean Coast of Anatolia”. Belleten XXVI.102 (1962) 252-292.
16. Braidwood – Braidwood 1960 R. J. Braidwood – L. S. Braidwood, Excavations in the Plain of Antioch I. The Earlier Assemblages, Phases A-J. Oriental Institute Publications LXI, The University of Chicago Press, Chicago 1960.
17. Caneva 2000 I. Caneva, “Early metal production in Cilicia: a view from Mersin-Yumuktepe”. Ed. Ü. Yalçın, Anatolian Metal I. Der Anschnitt-Beiheft 13. Veröffentlichungen aus dem Deutschen Bergbau-Museum Nr. 92, Bochum (2000) 69-74.
18. Carter et al. 2011 T. Carter, F.-X. Le Bourdonnec, M. Kartal, G. Poupeau, T. Calligaro – P. Moretto, “Marginal Perspectives: Sourcing Epi-Palaeolithic to Chalcolithic Obsidian From The Öküzini Cave (SW Turkey)”. Paléorient 37.2 (2011) 123-149.
19. Catling 1964 H. W. Catling, Cypriot Bronzework in the Mycenaean World. Oxford University Press, Oxford 1964.
20. Deshayes 1960 J. Deshayes Les outils en bronze: de l’Indus au Danube (IVe au IIe millénaire). BAH 71, Paul Geuthner, Paris 1960.
21. Dikaios 1940 P. Dikaios, “The Excavations at Vounous-Bellapais in Cyprus, 1931–2” Archaeologia 88 (1940) 1-174.
22. Duru 1996a R. Duru, Kuruçay Höyük II. 1978-1988 Kazılarının Sonuçları. Geç Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı Yerleşmeleri. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1996.
23. Duru 1996b R. Duru, “Bademağacı Höyüğü (Kızılkaya) Kazıları 1993 Yılı Çalışma Raporu”. Belleten LX.229 (1996) 783-800.
24. Duru 2002 R. Duru, “Bademağacı Kazıları 2000 ve 2001 Yılları Çalışma Raporu”. Belleten LXVI.246 (2002) 550-594.
25. Duru 2007 R. Duru, “Batı Akdeniz Bölgesi’nde Neolitik’e Geçiş”. Eds. K. Dörtlük, B. Varkıvanç, T. Kahya, J. Des Courtils, M. Doğan-Alparslan – R. Poyraz, III. Uluslararası Likya Sempozyumu, 7-10 Kasım 2005, Antalya. Sempozyumu Bildirileri Cilt I. Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, Antalya (2007) 25-229.
26. Duru 2008 R. Duru, MÖ 8000’den MÖ 2000’e Burdur-Antalya Bölgesinin Altıbin Yılı. Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, Antalya 2008.
27. Duru 2013 R. Duru, “Burdur Bölgesi Prehistorik Kültür Dönemlerinin İsimlendirilmesiyle İlgili Bazı Düşünceler”. Adalya XVI (2013) 1-14.
28. Duru – Umurtak 2008 R. Duru – G. Umurtak, “Bademağacı Kazılan 2004, 2005 ve 2006 Yılları Çalışma Raporu”. Belleten LXXII. 263 (2008) 193-245.
29. Duru – Umurtak 2010 R. Duru – G. Umurtak, “Bademağacı 2009 Yılı Kazıları”. ANMED 8 (2010) 19-25.
30. Duru – Umurtak 2011a R. Duru – G. Umurtak, “Bademağacı Höyüğü’nde (Antalya) Yapılan Tarihöncesi Kazıları Sona Erdi – II”. TÜRSAB Dergisi 307 (2011) 30-37.
31. Duru – Umurtak 2011b R. Duru – G. Umurtak, “Bademağacı 2010 Yılı Kazıları”. ANMED 9 (2011) 7-15.
32. Duru – Umurtak 2015 R. Duru – G. Umurtak, “Bademağacı Höyüğü”. Antalya Kültür ve Turizm Dergisi 27 (2015) 70-80.
33. Erkanal 1977 H. Erkanal, Die Äxte und Beile des 2. Jahrtausends in Zentralanatolien. PBF IX, 8, C. H. Beck’sche Verlagsbuchhandlung, München 1977.
34. Eslick 1980 C. Eslick, “Middle Chalcolithic Pottery from Southwestern Anatolia”. American Journal of Archaeology 84/1 (1980) 5-14.
35. Eslick 1992 C. Eslick, Elmalı-Karataş I. The Neolithic and Chalcolithic Periods: Bağbaşı and Other Sites. Bryn Mawr College, Bryn Mawr 1992.
36. Fidan 2005 E. Fidan, İç Batı Anadolu Orta Tunç Çağı Öncesi Metal Eserleri. Unpublished Master’s Thesis, İstanbul University. İstanbul 2005.
37. Frangipane et al. 2001 M. Frangipane, G. M. Di Nocera, A. Hauptmann, P. Morbidelli, A. Palmieri, L. Sadori, M. Schultz – T. Schmidt-Schultz, “New Symbols of a New Power in a “Royal” Tomb from 3000 BC Arslantepe, Malatya (Turkey)”. Paléorient 27/2 (2001) 105-139.
38. French 2008 D. French, “Chalcolithic and Early Bronze Age Pottery of Southwest Anatolia”. Eds. H. Erkanal, H. Hauptmann, V. Şahoğlu – R. Tuncel, The Aegean in the Neolithic, Chalcolithic and the Early Bronze Age. Proceedings of the International Symposium, October 13th – 19th 1997, Urla-İzmir (Turkey). Ankara Üniversitesi Sualtı Arkeolojik Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayın No: 1, Ankara (2008) 197-202.
39. Gale et al. 1985 N. H. Gale, Z. A. Stos-Gale – G. R. Gilmore, “Alloy Types and Copper Sources of Anatolian Copper Alloy Artifacts”. Anatolian Studies35 (1985) 143-173.
40. Garstang 1953 J. Garstang, Prehistoric Mersin. Yümük Tepe in Southern Turkey. Oxford University Press, Oxford 1953.
41. Gernez 2007 G. Gernez, L’armement en métal au Proche et Moyen-Orient : Des origines à 1750 av. J.-C. Unpublished Dissertation, Université Panthéon-Sorbonne. Paris 2007.
42. Gjerstadt et al. 1934 E. Gjerstadt, J. Lindros, E. Sjöqvist – A. Westholm, The Swedish Cyprus Expedition. Finds and Results of the Excavations in Cyprus 1927-1931, Volume I, Text-Plates. Swedish Cyprus Excavation, Stockholm 1934.
43. Goldman 1956 H. Goldman, Excavations at Gözlü Kule, Tarsus. Vol. II, Text and Plates. From the Neolithic through the Bronze Age. Princeton University Press, Princeton 1956.
44. Gordon 1953 D. H. Gordon, “Swords, Rapiers and Horse-raiders”. Antiquity 106 (1953) 67-78.
45. Kartal 2003 M. Kartal, “Anatolian Epi-Paleolithic Period Assemblages: Problems, Suggestions, Evaluations and Various Approaches”. Anadolu 24 (2003) 45-62.
46. Kartal – Yalçınkaya 2012 M. Kartal – I. Yalçınkaya, “Karain Mağarası 2011 Kazıları”. ANMED 10 (2012) 27-29.
47. Kayan 1990 İ. Kayan, “Tarihöncesi Yerleşme Yerleri Olarak Antalya Mağaralarının Jeomorfolojik Özellikleri”. Ege Coğrafya Dergisi 5 (1990) 10-31.
48. Kayan et al. 1988 İ. Kayan, A. Minzoni-Déroche – I. Yalçınkaya, “Prospection préhistorique dans la région d’Antalya. Notice préliminaire”. Anatolia Antiqua – Eski Anadolu 1987 (1988) 9-13.
49. Keskin 2004 L. Keskin, “M.Ö. III. Binyılın Sonuna Kadar İzmir Bölgesi Maden İşçiliği”. Eds. Z. Çizmeli-Öğün, T. Sipahi – L. Keskin, I-II. Ulusal Arkeolojik Araştırmalar Sempozyumu, Anadolu Ek Dizi No.1. Ankara (2004) 141-155.
50. Keskin 2019 H. L. Keskin, “Kılıçini Mağarası (Antalya) Buluntusu Işığında MÖ 3. Binyıl Sonuna Kadar Anadolu Kılıçlarının Gelişimi: Tipolojik ve Fonksiyonel Bir Analiz”. Tarih Araştırmaları Dergisi 38.65 (2019) 83-102.
51. Klein 1992 H. Klein, Untersuchung zur Typologie bronzezeitlicher Nadeln in Mesopotamien und Syrien. Saarbrücker Druckerei und Verlag, Saarbrücken 1992.
52. Klimscha 2018 F. Klimscha, “Remarks on the Technical Development of bladed Close Combat-Weapons and the Use of the Earliest Swords”. Eurasia Antiqua 20/2014 (2018) 219-228.
53. Korfmann 1987 M. Korfmann, “Beşik-Yassıtepe ve Beşik-Mezarlığı 1985 Ön Raporu”. VIII. Kazı Sonuçları Toplantısı Cilt I (1987) 263-271.
54. Koşay 1934 H. Z. Koşay, “Ahlatlıbel Hafriyatı”. Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi II (1934) 3-101.
55. Koşay 1951 H. Z. Koşay, Türk Tarih Kurumu Tarafından Yapılan Alaca Höyük Kazısı. 1937-1939’daki Çalışmalara ve Keşiflere Ait İlk Rapor. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1951. Kökten 1947 İ. K. Kökten, “Bazı Prehistorik İstasyonlar Hakkında Yeni Gözlemler”. DTCF Dergisi V/2 (1947) 223-236.
56. Kökten 1949 İ. K. Kökten, “1949 Yılı Tarihöncesi Araştırmaları Hakkında İlk Kısa Rapor”. Belleten XIII. 52 (1949) 811-831.
57. Kökten 1955 İ. K. Kökten, “Antalya’da Karain Mağarasında Yapılan Prehistorya Araştırmalarına Toplu Bir Bakış”. Belleten XIX. 75 (1955) 271-293.
58. Kökten 1958 İ. K. Kökten, “Tarsus-Antalya Arası Sahil Şeriti Üzerinde ve Antalya Bölgesinde Yapılan Tarihöncesi Araştırmaları Hakkında”. Türk Arkeoloji Dergisi VIII/2 (1958) 10-16.
59. Kökten 1963 İ. K. Kökten, “Karain’in Türkiye Prehistoryasında Yeri”. Türk Coğrafya Dergisi 22-23 (1963) 17-27.
60. Kökten et al. 1945 K. Kökten, N. Özgüç – T. Özgüç, “Türk Tarih Kurumu Adına Yapılan Samsun Bölgesi Kazıları Hakkında İlk Kısa Rapor”. Belleten IX. 35 (1945) 361-400.
61. Kösem 2012 M. B. Kösem, “Karain Mağarası Kazısı (1946-47, 1949, 1953/1956, 1958/1962, 1969/1972)”. Eds. O. Bingöl, A. , Öztan – H. Taşkıran, DTCF Arkeoloji Bölümü, Tarihçesi ve Kazıları (1936-2011). Anadolu Ek Dizi III.2 (2012) 35-36.
62. Kuruçayırlı – Özbal 2005 E. Kuruçayırlı – H. Özbal, “New Metal Analysis from Tarsus Gözlükule”. Ed. Ü. Yalçın, Anatolian Metal III. Der Anschnitt-Beiheft 18. Veröffentlichungen aus dem Deutschen Bergbau-Museum, Nr. 124, Bochum (2005) 49-61.
63. Lloyd – Gökçe 1951 S. Lloyd – N. Gökçe, “Excavations at Polatlı: A New Investigation of Second and Third Millennium Stratigraphy in Anatolia”. Anatolian Studies 1 (1951) 21-75.
64. Lloyd – Mellaart 1962 S. Lloyd – J. Mellaart, Beycesultan 1: The Chalcolithic and Early Bronze Age Levels. British Institute of Archaeology at Ankara, London 1962.
65. Maxwell-Hyslop 1946 R. Maxwell-Hyslop, “Daggers and Swords in Western Asia”. Iraq 8 (1946) 1-65.
66. Mellaart 1970 J. Mellaart, Excavations at Hacılar, Volume I-II. British Institute of Archaeology at Ankara, Edinburgh 1970.
67. Mellink 1956 M. J. Mellink, “The Royal Tombs at Alaca Hüyük and the Aegean World”. Ed. S. S. Weinberg,The Aegean and the Near East. Studies Presented to Hetty Goldman on the Occasion of her Seventy-fifth Birthday. J. J. Augustin Publisher, New York (1956) 39-58.
68. Mellink 1969 M. J. Mellink, “Excavations at Karataş-Semayük in Lycia, 1968”. American Journal of Archaeology 73/3 (1969) 319-331.
69. Muscarella 1988 O. W. Muscarella, Bronze and Iron. Ancient Near Eastern Artifacts in The Metropolitan Museum of Art. The Metropolitan Museum of Art, New York 1988.
70. Müller-Karpe 1994 A. Müller-Karpe, Altanatolisches Metallhandwerk. Wachholtz Verlag, Neumünster 1994.
71. Özçelik 2012 K. Özçelik, “Karain Mağarası Kazıları (1985 – )”. Eds. O. Bingöl, A. , Öztan – H. Taşkıran, DTCF Arkeoloji Bölümü, Tarihçesi ve Kazıları (1936-2011). Anadolu Ek Dizi III.2 (2012) 37-42.
72. Özgen 2006 İ. Özgen, “Elmalı Ovası ve Hacımusalar”. Eds. K. Dörtlük, B. Varkıvanç, T. Kahya, J. Des Courtils, M. Doğan-Alparslan – R. Poyraz, III. Uluslararası Likya Sempozyumu, 7-10 Kasım 2005, Antalya. Sempozyumu Bildirileri Cilt II. Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, Antalya (2007) 537-555.
73. Özgen – Baughan 2016 İ. Özgen – E. Baughan, “Hacımusalar Höyük / Choma Erken Tunç Devri’nden Bizans Dönemi’ne Kuzey Likya’da Bölgesel Bir Merkez”. Eds. H. İşkan – E. Dündar, Lukka’dan Likya’ya. Sarpedon ve Aziz Nikolaos’un Ülkesi. Yapı Kredi Yayınları, İstanbul (2016) 318-335.
74. Özgen – Helwing 2001 E. Özgen – B. Helwing, “Ausgrabungen auf dem Oylum Höyük, 1997-2000. Zweiter vorläufiger Bericht”. Istanbuler Mitteilungen 51 (2001) 61-136.
75. Özgüç 1948 T. Özgüç, “Samsun hafriyatının 1941-1942 yılı neticeleri”. III. Türk Tarih Kongresi, Ankara 15-20 Kasım 1943, Kongreye Sunulan Tebliğler. Türk Tarih Kurumu, Ankara (1948) 393-419.
76. Özgüç 1959 T. Özgüç, Kültepe Kaniş. Asur Ticaret Kolonilerinin Merkezinde Yapılan Yeni Araştırmalar. Türk Tarih Kurumu, Ankara 1959.
77. Özsait 2007 M. Özsait, “Arkeolojik Verilerin Işığı Altında Burdur”. Eds. G. Yıldız, M. Z. Yıldırım – Ş. Kazan, I. Burdur Sempozyumu 16-19 Kasım 2005, Bildiriler Cilt-1. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur (2007) 696-715.
78. Pace 1921 B. Pace, “La zona costiera da Adalia a Side”. Annuario della Scuola Archeologica di Atene III, 1916-1920 (1921) 29-71.
79. Palmieri 1981 A. Palmieri, “Excavations at Arslantepe (Malatya)”. Anatolian Studies 31 (1981) 101-120.
80. Peltenburg 2007 E. Peltenburg, “East Mediterranean interactions in the 3rd millennium BC”. Eds. S. Antoniadou – A. Pace, Mediterranean Crossroads. Pierides Foundation, Athens (2007) 141-162.
81. Przeworski 1967 S. Przeworski, “Die Metallindustrie Anatoliens in der Zeit von 1500 bis 700 vor Chr. Rohstuffe, Technik, Produktion”. Ed. S. Strelcyn, Stefan Przeworski, Opera Selecta. Instytut Historii Kultury Materialnej, Polskiej Akademii Nauk, Wroclaw (1967) 69-351.
82. Roodenberg 2008 J. Roodenberg, “The Late Chalcolithic Cemetery”. Eds. J. Roodenberg – S. Alpaslan-Roodenberg, Life and Death in a Prehistoric Settlement in Northwest Anatolia. The Ilıpınar Excavations, Volume III. With contributions on Hacılartepe and Menteşe. Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten, Leiden (2008) 315-333.
83. Roodenberg et al. 1989-1990 J. Roodenberg, L. Thissen – H. Buitenhuis, “Preliminary Report on the Archaeological Investigations at Ilıpınar in NW Anatolia”. Anatolica XVI (1989-1990) 61-144.
84. Sandars 1961 N. K. Sandars, “The First Aegean Swords and Their Ancestry”. American Journal of Archaeology 65/1 (1961) 17-29.
85. Sazcı 2007 G. Sazcı, Troia Hazineleri. Aygaz, İstanbul 2007.
86. Sazcı – Korfmann 2000 G. Sazcı – M. Korfmann, “Metallfunde des 3. Jahrtausends v.u.Z. aus Troia – Eine Studie in Verbindung mit den Ergebnissen der neuen Ausgrabungen”. Ed. Ü. Yalçın, Anatolian Metal I. Der Anschnitt-Beiheft 13. Veröffentlichungen aus dem Deutschen Bergbau-Museum, Nr. 92. Bochum (2000) 93-100.
87. Schiek – Fischer 1965 S. Schiek – F. Fischer, “Einige frühbronzezeitliche Funde aus Kleinasien”. Fundberichte aus Schwaben Neue Folge 17, Festschrift für Gustav Riek (1965) 156-172.
88. Schulz 2006 C. E. Schulz, “Zum Aufkommen des Schwertes”. Eds. M. Novotná, W. Jobst, M. Duová, K. Kuzmová – P. Hnila, Proceedings of the International Symposium Arms And Armour Through The Ages (From the Bronze Age to the Late Antiquity). ANODOS, Studies of the Ancient World 4-5/2004-2005. Katedra klasickej archeológie, Trnavská univerzita, Trnava (2006) 215-229.
89. Seeher 1988 J. Seeher, “Antalya Yakınlarında Karain Mağarasındaki Kalkolitik Çağ Buluntuları”. V. Araştırma Sonuçları Toplantısı II. Cilt (1988) 221-238.
90. Seeher 2000 J. Seeher, Die Bronzezeitliche Nekropole von Demircihüyük-Sarıket: Ausgrabungen des Deutschen Archäologischen Instituts in Zusammenarbeit mit dem Museum Bursa, 1990-1991. Istanbuler Forschungen 44. Ernst Wasmuth Verlag, Tübingen 2000.
91. Stewart 1962 J. R. Stewart, “The Early Cypriote Bronze Age”. Eds. P. Dikaios – J. R. Stewart, The Swedish Cyprus Expedition. Vol. IV, Part 1A. The Stone Age and the Early Bronze Age in Cyprus, Håkan Ohlssohns Boktryckeri, Lund (1962) 205-401.
92. Stronach 1957 D. B. Stronach, “The Development and Diffusion of Metal Types in Early Bronze Age Anatolia”. Anatolian Studies 7 (1957) 89-125.
93. Stronach 1962 D. Stronach, “Metal Objects”. Eds. S. Lloyd – J. Mellaart, Beycesultan 1: The Chalcolithic and Early Bronze Age Levels. British Institute of Archaeology at Ankara, London (1962) 280-292.
94. Summers 1991 G. D. Summers, “Metalwork in Gaziantep Museum said to be a Hoard from the Region of Sakçagözü”. Anatolian Studies 41 (1991) 173-195.
95. Swiny 1986 S. Swiny, The Kent State University Expedition to Episkopi Phaneromeni, Part 2. Studies in Mediterranean Archaeology Vol. LXXIV:2. Paul Åströms Förlag, Nicosia 1986.
96. Şahin 1991 S. Şahin, “Bemerkungen zu Lykischen und Pamphylischen Inschriften”. Epigraphica Anatolica 17 (1991) 113-138.
97. Şahoğlu – Sotirakopoulou 2011
98. V. Şahoğlu – P. Sotirakopoulou, Karşıdan Karşıya. MÖ 3. Bin’de Kiklad Adaları ve Batı Anadolu. Sakıp Sabancı Müzesi, İstanbul 2011.
99. Taşkıran 1994 H. Taşkıran, “Karain Çevresinde Yeni Bir Mağara: Boynuzluin (Bibiş Mağarası)”. XI. Araştırma Sonuçları Toplantısı (1994) 227-236.
100. Taşkıran 2011 H. Taşkıran, “Suluin Mağarası Kazıları 2007-2010”. ANMED 9 (2011) 119-127.
101. Taşkıran 2018 H. Taşkıran, “Prehistorik Arkeoloji ve Mağaralar”. Mavi Gezegen 24 (2018) 62-68.
102. Taşkıran et al. 2012 H. Taşkıran, K. Özçelik – M. B. Kösem, “Suluin Mağarası Kazısı-2010”. 33. Kazı Sonuçları Toplantısı 2. Cilt (2012) 1-17.
103. Taşkıran et al. 2014 H. Taşkıran, K. Özçelik, M. B. Kösem, Y. Aydın, D. Yaman – M. Karakoç, “2012 Yılı Suluin Mağarası Kazısı”. 35. Kazı Sonuçları Toplantısı 1. Cilt (2014) 211-232.
104. Taşkıran et al. 2016 H. Taşkıran, K. Özçelik, M. B. Kösem, E. Erbil – Y. Aydın “2014 Yılı Suluin Mağarası Kazıları”. 37. Kazı Sonuçları Toplantısı 1. Cilt (2016) 215-234.
105. Taşkıran et al. 2017 H. Taşkıran, K. Özçelik, G. Kartal, Y. Aydın, B. Fındık, H. Bulut, E. Erbil – M. B. Kösem, “2015 Yılı Karain Mağarası Kazıları”. 38. Kazı Sonuçları Toplantısı 1. Cilt (2017) 521-538.
106. Tezcan 1960 B. Tezcan, “Yeni Horoztepe Buluntuları”.Anadolu V (1960) 13-28.
107. Tolstikov –Treister 1996 V. Tolstikov – M. Treister, The Gold of Troy. Searching for Homer’s Fabled City, Catalogue of an Exhibition of ‘Priam’s Treasure’ held in April 1996 at the Pushkin State Museum of Fine Arts in Moscow. Harry N. Abrams, New York 1996.
108. Umurtak 1996a G. Umurtak, “Maden Eserler”. Ed. R. Duru, Kuruçay Höyük II. 1978-1988 Kazılarının Sonuçları. Geç Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı Yerleşimleri. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara (1996) 56-59.
109. Umurtak 1996b G. Umurtak, “Pişmiş Toprak Eserler”. Ed. R. Duru, Kuruçay Höyük II. 1978-1988 Kazılarının Sonuçları. Geç Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı Yerleşimleri. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara (1996) 51-54.
110. Umurtak 2005 G. Umurtak, “A Study on the Dating of New Groups of Pottery from Bademağacıhöyük and Some Reflections on the Late Chalcolithic Cultures of Southwestern Anatolia”. Anatolia Antiqua XIII (2005) 53-69.
111. Umurtak – Duru 2013 G. Umurtak – R. Duru, “Yeniden Hacılar, Hacılar Büyük Höyük Kazıları 2011-2012”. Arkeoloji ve Sanat 142 (2013) 1-22.
112. Umurtak – Duru 2018 G. Umurtak – R. Duru, “Hacılar Büyük Höyük Kazıları – 2016”. 39. Kazı Sonuçları Toplantısı 1. Cilt (2018) 411-420.
113. Vandam – Kaptijn 2015 R. Vandam – E. Kaptijn, “Living in the Burdur Plain. A Diachronic Reconstruction of Human Subsistence (6500-200 BC)”. Eds. H. Metin, B. A. Polat-Becks, R. Becks – M. Fırat, Pisidia Yazıları. Hacı Ali Ekinci Armağanı. Ege Yayınları, İstanbul (2015) 165-175.
114. Von Luschan 1902 F. von Luschan, “Prähistorische Bronzen aus Kleinasien”. Globus LXXXI (1902) 295-301.
115. Weinstein-Balthazar 1990 J. Weinstein-Balthazar, Copper and Bronze Working in Early through Middle Bronze Age Cyprus. Paul Åströms Förlag, Jonsered 1990.
116. Yadin 1963 Y. Yadin, The Art of Warfare in Biblical Lands in the Light of Archaeological Discovery. Weidenfeld and Nicolson, London 1963.
117. Yalçın 2000 Ü. Yalçın, “Anfänge der Metalverwendung in Anatolien”. Ed. Ü. Yalçın, Anatolian Metal I. Der Anschnitt-Beiheft 13. Veröffentlichungen aus dem Deutschen Bergbau-Museum, Nr. 92, Bochum (2000) 17-30.
118. Yalçın – Yalçın 2009 Ü. Yalçın – H. G. Yalçın, “Evidence for Early Use of Tin at Tülintepe in Eastern Anatolia”. TÜBA-AR 12 (2009) 123-142.
119. Yalçınkaya 1986 I. Yalçınkaya, “Batı Toroslarda Paleolitik Çağ Yüzey Araştırmaları 1984”. III. Araştırma Sonuçları Toplantısı (1986) 429-447.
120. Yalçınkaya 1987 I. Yalçınkaya,“1985 Yılı Karain Kazıları”. VIII. Kazı Sonuçları Toplantısı Cilt I (1987) 21-37.
121. Yalçınkaya 1988 I. Yalçınkaya, “1986 Yılı Karain Kazısı”. IX. Kazı Sonuçları Toplantısı Cilt I (1988) 15-37.
122. Yalçınkaya 1990 I. Yalçınkaya, “1988 Yılı Karain Kazıları”. XI. Kazı Sonuçları Toplantısı Cilt I (1990) 39-57.
123. Yalçınkaya 1992 I. Yalçınkaya, “1990 Yılı Karain Kazıları”. XIII. Kazı Sonuçları Toplantısı Cilt I (1992) 33-54.
124. Yalçınkaya 1995a I. Yalçınkaya, “Anadolu İskân Tarihinde Katran Dağı”. 1994 Yılı Anadolu Medeniyetleri Müzesi Konferansları, Anadolu Medeniyetleri Müzesini Koruma ve Yaşatma Derneği Yayınları No: III-4, Ankara (1995) 55-76.
125. Yalçınkaya 1995b I. Yalçınkaya, “Karain Kazıları, 1993”. XVI. Kazı Sonuçları Toplantısı Cilt I (1995) 1-26.
126. Yalçınkaya et al. 2004 I. Yalçınkaya, H. Taşkıran, M. Kartal – M. B. Kösem, “2002 Yılı Karain Kazıları”. 25. Kazı Sonuçları Toplantısı 2. Cilt (2004) 19-28.
127. Yalçınkaya et al. 2006 I. Yalçınkaya, H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik – M. B. Kösem, “2004 Yılı Karain Mağarası Kazıları”. 27. Kazı Sonuçları Toplantısı 1. Cilt (2006) 403-418.
128. Yalçınkaya et al. 2008 I. Yalçınkaya, H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik, M. B. Kösem – G. Kartal, “2006 Yılı Karain Mağarası Kazıları”. 29. Kazı Sonuçları Toplantısı1. Cilt (2008) 467-482.
129. Yalçınkaya et al. 2009 I. Yalçınkaya, H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik, M. B. Kösem – G. Kartal, “2007 Yılı Karain Mağarası Kazıları”. 30. Kazı Sonuçları Toplantısı 2. Cilt (2009) 285-300.
130. Yalçınkaya et al. 2010 I. Yalçınkaya, H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik, M. B. Kösem – G. Kartal, “2008 Yılı Karain Mağarası Kazıları”. 31. Kazı Sonuçları Toplantısı 4. Cilt (2010) 41-62.
131. Yalçınkaya et al. 2011 I. Yalçınkaya, H. Taşkıran, K. Özçelik – M. B. Kösem, “2009 Yılı Karain Mağarası Kazıları”. 32. Kazı Sonuçları Toplantısı 3. Cilt (2011) 22-35.
132. Yalçınkaya et al. 2013 I. Yalçınkaya, H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik, M. B. Kösem – G. Kartal, “2011 Yılı Karain Mağarası Kazıları”. 34. Kazı Sonuçları Toplantısı 1. Cilt (2013) 5-22.
133. Yalçınkaya et al. 2014 I. Yalçınkaya, H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik, M. B. Kösem, G. Kartal, Y. Aydın, İ. D. Yaman, M. Karakoç – B. Fındık, “2012 Yılı Karain Mağarası Kazıları”. 35. Kazı Sonuçları Toplantısı 1. Cilt (2014) 233-252.
134. Yaman 2011 İ. D. Yaman, “Karain Mağarası B Gözü’nün Jeolojik ve Arkeolojik Stratigrafisi”. Eds. H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik, M. B. Kösem – G. Kartal, Işın Yalçınkaya’ya Armağan. Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara (2011) 245-262.
135. Yaman 2012 İ. D. Yaman, “Karain Mağarası B Gözü’nde Tespit Edilen Arkeolojik Hiatüsler”. DTCF Dergisi 52/2 (2012) 167-180.
136. Yener – Atvur 2002 A. Yener – O. Atvur, “Antalya Düzlüğünde Bir Tepecik: Gökhöyük”. Arkeoloji ve Sanat 108 (2002) 13-20.
137. Zimmermann et al. 2011 T. Zimmermann, N. Dilek – T. K. Önder, “Ein neues Schwert vom Typus ‘Arslantepe’ – frühmetallzeitliche Waffentechnologie zwischen Repräsentation und Ritual”. Prähistorische Zeitschrift 86 (2011) 1-7.