2008-2012 Yılları Arasında Türkiye’de Uluslararası Öğrencilik Alanında Açılımlar Yapan Bir Sivil Toplum Kuruluşu: Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği

Öz

Günümüzde Türkiye’de uluslararası öğrenci sayısı 350 bine ulaşmıştır. Bunda kamu kurumları ve üniversiteler yanında sivil toplumun da bir payı olmalıdır. Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği Türkiye’de uluslararası öğrencilik konusunda çalışan sivil toplum kuruluşları açısından ilkörnek (prototip) görevi üstlenmiştir. Bu çalışmada onu etkili ve örnek bir sivil toplum kuruluşu yapan sebepler incelenmiştir. İncelenen dönem olan 2008-2012 yılları, Türkiye’de uluslararası öğrenci sayısının artmaya başladığı ve bu alana hitap eden kurum ve kuruluşların yeni yeni ortaya çıktığı bir süreçtir. 2004’te kurulan Sosyal Araştırmalar ve Kültürler Arası Dayanışma Derneği (SADER), 2008 yılında Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği’ne dönüşmüştür. Bab-ı Âlem’in öncülüğünde ve onun örnekliğinde farklı illerde Uluslararası Öğrenci Dernekleri kurulmuştur. Bu dernekler bir araya gelerek Uluslararası Öğrenci Dernekleri Federasyonu (UDEF) kurmuşlardır. Bugün UDEF bünyesinde 75 bin uluslararası öğrenciye hitap eden 63 dernek faaliyet yürütmektedir. Bu derneklerin tüzükleri Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği’nin tüzüğünün aynısıdır. Derneklerin faaliyetleri de Bab-ı Âlem örnekliğinden hareketle zenginleşerek gelişmiştir. Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği Türkiye’de bu alanda çalışan tüm sivil toplum kuruluşlarına örnek teşkil eden bir prototip görevi ifa etmiş ve sivil alanı şekillendirmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası Öğrencilik
• Bab-ı Alem
• UDEF
• Sivil Toplum Kuruluşu

A Civil Society Organisation Pioneering International Student Affairs in Türkiye Between 2008 and 2012: Bab-ı Âlem International Student Association

Öz

Günümüzde Türkiye’de uluslararası öğrenci sayısı 350 bine ulaşmıştır. Bunda kamu kurumları ve üniversiteler yanında sivil toplumun da bir payı olmalıdır. Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği Türkiye’de uluslararası öğrencilik konusunda çalışan sivil toplum kuruluşları açısından ilkörnek (prototip) görevi üstlenmiştir. Bu çalışmada onu etkili ve örnek bir sivil toplum kuruluşu yapan sebepler incelenmiştir. İncelenen dönem olan 2008-2012 yılları, Türkiye’de uluslararası öğrenci sayısının artmaya başladığı ve bu alana hitap eden kurum ve kuruluşların yeni yeni ortaya çıktığı bir süreçtir. 2004’te kurulan Sosyal Araştırmalar ve Kültürler Arası Dayanışma Derneği (SADER), 2008 yılında Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği’ne dönüşmüştür. Bab-ı Âlem’in öncülüğünde ve onun örnekliğinde farklı illerde Uluslararası Öğrenci Dernekleri kurulmuştur. Bu dernekler bir araya gelerek Uluslararası Öğrenci Dernekleri Federasyonu (UDEF) kurmuşlardır. Bugün UDEF bünyesinde 75 bin uluslararası öğrenciye hitap eden 63 dernek faaliyet yürütmektedir. Bu derneklerin tüzükleri Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği’nin tüzüğünün aynısıdır. Derneklerin faaliyetleri de Bab-ı Âlem örnekliğinden hareketle zenginleşerek gelişmiştir. Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği Türkiye’de bu alanda çalışan tüm sivil toplum kuruluşlarına örnek teşkil eden bir prototip görevi ifa etmiş ve sivil alanı şekillendirmiştir.

Anahtar Kelimeler

• International Student
• Bab-ı Alem
• UDEF
• Civil Society Organisation

Kaynakça

1. Akpınar, T.,& Küçükgöksel, N. Ç. (2022), Dünya’da ve Türkiye’de Uluslararası Öğrenci Hareketliliği ve Ülkelere Katkıları, Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 2022:08 (02), 140-151. https://www.ibaness.org/bnejss/2022_08_02/14_Akpinar_and_Kucukgoksel.pdf
2. Bab-ı Alem Burs Kampanya Broşürü (2008).
3. Bab-ı Âlem Faaliyet Bülteni (2008a), Ocak-Haziran 2008, İstanbul.
4. Bab-ı Alem Faaliyet Bülteni (2008b), Temmuz-Aralık 2008, İstanbul.
5. Bab-ı Alem Faaliyet Bülteni (2009), Ocak-Aralık 2009, İstanbul.
6. Bab-ı Alem Faaliyet Bülteni (2010), Ocak-Aralık 2010, İstanbul.
7. Bab-ı Alem 2011 Ocak-Aralık Faaliyet Bülteni (2011), Ocak-Aralık 2011, İstanbul.
8. Bab-ı Alem 2012 Faaliyet Bülteni (2012), Ocak-Aralık 2012, İstanbul.

9. Bab-ı Alem Mezunlar Yıllığı (2010), İstanbul.
10. Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği Resmi Web Sitesi: https://babialem.org/ [06.10.2025]. https://babialem.org/category/yayinlarimiz/ [24.10.2025].
11. Bab-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği Sosyal Medya Hesapları: Youtube: https://www.youtube.com/@bizbirmilletiz , X: https://x.com/bizbirmilletiz , Facebook: https://www.facebook.com/bizbirmilletiz [24.10.2025].
12. Bab-ı Alem Uluslararası Öğrenci Derneği 2004-2010 Faaliyetler (Basılmamış Rapor).
13. Baydemir, M., & Bolat, M. A. (2024). Türkiye’nin Uluslararası Öğrenci Politikası (2002-2024). Cihannüma Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 3(1), 70-95.
14. Bolat, M. A. (2024). 2004-2008 Yılları Arasında Türkiye’de Uluslararası Öğrencilik Alanında Çalışan Bir Sivil Toplum Kuruluşu: Sosyal Araştırmalar ve Kültürler Arası Dayanışma Derneği (SADER). Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi, 12(25), 152-168. https://doi.org/10.55483/cekmece.1586100
15. Bolat, M. A. (2020), 15 Temmuz FETÖ Saldırısının Ülkemiz Uluslararası Öğrencilik Alanına Etkisi, Türkiyede Uluslararası Öğrencilik, ed. Osman Akgül ve Mehmet Ali Bolat, Harf Yayınları, İstanbul, 232-253.
16. Dok, Birol (2010), Türkiye’ni Gururu “Büyük Öğrenci Projesi”, Doğu Türkistan’ın Sesi, 71, 2010, 47-48.
17. El-Sine Uluslararası Edebiyat Dergisi (2009), Yıl:1, Sayı:1, İstanbul.
18. El-Sine Uluslararası Edebiyat Dergisi (2010), Yıl:2, Sayı:2, İstanbul.
19. El-Sine Uluslararası Edebiyat Dergisi (2011), Yıl:3, Sayı:3, İstanbul.
20. Erken, Mehmet (2021), Türkiye’de Uluslararası Öğrencilik Çalışmaları, İstanbul.
21. Gerçek Hayat, (2009), Ummet.Zip, Dosya 8-14 Mayıs 2009, İstanbul, 14-15.
22. Habeşistan Kalkınma ve İşbirliği Derneği HAKİD (2025). https://turkiyeetiyopya.com/turkiyede-etiyopya/habesistan-kalkinma-ve-isbirligi-dernegi-hakid--396.html [27.10.2025].
23. Hişam et-Talip (1994), İslam Davetçilerine Eğitim Rehberi, İstanbul.
24. İDP (2025) - İslamcı Dergiler Projesi Web adresinden Sefine’nin ilk 17 sayısına ulaşılabilmektedir: https://katalog.idp.org.tr/dergiler/230/sefine [18.06.2025].
25. İnat, K.,& Duran, B., & Ataman, M. (2010), Dünya Çatışmaları, İstanbul.
26. Memurlar. Net (2025), “Yükseköğretim Strateji Belgesi Çalıştayı sona erdi”, https://www.memurlar.net/haber/234978/yuksekogretim-strateji-belgesi-calistayi-sona-erdi.html [23.10.2025].
27. Misafir Öğrenci Çalışması Yapan STK’lar Platformu Toplantı Tutanakları (2012). Bu platform daha sonra ISAP (Uluslararası Öğrenci Dernekleri Platformu) adını almıştır.
28. Misafir Öğrenci Çalışması Yapan STK’lar Platformu Tüzüğü (2012). Bu platform daha sonra ISAP (Uluslararası Öğrenci Dernekleri Platformu) adını almıştır.
29. Özoğlu, M.,& Gür, B.S., & Coşkun, İ. (2012), Küresel Eğilimler Işığında Türkiye’de Uluslararası Öğrenciler, İstanbul.
30. Risale Haber (2012), “Yabancı öğrenci, artık 'uluslararası' olacak”, https://www.risalehaber.com/service/amp/yabanci-ogrenci-artik-uluslararasi-olacak-134980h.htm, [17.10.2025].
31. SADER Tanıtım Kitapçığı, 2004.
32. SADER 1 Numaralı Broşür, 2004.
33. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2007), Yıl:2, Sayı:6, İstanbul.
34. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2008a), Yıl:3, Sayı:7, İstanbul.
35. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2008b), Yıl:3, Sayı:8, İstanbul.
36. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2009a), Yıl:4, Say:.9, İstanbul.
37. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2009b), Yıl.4, Sayı:10, İstanbul.
38. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2009c), Yıl:4, Sayı:11, İstanbul.
39. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2010), Yıl:5, Sayı:12, İstanbul.
40. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2011a), Yıl:6, Sayı:13, İstanbul.
41. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2011b), Yıl:6, Sayı:14, İstanbul.
42. Sefine Düşünce & Kültür Dergisi (2012), Yıl:7, Sayı:15, İstanbul.
43. T.C. Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı 2010 Faaliyet Raporu (2010), Ankara.
44. T.C. Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı 2011 Faaliyet Raporu (2011), Ankara.
45. T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı Resmi Web Sitesi (2024), https://www.goc.gov.tr/baskanligin-gorevleri [20.07.2025].
46. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Resmi Web Sitesi (2025), https://ytb.gov.tr/kurumsal/baskanlik [12.05.2025].
47. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Türkiye Bursları Resmi Web Sitesi, (2025), https://turkiyeburslari.gov.tr/hakkimizda [08.09.2025].
48. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Türkiye Mezunları Resmi Web Sitesi (2025), https://www.turkiyemezunlari.gov.tr/AlumniAssociationMap/Detail?alumniAssocationId=21 [25.05.2025].
49. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Türkiye Mezunları Resmi Web Sitesi (2025), Mezun Dernekleri, https://turkiyemezunlari.gov.tr/mezun-dernekleri [21.10.2025].
50. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü Yabancı Uyruklu Öğrenciler Konulu Genelge, 16.08.2010, Sayı: B.08.0.OGM.0.72.02.010.06.01/6544.
51. Teichler, U. (2015), Internatioanalisation Trends in Higher Education And The Changing Role Of Student Mobility, A. Arıkmert (ed.), Uluslararası Öğrenci Sempozyumu Bildiriler Kitabı, İstanbul, 163-182.
52. Timeturk, (2012), Sultanahmet'te Bab-ı Alem'den Dev Buluşma, https://www.timeturk.com/tr/2012/04/15/babi.html#google_vignette [27.10.2025].
53. TUMED Uluslararası Mezunlar Derneği Resmi Web Sitesi (2025), http://tumed.org.tr/hakkimizda/ [21.10.2025].
54. Türkiye Bursları Uluslararası Mezuniyet Töreni Davetiyesi (2012), 16 Haziran 2012, Haliç Kongre Merkezi, İstanbul.
55. Türkiye Diyanet Vakfı Resmi Web Sitesi (2025), https://tdv.org/tr-TR/faaliyetlerimiz/egitim-kultur/#yurtdisi [17.10.2025].
56. Türkiye Maarif Vakfı Resmi Web Sitesi (2025), https://turkiyemaarif.org/page/hakkimizda [27.05.2025].
57. Türkiye International Student Unions Platform (TISUP) - Türkiye Uluslararası Öğrenci Birlikleri Platformu Sosyal Medya Adresi (2025), https://www.instagram.com/tisuptr/ [27.10.2025].
58. Türkiye’nin Gönüllü Gücü Sivil Toplum Gönüllüleriyle Sözlü Tarih Görüşmeleri (2022), Nokta Kitap, İstanbul.
59. TRT Haber’de 5. Uluslararası Öğrenci Buluşması (2025), https://www.youtube.com/watch?v=2YqOVX2S5SA [27.10.2025].
60. UDEF Resmi Web Sitesi (2025) : https://udef.org.tr/hakkimizda/ [21.05.2025].
61. UDEF Uluslararası Öğrenci Buluşmaları Resmi Web Sitesi (2025): http://uluslararasiogrencibulusmasi.com/ [21.05.2025].
62. Uluslararası Öğrenci Buluşması İnternational Student Gathering (Buluşma Kitabı), (2012).
63. Yabancı Öğrenci Sayısı İkiye Katlanacak (2010), https://www.sabah.com.tr/Gundem/2010/06/11/ozcan yabancı ogrenci sayisi ikiye katlanacak [28.10.2025].
64. YÖK Başkanı Erol Özvar (2025), “Türkiye dünyada en çok uluslararası öğrenciye sahip ilk 10 ülkeden biri olacak”: https://www.aa.com.tr/tr/egitim/yok-baskani-ozvar-turkiye-dunyada-en-cok-uluslararasi- ogrenciye-sahip-ilk-10-ulkeden-biri-olacak/2749950 [18.09.2025].
65. YÖK Başkanı Erol Özvar’ın X Hesabındaki Açıklamaları (2024) : https://twitter.com/erolozvar/status/1768911601061487096?s=20 [01.05.2024].
66. Yunus Emre Enstitüsü Resmi Web Sitesi (2025), https://www.yee.org.tr/tr/kurumsal/yunus-emre-enstitusu [27.05.2025].
67. Yurtdışından Öğrenci Kabulün İlişkin Esaslar, 17 Mart 2010 Tarihli Yükseköğretim Kurulu Toplantısında Alınan Karar Uyarınca Düzenlenen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar, Özoğlu, M.,& Gür, B.S., & Coşkun, İ. (2012), Küresel Eğilimler Işığında Türkiye’de Uluslararası Öğrenciler, İstanbul, 164-166.
68. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, Kabul Tarihi: 24 Mart 2010, Kanun No: 5978, Resmi Gazete ile Neşir ve İlanı: 6 Nisan 2010-Sayı: 27544. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığından: Yabancı Öğrenci Değerlendirme Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete ile Neşir ve İlanı: 4 Mayıs 2011-Sayı: 27924.