Camal Şakarın “Mürəkkəb” kitabında Mövzu Zənginliyi

Öz

Camal Şakarın müasir Türkiyə ədəbiyyatının, xüsusilə hekayə janrının inkişafında və bu janrla əlaqəli problemlərin təhlil və araşdırılmasında rolu danılmazdır. Onun əsərləri dilinin səlistliyi və mövzularının aktuallığı ilə seçilir. Şakarın dünyagörüşünü  hekayə kitablarında aydın görmək mümkündür. Camal Şakarın hekayələrinin qəhrəmanı sosial mühitin bütün problemlərini daxilində yaşayan bir obrazdır. Qəhrəmanının kimliyini aşkara çıxartmaq üçün yazıçı yazdığı bütün kitablarında o cümlədən “Mürəkkəb”də qəhrəmanının daxili dünyasının axtarışındadır. Bu qəhrəman bir tərəfdən keçmişini hesaba çəkən, digər tərəfdən cəmiyyətə hakim olmağa çalışaraq müqavimət göstərən, bəzən də geri çəkilib səssizliyə qapılaraq ünsiyyətsiz bir dünya qurmaq istəyəndir. Mövzu və yazı texnikası Camal Şakarın hekayələrini fərqləndirən mühüm xüsusiyyətlərdir. Hər hekayəsində yeni mövzu axtarışındadır. Kənardan elə də maraq kəsb etməyən hər hansı bir mövzunu yazı texnikası ilə zənginləşdirmə qabiliyyətinə malikdir. Yazı texnikasında istifadə etdiyi ən maraqlı priyomlardan biri də fiksiyadır. Hər bir oxucusuna hörmətlə yanaşan Camal Şakar mətndə işlətdiyi bu priyoma baxmayaraq, oxucusuna çox da bunları ciddiyə almamağı tövsiyə edir. Sadəcə bu priyomlarla oxucusu ilə daha isti və səmimi münasibət qurmaq üçün istifadə etdiyini hər zaman hiss etdirə bilir. Şakarın hekayələrində yol, yolçuluq, təbiətə bağlılıq, insan, cəmiyyət və insanın ətraf mühitlə olan dialoqu, dosta bağlılıq, varlığın və dini həqiqətlərin axtarışı kimi mənəviyyata bağlı, müharibə, qlobal insan və digər dövrü aktual ana mövzular işlənir. Camal Şakar hekayələrində hiss olunacaq şəkildə ruhun bərpası, mənəvi təmizlənmə kimi mövzular aktuallığını saxlamaqdadır.  Hətta bu üslubu Sait Faik Abasyanıq təhkiyə üslubuna bənzərliyi ilə müqayisə edənlər də çoxluq təşkil edir. Mətnlərin hər misrasında poetiklik, fikri ahəngli, üslub gözəlliyi ilə təqdim etmək də bundan irəli gəlir

Anahtar Kelimeler

• hekayə
• təhkiyə
• fiksiya
• aktual mövzu
• qəhrəman

Thematic Richness in the Book “Murekkeb” By Jamal Shakar

Öz

The role of Jamal Shakar in contemporary Turkish literature, particularly in the development of the short story genre and the analysis and exploration of issues related to this genre, is undeniable. His works are distinguished by the clarity of his language and by addressing the issues of his time. His worldview can be clearly observed in his short story collections. The protagonist of Jamal Shakar’s stories are characters who internalise and live through all the problems of the social environment. In order to reveal the identity of his protagonist, the author explores the inner world of this character in all his books, including “Mürekkeb”. This protagonist is, on one hand, someone who questions their past and, on the other hand, someone who resists by attempting to assert control over society, while at times retreating into silence and constructing a withdrawn and isolated world. The subject matter and writing technique are significant features that distinguish Jamal Shakar’s stories. In each story, he seeks out new themes. He possesses the ability to enrich any topic, which might not initially appear very engaging through his narrative technique. One of the most interesting devices he employs in his writing is fictionality. Despite using this technique, Jamal Shakar consistently emphasizes that he does not expect readers to take these elements too seriously. Rather, he uses them to establish a warmer and more intimate relationship with his audience.

In his stories, themes related to spirituality, such as road and journey, attachment to nature, human beings, society, dialogue between humans and their environment, friendship, the search for existence and religious truths are interwoven alongside contemporary and global issues such as war and other current topics. Themes such as the revival of the soul and moral purification remain particularly relevant in Jamal Shakar’s works. Many have even compared his narrative style to that of Sait Faik Abasyanık due to similarities in storytelling technique. Poetic expression, the harmony of thought, and stylistic beauty are evident in every line of his texts, which reflects his literary approach

Anahtar Kelimeler

• story
• narrative
• fiction
• relevant topic
• protagonist

Cemal Şakar'ın "Mürekkep" indeki tema zenginliği

Öz

Camal Şakar’ın modern Türkiye edebiyatının, özellikle hikâye türünün gelişiminde ve bu türe ilişkin sorunların analiz edilip araştırılmasında önemli bir yeri bulunmaktadır. Yazarın eserleri, dilinin akıcılığı ve ele aldığı temaların güncelliği bakımından dikkat çekmektedir. Onun dünya görüşünü, kaleme aldığı hikâye kitaplarında açık bir biçimde görmek mümkündür. Camal Şakar’ın hikâyelerinde yer alan kahraman,toplumsal çevrenin bütün sorunlarını kendi iç dünyasında yaşayan bir karakter olarak karşımıza çıkmaktadır. Yazar, kahramanının kimliğini açığa çıkarmak amacıyla kaleme aldığı tüm eserlerinde, “Mürekkep” adlı kitabı da dâhil olmak üzere, onun iç dünyasına yönelik bir arayış sürecini ele almaktadır. Söz konusu kahraman bir yandan geçmişini sorgulayan, diğer yandan toplumsal düzene karşı direnerek varlığını ortaya koymaya çalışan; zaman zaman da geri çekilip sessizliğe bürünerek iletişimsiz bir dünya kurma eğilimi gösteren bir figürdür. Konu seçimi ve anlatım tekniği, Camal Şakar’ın hikâyelerini özgün kılan başlıca unsurlar arasında yer almaktadır. Yazar, neredeyse her hikâyesinde yeni bir tema arayışı içerisindedir. Dışarıdan bakıldığında çok da ilgi çekici görünmeyen herhangi bir konuyu, güçlü anlatım teknikleri aracılığıyla zenginleştirme yeteneğine sahiptir. Onun anlatım tekniğinde başvurduğu en dikkat çekici yöntemlerden biri ise fiksiyondur. Her bir okuruna saygıyla yaklaşan Camal Şakar, metinde kullandığı bu tekniğe rağmen okuruna bunları çok da ciddiye almamasını tavsiye eder. Aslında bu teknikleri yalnızca okuruyla daha sıcak ve samimi bir ilişki kurmak amacıyla kullandığını her zaman hissettirebilir. Şakar’ın hikâyelerinde yol ve yolculuk, doğaya bağlılık, insan ve toplum ilişkileri, insanın çevresiyle kurduğu diyalog, dosta bağlılık, varlığın ve dinî hakikatlerin arayışı gibi maneviyata dayalı temalar; bunun yanı sıra savaş, küresel insan ve dönemin diğer güncel meseleleri başlıca tematik unsurlar olarak işlenmektedir. Camal Şakar’ın hikâyelerinde ruhun yeniden inşası ve manevi arınma gibi temaların belirgin bir şekilde güncelliğini koruduğu görülmektedir. Hatta onun bu anlatım üslubunu, anlatı tekniği bakımından Sait Faik Abasıyanık’ın üslubuyla benzerlik içinde değerlendirenlerin sayısı da az değildir. Metinlerin her satırında hissedilen poetiklik, düşüncenin ahenkli bir biçimde ifade edilmesi ve üslup güzelliği de bu durumdan kaynaklanmaktadır.

Kaynakça

1. Akdoğan, M. (2013). İngiliz Ve Amerikan Savaş Romanında Yabancılaşma.Ernest Hemingway ve Graham Greene: Anakara Universitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Batı Dilleri ve Edebiyatları İngiliz dili ve Edebiyatı Anabilim Dalında yapılan yüksek lisans tezi. Ankara.
2. Babayeva, E. (2020). Fahim bey ve Biz Romanında Sosyal Dışlanma:Birey ve Toplum Arasındakı Çelişkiler. Karamanoğlu Mehmetbey Universitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 3(1), 128-135.
3. Babayeva, E. (2024). Peyami Sefanın " Madmazel Noralyanın kreslosu" romanında dini-mistik axtarışlar. AMEA. Filologiya və sənətşünaslıq. N2, 171-177
4. Gümüş, S. (2012). Öykünün Kedi Gözü. İstanbul: Can Sanat yayınları.
5. Lekesiz, Ö. (2017). Yeni Türk Edebiyatında Öykü 5 (5 cilddə). İstanbul: Şule Yayınları.
6. Letifli.S. (2024). Psychologism in Jamshid Amirov s work. Poetika.Izm. N1, 156-161.
7. Öz, A. (2011). Cemal Şakarla Öykü Üzerine Söyleşi. Hece Aylık Edebiyat Dergisi. Söyleşi: Cemal Şakarla Öykü Üzerine... İşık Yanarla Roman Üzerine. İstanbul.
8. Sümeyye, B. (2019). Cemal Şakarın Öykülerinde Yapı ve Tema. Fatih Sultan Mehmet Vakif Üniversitesi Lisanüstü Eğitim Enstitüsü Türk dili Ve Edebiyatı Proqramı Yüksek Lisans Tezi. İstanbul.

9. Şakar, C. (2017). Mürekkep. İstanbul: İz yayıncılık.
10. Şəfizadə, S. (2023). Müasir Azərbayacn və Türkiyə hekayələrində milli xarakter problemi(1995-2015-ci il) adlı dissertasiya. AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu. Bakı.
11. Teymurov, T. (2020). Muxtar Auezovun "Abay" romanında sənətkarlıq məsələləri. Nur Sultan: Nur Sultan.
12. Tosun, N. (2015). Günümüz Öyküsü. Dedalus Kitap.
13. Uslu.A. (2016). 1980 sonrası Türk hikayeciliğinde kişi(ler) tipolojisi. Turkish Studies İnternational Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. Ankara.