SAĞLIK ÇALIŞANLARININ YAPAY ZEKAYA YÖNELİK TUTUM VE KAYGILARI
Öz
Yapay zekâ, sağlık sektöründe büyük ilgi uyandıran bir teknoloji haline gelmiştir. Sağlık hizmetlerinin kalitesini artırma, maliyetleri düşürme ve hasta bakımını iyileştirme potansiyeli ile dikkat çekmektedir. Ancak, yapay zekânın klinik karar verme süreçlerine entegrasyonu, hasta mahremiyeti ve insan dokunuşunun yerini alıp almayacağı gibi konular sağlık çalışanları arasında endişe oluşturmaktadır. Yapılan araştırmalar, sağlık çalışanlarının yapay zekâ teknolojilerini çoğunlukla faydalı gördüklerini, ancak bu teknolojilerin sınırlamalarına ve potansiyel olumsuz etkilerine dair duydukları endişelerin de belirgin olduğunu göstermektedir. Çalışanlar, yapay zekâ sistemlerinin karar alma süreçlerinde nasıl bir rol oynayacağı, hasta mahremiyetinin korunmasında hangi önlemlerin alınacağı ve bu teknolojilerin insan odaklı sağlık hizmeti sunumunu nasıl etkileyebileceği gibi çeşitli konularda endişeler taşımaktadır. Aynı zamanda, yapay zekânın hastalar üzerinde oluşturabileceği olumsuz sonuçlar, sağlık çalışanlarının bu teknolojilere karşı geliştirdiği kaygıları artıran bir başka faktördür. Bu çalışmada, sağlık çalışanlarının yapay zekâ ile ilgili tutumlarının ve kaygılarının, profesyonel pratikleri üzerindeki etkileri incelenecek ve bu tutumların arkasındaki etmenler analiz edilecektir. Araştırma verileri için öncelikle kamu, özel ve üniversite hastaneleri olmak üzere sağlık çalışanları belirlenmiş, “Google Formlar” uygulaması ile veriler toplanmıştır.673 katılımcı verisi ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Anket formunda toplam 48 adet madde yer almakta ve üç bölümden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında elde edilen verilere göre, tüm vakaların (%100) geçerli olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Crombach’s Alpha değeri, ölçüm aracının iç tutarlılığını gösterir. Elde edilen ölçüm sonuçlarına göre de ölçüm aracının çok yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğu ve maddelerin birbiriyle uyumlu olduğunu tespiti gerçekleştirilmiştir. Yapılan araştırma sonrasında cinsiyetlerin yapay zekâya karşı tutumları ve kaygıları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuş, meslek gruplarına göre sağlık çalışanlarının yapay zekâya karşı tutumları ve kaygıları arasında da anlamlı farklar olduğu gözlenmiştir. Bu çalışma ile elde edilen bulgular ve literatür yazıtlarına göre yapılan değerlendirme sonucunda Gelecekte yapay zeka uygulamalarının etkin bir şekilde kullanılabilmesi için sağlık çalışanlarıyla iş birliği yapmak ve onların sesine kulak vermenin kritik bir adım olacağı değerlendirilmiş olup bu doğrultuda çalışmanın literatürde katkı sağladığı düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Attitudes and Concerns of Healthcare Workers Towards Artificial Intelligence
Öz
Artificial intelligence has become a technology of great interest in the health sector. It attracts attention with its potential to increase the quality of healthcare services, reduce costs and improve patient care. However, issues such as the integration of artificial intelligence into clinical decision-making processes, patient privacy, and whether it will replace human touch raise concerns among healthcare professionals.Research shows that healthcare professionals see artificial intelligence technologies as mostly beneficial, but their concerns about the limitations and potential negative effects of these technologies are also evident. Employees are concerned about various issues such as what role artificial intelligence systems will play in decision-making processes, what measures will be taken to protect patient privacy, and how these technologies may affect human-centred healthcare delivery. At the same time, the negative consequences that artificial intelligence may have on patients is another factor that increases the concerns of healthcare professionals against these technologies.In this study, the effects of healthcare professionals' attitudes and concerns about artificial intelligence on their professional practices will be examined and the factors behind these attitudes will be analysed.For the research data, healthcare professionals, primarily public, private and university hospitals, were identified and data were collected with the ‘Google Forms’ application. The study was carried out with 673 participant data. The questionnaire form contains a total of 48 items and consists of three sections.According to the data obtained within the scope of the research, it was determined that all cases (100%) were valid. In addition, Crombach's Alpha value shows the internal consistency of the measurement tool. According to the measurement results obtained, it was determined that the measurement tool has a very high internal consistency and the items are compatible with each other.After the research, a significant relationship was found between the attitudes and concerns of genders towards artificial intelligence, and significant differences were observed between the attitudes and concerns of healthcare professionals towards artificial intelligence according to occupational groups. As a result of the findings obtained with this study and the evaluation made according to the literature, it has been evaluated that it will be a critical step to cooperate with healthcare professionals and to listen to their voices in order to use artificial intelligence applications effectively in the future, and in this direction, it is thought that the study contributes to the literature.
Kıymetli desteği ve gayretleri için sevgili eşim Hemşire Sadiye Yüksel Enginyurt'a, bu araştırmanın öne çıkmasında kıymetli ders hocam Prof.Dr Taşkın Kılıç'a, değerli bilgilerini şahsımla paylaşan danışman hocam İsmail Kaban'a ve araştırmanın değerli katılımcıları olan sağlık çalışanlarına tevazuları için teşekkür ederim.
