Yontmataş Buluntular Işığında Orta Anadolu’nun Güneyinde Tarihöncesi Bir Yerleşim Yeri: Düden Höyük
Öz
Bu çalışma, Düden Höyük yerleşmesinin yüzeyinden toplanmış yontmataş buluntuların tekno-tipolojik özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Düden Höyük, Karaman ilinin kuzeybatısındaki Akgöl Bataklığı’nın kıyısında yer alan bir açık hava arkeolojik yerleşimidir. Yerleşim, 2022 yılında Karaman ilinde yürütülen arkeolojik yüzey araştırmaları sırasında tespit edilmiştir. Yontmataş eserler, çanak-çömlek parçaları, hayvan kemikleri, taş boncuklar, sürtmetaş aletler, vb. çeşitli doğal bozulmalar ve defineci faaliyetleri nedeniyle yerleşim yüzeyine dağılmıştır. Saha araştırmaları sırasında 100’den fazla yontmataş buluntu daha ileri inceleme ve analizler için toplanmıştır. Yontmataş buluntuların analizleri, yerleşimdeki taş aletlerin yapımında obsidyenin birincil hammadde olduğunu, ancak çörtün de kullanıldığını göstermektedir. Obsidiyen taşımalıklar, tek ve iki vurma düzlemli dilgi çekirdeklerinden elde edilmiştir. Çört hammaddeler çoğunlukla paralel kenarlara ve çıkıntılı dorsal yüzeylere sahip dilgilerle temsil edilmektedir; bu özellikler bunların baskı yongalama ile yontulduğunu ve muhtemelen yerleşime son ürün olarak geldiğini gösterirken, bazı çört çekirdekler doğrudan vurma tekniği ile yongalanmıştır. Bulgular, Düden Höyük'ün Orta Anadolu'nun Neolitik tabakalarında karşılaşılanlarla benzer üretim tekniklerine sahip olduğunu göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Konya Havzası, Neolitik, obsidiyen, çört, yontmataş tekno-tipoloji
Destekleyen Kurum
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Proje Numarası
YA017002
Etik Beyan
Karaman Prehistorik Yüzey Araştırması Projesi saha çalışmaları T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün resmi izinleriyle ve bu müdürlük tarafından atanan bir temsilcinin denetiminde yapılmaktadır.
Teşekkür
Karaman Prehistorik Yüzey Araştırması Projesi saha çalışmalarına Karaman Belediyesi lojistik destek sunmuştur. Karaman Prehistorik Yüzey Araştırması Projesi saha çalışmalarında buluntu alanlarının jeolojisi ve jeomorfolojisi Jeolog Dr. Gerçek Saraç ve Jeomorfolog Doç. Dr. Mustafa Karabıyıkoğlu tarafından incelenmektedir. Saha araştırmalarına Jeoarkeolog Dr. Hasan Can Gemici, veri uzmanı Dr. Çetin Topuz ve uzman arkeolog Elem Pala da ekip üyesi olarak katılmaktadır. Seramik buluntuların tipolojik tanımlamaları Doç. Dr. Hatice Ergürer ve Doç. Dr. İsmail Akkaş tarafından yapılmaktadır. Tüm kurum ve kuruluşlara, ekip üyelerine ve uzmanlara katkılarından dolayı teşekkür ederim.
Kaynakça
- Altınbilek-Algül, Ç. 2011 Chipped stone industry of Yumuktepe: Preliminary results from The Early Neolithic Phase. Anatolia Antiqua XIX: 13-25.
- - 2019 Chipped stone industries of the Middle Chalcolithic Level XVI at Yumuktepe (Mersin). The Chalcolithic at Mersin-Yumuktepe Level XVI Reconsidered, G Palumbi ve I. Caneva (eds), Ege Yayınları, İstanbul:129-136.
- Anderson, P.C., Chabot, J., van Gijn, A. 2004 The Functional Riddle of ?Glossy? Canaanean Blades and the Near Eastern Threshing Sledge. Journal of Mediterranean Archaeology, 17(1): 87–130.
- Ataman, K. 1988 Chipped stone assemblage from Can Hasan III : a study in typology, technology and function. (Yayınlanmamış Doktora Tezi), University of London, London.
- Aydar, E., Gourgaud, A. 1998 The geology of Mount Hasan stratovolcano, central Anatolia, Turkey. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 85(1–4): 129–152.
- Bahar, H. 2001 1998-1999 Yılı Konya-Karaman İlleri Yüzey Araştırmaları. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 18(2): 187–204.
- Bahar, H., Koçak, Ö. 2004 Eskiçağ Konya Araştırmaları 2: Neolitik Çağ’dan Roma Dönemi Sonuna Kadar (1st ed.). Kömen Yayınları, Konya.
- Baird, D. 2012 Pınarbaşı: From Epi-paleolithic Campsite to Sedentarising Village in Central Anatolia. The Neolithic in Turkey. New Excavations & New Research: Central Turkey, M. Özdoğan, N. Başgelen, P. Kuniholm (Eds.), Archaeology and Art Publications, İstanbul: 181–218.
- - 2023 Güneydoğu Asya Bağlamında Anadolu Platosu’nun Epi-Paleolitik Dönem’i: Pınarbaşı. Türkiye’de Paleolitik Çağ: Kazılar, M. Kartal (Ed.), Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara:159–186.
- Baird, D., Asouti, E., Astruc, L., Baysal, A., Baysal, E., Carruthers, D., Fairbairn, A., Kabukcu, C., Jenkins, E., Lorentz, K., Middleton, C., Pearson, J., Pirie, A. 2013 Juniper Smoke, Skulls and Wolves’ Tails. The Epipalaeolithic of the Anatolian Plateau in its South- West Asian Context: Insights from Pınarbaşı. Levant, 45(2): 175–209.