Mövlud Süleymanlının "Göç" ve Latife Tekinin "Sevgili arsız ölüm" romanlarında kuşaksal paralellik

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 1, 58 - 63, 15.10.2025

İlknur əsgərova

Öz

Edebiyatta kuşaksal paralelizm, farklı dönemlerde yaşayan insanların hayat tecrübelerini, bu tecrübelerin karşılaştırılmasını ve birbirine nasıl etki ettiğini inceleyen bir yaklaşımdır. Kuşaksal paralelliği, ailenin farklı fertlerinin benzer ve farklı hayat deneyimlerini ortaya koyarak, zamanla değişen toplumsal, siyasi ve kültürel koşulların insan üzerindeki etkisini gösterir. Kuşaklar arası çatışma ve benzerlik edebiyatta sıkça başvurulan bir motiftir. Kuşaklar arası hafıza, büyülü gerçekçi (magik realist) üslupta daha derin bir şekilde işlenir. Mit ve gerçekliğin, geçmişle şimdinin iç içe verilmesi sonucunda kuşaklar arası ilişkiler hem simgesel hem de şiirsel bir dille ifade edilir. Bu da insan deneyiminin zaman ve mekânda sürekliliğinin yansıtılmasıyla sonuçlanır. Makalede bu tür meseleler Mövlud Süleymanlı’nın “Göç” ve Latife Tekin’in “Sevgili Arsız Ölüm” romanları üzerinden incelenmiştir. Mövlud Süleymanlı, bir neslin üç yüz yıllık hayat yolunu, göçebelikten yerleşikliğe geçiş dönemini ve karşılaştığı zorlukları tasvir eder. Latife Tekin ise bir ailenin köyden kente göç sürecini ve hayatla mücadelesini anlatır. Her iki romanda da düşünce ve yaşam tarzında kuşaklar arası paralellikler, zamanın yarattığı fikir ayrılıkları ve çatışmalar kendini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Mövlud Süleymanlı , Latife Tekin , kuşaksal paralelizm , mitoloji , büyülü gerçekçilik

The Generational Parallelism in the novels “The Nomad” by Movlud Suleymanli and “Dear Shameless Death” by Latife Tekin

Öz

Generational parallelism in literature examines the life experiences of individuals from different periods, their comparisons, and how these experiences influence one another. By presenting the similar and contrasting life trajectories of various family me mbers, generational parallelism reveals the impact of changing social, political, and cultural conditions on human lives over time. Intergenerational conflicts and similarities frequently appear as recurring motifs in literary works. Intergenerational memo ry is explored more profoundly within the genre of magical realism. The blending of myth and reality, past and present, allows intergenerational relationships to be expressed in both symbolic and poetic language. This, in turn, conveys the continuity of hu man experience across time and space. This article investigates such issues through the analysis of Movlud Suleymanli’s “Nomad” and Latife Tekin’s “Dear Shameless Death”. Suleymanli depicts a three hundred year journey of a generation, illustrating their t ransition from nomadic life to settlement and the hardships they endured. Tekin, on the other hand, portrays a family’s migration from village to city and their struggle for survival. In both novels, generational parallels in worldview and lifestyle, as we ll as the ideological divisions and conflicts shaped by time, are clearly evident. In these works, language functions as a key vehicle of magical realism. Elements of the magical, mythology, folklore, and traditional beliefs are extensively utilized in bot h “Nomad” and
“Dear Shameless Death”. While Tekin focuses on how migration to the city alters values and affects her characters, Suleymanli reflects on a generation’s centuries long struggle shaped by
displacement and external interventions. The article co mparatively explores the transformation of thought that occurs as a result of generational succession in both novels, analyzing how the
worldview of the preceding generation and the way of thinking and lifestyle of the succeeding one are synthesized.

Anahtar Kelimeler

Latife Tekin , Movlud Suleymanli , the paralelism of generation , mythology , magic realism

Mövlud Süleymanlının “Köç” Və Lətifə Təkinin “Sevgili Arsız Ölüm” Romanlarında Nəsil Paralelliyi

Öz

Ədəbiyyatda nəsil paralelizmi fərqli dövrlərdə yaşayan insanların həyat təcrübələrini, onların müqayisəsini, bir-birinə necə təsir etdiyini araşdırır. Nəsil paralelliyi ailənin müxtəlif fərdlərinin oxşar və fərqli həyat təcrübələrini təqdim etməklə, zaman keçdikcə dəyişən ictimai, siyasi, mədəni şəraitin insan üzərindəki təsirini göstərir. Nəsillərarası qarşıdurma və bənzərlik ədəbiyyatda tez-tez müraciət olunan motivdir. Nəsillərarası yaddaş magik realist üslubda daha dərin işlənir. Mif və gerçəkliyin, keçmişlə indinin iç-içə verilməsi nəticəsində nəsillərarası münasibətlər həm simvolik, həm də poetik dildə ifadə olunur. Bu da insan təcrübəsinin zaman və məkanda davamlılığının ifadə edilməsi ilə nəticələnir. Məqalədə bu tip məsələlər Mövlud Süleymanlının “Köç” və Lətifə Təkinin “Sevgili arsız ölüm” romanları əsasında araşdırılmışdır. M. Süleymanlı bir nəslin üç yüz illik həyat yolunu, köçərilikdən məskunlaşmağa keçdiyi dövrü, üzləşdiyi çətinlikləri təsvir edir. L. Təkin isə bir ailənin kənddən şəhərə köç prosesini, həyatla mübarizəsini göstərir. Hər iki romanda da düşüncə və həyat tərzində nəsillərarası paralellər, zamanın yaratmış olduğu fikir ayrılıqları, toqquşmalar özünü göstərir. Adı çəkilən romanlarda dil magik realizmin ifadə vasitələrindən biri kimi iştirak edir. Magik ünsürlər, mifologiya, folklor nümunələri, xalq inanclardan həm “Köç” , həm də “Sevgili arsız ölüm” də geniş istifadə olunub. L. Təkin şəhərə köç nəticəsində dəyişən dəyərlərin, qayğıların obrazlara necə təsir etdiyi, M.Süleymanlı köçdən sonra məskunlaşma dövrünün və kənar müdaxilələr nəticəsində bir nəslin üz yüz illik həyat yolunu, mübarizəsini əks etdirir. Məqalədə hər iki romanda obrazların nəsil əvəzlənməsi nəticəsində baş verən təfəkkür dəyişməsi, əvvəlki ilə sonra gələnin düşüncə və həyat tərzinin sintezi müqayisəli şəkildə araşdırılmışdır.

Anahtar Kelimeler

Mövlud Süleymanlı , Lətifə Təkin , nəsil paralelizmi , mifologiya , magik realizm

Kaynakça

• Hasanli, M. (2024, march 21-22). Functionality of mythical memory in Movlud Suleymanli’s novel «Nomad». Bu ojs.scipub.de: https://ojs.scipub.de/index.php/RRAL/issue/view/75/190 mənbədən tapılıb
• Koroğlu. (2005). Koroğlu. Bakı: Lider Nəşriyyatı.
• Morkoç, A. (2015). Azerbaycan yazarı Mevlüt Süleymanlının "Göç" romanında göç teması. Almatı: Türk aləmi jurnalı, II Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu, I cild.
• Özer, P. (2020). Latife Tekin kitabı. İstanbul: Can Sanat Yayınları.
• Pilcher, J. (1994, september). Mannheim's Sociology of Generations: An Undervalued Legacy. Bu jstor.org: https://www.jstor.org/stable/591659 mənbədən tapılıb
• Süleymanlı, M. (2023). Köç. Bakı: Mücrü Nəşriyyatı.
• Tekin, L. (2024). Sevgili arsız ölüm. İstanbul: Can Sanat Yayınları.
• Yücel, H. İ. (2023). Anlatının Büyülü Dünyası . İstanbul: Çizgi Kitabevi.