MİLLİ MÜCADELE’DE HALİDE EDİP ADIVAR’IN ROLÜ

Halide Edip, 1882 – 1964 yılları arasında yaşamış, Osmanlı Devleti’nin son dönemi ve Cumhuriyet’in kurulmasına tanık olmuş gerek edebi eserleri gerekse Millî Mücadele için yapmış olduğu çalışmalarla tanınmış, edebiyat dünyamızın önemli aydınlarından biridir. Kadınların siyaset ve sosyal hayatta ön planda olmadığı bir dönemde cesur ve girişken kişiliği ile pek çok alanda faaliyet göstererek öncü rol oynamıştır. Millî Mücadele’nin hazırlık evresinden Kurtuluş Savaşının kazanılmasına kadar üstlendiği aktif rol ile savaşın başarılı olacağına olan inancı artırmıştır. Cumhuriyet döneminde yazdığı eserlerle Kurtuluş Savaşı dönemini yeni nesillere birinci elden tanıtmış ve savaşın hangi şartlar altında gerçekleştirildiğini bir ressam gibi eserlerine işleyerek yeni nesillerin hafızasında canlı kalmasını sağlamıştır. Bu çalışmada, Halide Edip’in Anadolu’nun işgal edilmesi üzerine memleketi kurtarmak için yapmış olduğu faaliyetler incelenmiştir. Bu kapsamda, meydanlardaki miting konuşmalarının genel özellikleri, ülkenin kurtuluşu için gizli örgütlerle çalışarak Kurtuluş Savaşı sırasında yaptığı faaliyetler ve Türk toplumuna katkıları incelenmiştir. İzmir’in işgali sonrası 19 Mayıs 1919’da Fatih Meydanı’nda düzenlenen miting konuşması, 22 Mayıs 1919’da Kadıköy Meydan’ında gerçekleşen miting konuşması, 23 Mayıs 1919’da Sultanahmet Meydanı’nda gerçekleşen miting konuşması, gizli örgütlerle yaptığı çalışmaları ve Batı cephesinde Onbaşı kimliği ile yapmış olduğu askeri çalışmaları incelenmiştir. Miting konuşmalarında genellikle Türklük şuurundan ve Müslümanlığın öneminden, milli birlik oluşturma gerekliliğinden, bağımsızlık için umutsuzluğa kapılmadan mücadele etmek gerektiğinden ve bu uğurda Türk kadınlarına düşen görevlerden bahsetmiştir. Bu mitinglerde kurtuluş için halkın duygularını harekete geçirmeye yönelik konuşmalar yapmış ve kendisi de bu duygu yoğunluğuna kapılmıştır. Miting konuşmalarının yanı sıra onbaşı rütbesi ile askeri alanda Kurtuluş Savaşı’nın sonuna kadar raporlama görevini icra etmiştir. Halide Edip, Osmanlı Devleti’nin işgallerden kurtulmasına yönelik yaptığı bu çalışmalar sayesinde birçok Osmanlı kadınına örnek teşkil etmiştir.