KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ

Rabia Yasa

KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ

Öz

Sağlık okuryazarlığı DSÖ’ye göre sağlıkta iyilik halini korumak ve geliştirmek için bireylerin sağlık bilgisine erişim, bilgiyi anlama ve kullanma kabiliyetleri ile istekleri konusundaki bilişsel ve sosyal becerileridir. Bireyin ve toplumun sağlığı açısından önemli bir yere sahiptir. Akılcı İlaç Kullanımı ise kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre; uygun ilacı, uygun süre ve dozda, kendilerine ve topluma en düşük maliyetle sağlayabilmeleri olarak tanımlanmaktadır. Kronik hastalık denildiğinde sürdürülebilir ilaç kullanımı veya ömür boyu periyodik takip gerektiren hastalıklar kastedilir. Bu kapsamda özellikle kronik hastaların akılcı ilaç kullanımı sayesinde gereksiz ilaç kullanımı, yanlış ilaç kullanım şekilleri, pahalı ilaç kullanımı azalacaktır. Akılcı ilaç kullanımı sağlık ekonomisini de olumlu yönde etkileyerek, sağlık ekonomisindeki yükü azaltacak, ekonomik olarak gereksiz maliyetlerin olmasını engelleyecektir. Bu çalışmanın amacı kronik hastalığı olan bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyi ve akılcı ilaç kullanımına etkisi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Literatürde bu kavramlar arasındaki ilişkiyi inceleyen çok az sayıda araştırma ile karşılaşılmıştır. Bu açıdan araştırma öncü sayılabilecek bir araştırma olarak düşünülmektedir. Araştırma nicel araştırma yöntemleri içerisinde kesitsel bir perspektif izlenmektedir Araştırma kapsamında Ordu ili Altınordu ilçesinde ikamet eden kronik rahatsızlığa sahip olan 322 hastadan veri toplanmıştır. . Araştırmada Oktay vd. (2016) geliştirilen Türkiye sağlık okuryazarlığı ölçeği ile Demirtaş vd. (2018) geliştirilen akılcı ilaç kullanımı ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulgularına istinaden, kronik hastalarda sağlık okuryazarlık akılcı ilaç kullanımı pozitif orta düzeyde etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Beggi, B., ve Zeynep, A. Ş. I. K. (2019). Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların akılcı ilaç kullanımı yönünden değerlendirilmesi. Ankara Medical Journal, 19(2), 251-260.
Demirtaş, Z., Dağtekin, G., Sağlan, R., Alaiye, M., Önsüz, M. F., Işikli, B., ... & Metintaş, S. (2018). Akilci İlaç Kullanimi Ölçeği Geçerlilik ve Güvenilirliği. Estüdam Halk Sağlığı Dergisi, 3(3), 37-46.
Erkoç, B., ve Güner, T. A. (2021). Engelli bireye sahip ailelerin akılcı ilaç kullanımına ilişkin tutum ve davranışlarının belirlenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(1), 14-20.
Güner, T. A., Kuzu,A. ve Bayraktaroğlu, T. (2020). Diyabetli Bireylerde Sağlık Okuryazarlığı Ve Akılcı İlaç Kullanımı Arasındaki İlişki. Türkiye Diyabet Ve Obezite Dergisi, 4(3), 214-223.
İşler. A.O. (2019) 18-65 Yaş Arası Kişilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin ve Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Akılcı İlaç Kullanımı Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi, Uzmanlık Tezi
Kan, Z. & SEVİM, E. (2023). Sağlik Okuryazarliği İle Akilci İlaç Kullanimi Arasindaki İlişkinin İncelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(3), 641-654.
Kurtoğlu, İ., Yilmaz, N., & Taş, M. A. (2022). Kronik Hastalarin E-Sağlik Okuryazarlik Düzeyleri Üzerine Bir Araştirma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 126-136.
Macit, M., Karaman, M., & Parlak, M. (2019). Bireylerin Akılcı Ilaç Kullanım Bilgi Düzeylerinin Incelenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 372-387.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Rabia Yasa ^*
0009-0004-0103-383X
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

31 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

14 Aralık 2023

Kabul Tarihi

27 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 1 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA68MA59UD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yasa, R. (2023). KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ. Güncel Sağlık Yönetimi, 1(1), 16-23. https://izlik.org/JA68MA59UD

AMA

1.Yasa R. KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ. GSY. 2023;1(1):16-23. https://izlik.org/JA68MA59UD

Chicago

Yasa, Rabia. 2023. “KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ”. Güncel Sağlık Yönetimi 1 (1): 16-23. https://izlik.org/JA68MA59UD.

EndNote

Yasa R (01 Aralık 2023) KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ. Güncel Sağlık Yönetimi 1 1 16–23.

IEEE

[1]R. Yasa, “KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ”, GSY, c. 1, sy 1, ss. 16–23, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA68MA59UD

ISNAD

Yasa, Rabia. “KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ”. Güncel Sağlık Yönetimi 1/1 (01 Aralık 2023): 16-23. https://izlik.org/JA68MA59UD.

JAMA

1.Yasa R. KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ. GSY. 2023;1:16–23.

MLA

Yasa, Rabia. “KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ”. Güncel Sağlık Yönetimi, c. 1, sy 1, Aralık 2023, ss. 16-23, https://izlik.org/JA68MA59UD.

Vancouver

1.Rabia Yasa. KRONİK HASTALARDA SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMINA ETKİSİ. GSY [Internet]. 01 Aralık 2023;1(1):16-23. Erişim adresi: https://izlik.org/JA68MA59UD