Merleau-Ponty'de Klasik ve Modern Dünya Ayrımı Bağlamında Algının Konumu

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 26, 1 - 6, 03.06.2025

Hayyam Celilzade

https://doi.org/10.55483/cekmece.1679105

Öz

Merleau-Ponty, Husserl’in fenomenolojisine Heidegger’in fundamental ontolojisi üzerinden eğilir. Merleau-Ponty’nin üzerinde durduğu esas konulardan biri ‘algı’ kavramı ve onun uzantılarıyla ilgilidir. O algının, insanın hakikat tecrübesindeki belirleyici rolünü göstermesi açısından sanat eserlerini özellikle resmi yorumlar. Yine bu bağlamda Merleau-Ponty insanı, yaşadığı dünyayla, içinde var olduğu uzamla, diyalog içinde olduğu diğer canlılarla olan bağını yeniden gözden geçirmeye çağırır. Duyumsal tecrübelerin hak ettiği değerin onlara verilmediğini düşünür. Düşünce tarihinde algının ve duyumsal tecrübenin ne zaman ikincilleştirildiği sorusunu sorar. Bu soruyla birlikte klasik dünya ve modern dünya diye isimlendirdiği bir ayrıma gider. Bu ayrımla onun yapmak istediği algının ve duyumsal tecrübenin zaman içerisinde nasıl alımlandığını göstermektir. Aklı esas alan klasik dünyanın algıyı esas alan modern dünyadan farklılaştığını özellikle Aristoteles, Descartes ve Husserl analizleri üzerinden gösterir. Modern dünyanın klasik dünyandan nasıl farklılaştığını özellikle sanat (resim) irdelemesi üzerinden gösterir. Bu makalemizde Merleau-Ponty’nin klasik dünya ve modern dünya ayrımlarına yönelik analizlerini değerlendireceğiz.

Anahtar Kelimeler

Merleau-Ponty , Husserl , klasik dünya , modern dünya , algı

Kaynakça

• Aydoğdu, H. (2010). Maurice Merleau-Ponty’nin Fenomenolojik Ontolojisi. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
• Çelik, S. (2008). Pragmatizm: Pratik Bir Felsefe. İstanbul: Doruk Yayınları.
• Çitil, A. (2012). Çağdaş Felsefe-I. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Direk, Z. (2003). “Giriş”. Dünyanın Teni Merleau-Ponty Felsefesi Üzerine İncelemeler. İstanbul: Metis Yayınları.
• Ersoy, A. E. (2021). Öznel Zaman Bağlamında Husserlci Fenomenoloji ve Kantçı Eleştiri İlişkisi, Düşünbil Merleau-Ponty (97), 5-7
• Kondrateva, E. V. (2013). İnterpretaçiya Jivopisi v Fenomenologii Vospriyatiya M. Merlo-Ponti, Filosofiya, Sosyologiya i Kultrologiya, (6), 99-103.
• Larison, M. (2020). Yönelimsel Kendi ve Metamorfozları: Bir Problemin Kısa Tarihi, Phainomena Merleau-Ponty, (3), 13-33.
• Merleau-Ponty, M. (2016). Algının Fenomenolojisi, Çev: Emine Sarıkartal ve Eylem Hacımuratoğlu, İstanbul: İthaki Yayınları.
• Merleou-Ponty, M. (2005). Algılanan Dünya, Çev: Ömer Aygün, İstanbul: Metis Yayınları.
• Öcel, C. (2020). Merleau-Ponty’den Deleuze’e Temsile Direnişin Olanakları: Ten ve İçkinlik Düzlemi, Phainomena Merleau-Ponty, (3), 99-124.
• Şan, E. (2017). Algıya Göre Düşünmek, Cogito Merleau-Ponty, (88), 63-83.
• Şan, E. (2015). Merleau-Ponty, İstanbul: Say Yayınları.
• Vidovina, İ. S. (2008). M.Merlo-Ponti: Filosofiya ploti i problema soçialnogo, İstoriya Filosofii, (13), 49-68.