AHP ve WASPAS Yöntemleriyle Fırlatma Aracı Seçimi

Öz

Günümüzde işletmeler, yatırımlarını ve üretim süreçlerini sürdürülebilir hale getirebilmek için geleceğe yönelik doğru kararlar almak durumundadır. Geçmişte alınan kararlar, işletmelerin gelecekteki planlarına ışık tutarak stratejik bir yol haritası oluşturur. Özellikle uydu fırlatma aracı seçiminde kararsız kalan işletmeler, mevcut konumlarını koruyabilmek ve ilerleyen dönemdeki başarılarını garanti altına alabilmek adına geçmiş verilerden ve bilimsel analizlerden yararlanarak en uygun çözümleri aramaktadır. Son yüzyılda uzay teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler, uydu sistemlerini haberleşme, gözlem ve keşif gibi kritik alanlar için vazgeçilmez hale getirmiştir. Uydunun hizmet ömrünün uzatılması ve görev başarısının artırılmasında fırlatma aracı seçimi önemli bir rol üstlenir. Görev gereksinimlerine uygun bir fırlatma aracı veya sisteminin belirlenmesi, teknik, ekonomik ve çevresel faktörlerin detaylı bir şekilde incelenmesini gerektirir. Bu bağlamda, Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri, fırlatma aracı seçim süreçlerinde etkili bir değerlendirme mekanizması sunmaktadır. Bu araştırma, yapay uydu projelerinde birden fazla alternatif ve çeşitli kriterler çerçevesinde analiz yaparak en uygun fırlatma aracı seçimini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, maliyet, tarihsellik, başarı yüzdesi, yük kapasitesi ve ömür etkisi gibi faktörler Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, fırlatma aracı seçiminde bilinçli ve sürdürülebilir kararlar alınmasına doğrudan katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu yaklaşım, bu gibi projelerin başarıya ulaşmasını ve sürdürülebilirlik hedeflerini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Maliyet
• Tarihsellik
• Başarı Yüzdesi
• Yük Kapasitesi
• Ömür Etkisi

Launch Vehicle Selection with AHP and WASPAS Methods

Öz

Today, businesses have to make the right decisions for the future in order to make their investments and production processes sustainable. Decisions taken in the past create a strategic road map by shedding light on the future plans of enterprises. In particular, businesses that are undecided in the selection of satellite launch vehicles seek the most appropriate solutions by making use of past data and scientific analyses in order to maintain their current position and guarantee their success in the future. Rapid developments in space technologies in the last century have made satellite systems indispensable for critical areas such as communication, observation and reconnaissance. Launch vehicle selection plays an important role in extending the service life of the satellite and increasing mission success. Determining a launch vehicle or system that is suitable for the mission requirements requires a detailed examination of technical, economic and environmental factors. In this context, Multi Criteria Decision Making methods provide an effective evaluation mechanism in launch vehicle selection processes. This research aims to determine the most appropriate launch vehicle selection by analyzing multiple alternatives and various criteria in artificial satellite projects. In the study, factors such as cost, historicity, success percentage, payload capacity and lifespan impact are evaluated using Multi Criteria Decision Making methods. The results obtained from the research aim to directly contribute to making informed and sustainable decisions in launch vehicle selection. This approach supports the success and sustainability goals of such projects.

Anahtar Kelimeler

• Cost
• Historicity
• Percentage of Success
• Payload Capacity
• Lifespan Impact

Etik Beyan

No ethical committee approval is required for this study.

Kaynakça

1. Baykoç, Ö. F. (2001). Karar Analizi Ders Notları. Ankara.
2. Can, M. (2024). Tahminleme ve Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Distribütör Bayilerin Değerlendirilmesi: Ambalajlı Su Sektör Uygulaması. Aydın: A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı.
3. Durucasu, H. (2016). İşletmelerde Karar Verme Teknikleri. Açıköğretim Fakültesi Yayını.
4. Ersöz, F., & Kabak, M. (2010). Savunma Sanayi Uygulamalarında Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Literatür Araştırması. Savunma Bilimleri Dergisi, 9(1): 97-125.
5. Saaty, T. L. (1980). The analytic hierarchy process (AHP). The Journal of the Operational Research Society, 41(11), 1073-1076.
6. Saygın, Z. Ö., & Kundakcı, N. (2020). WASPAS ve CODAS Yöntemleri ile OECD Ülkelerinin Sağlık. S.Ü. Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(1), 23-42.
7. Ünal, Ö. F. (2012). Performans Değerlemede Analitik Hiyerarşi Prosesi Uygulamaları. SDÜ Sosyal Bilimler Arastırmaları Dergisi. I, 37-55.
8. Vargas, L.G, & Saaty, L. G. (2012). Models, Methods, Concepts & Applications of the Analytic Hierarchy Process. London: Springer New York Heidelberg Dordrecht.

9. Vila, J. v. (1995). Effect of Visualization on the Decision Maker When Using Analytic Hierarchy Process. Proceedings of the 28th Hawaii International Conferance on System Sciences.
10. Yilmaz, Ö. (2022). Analitik Hiyerarşi Proses ile Üniversite Tercihini Etkileyen Kriterlerin Belirlenmesi: SDÜ Örneği. Osmaniye Korkut Ata University Journal of Economics and Administrative Sciences Vol: 6, Issue: 1, pp. 36-51.