Çine-Tepecik Prestij Eserlerinden Altın Halka İdol ve Tasvir Sanatındaki Anlamı

Yıl 2025, Sayı: 24, 97 - 117, 30.12.2025

Sevinç Günel

https://doi.org/10.58488/collan.1672889

Öz

Batı Anadolu'da Büyük Menderes Nehri'nin (Menderes) ana kollarından biri olan Çine Çayı (Marsyas) ve erken dönemlerde Ege Denizi'ne olan yakınlığı, Çine Tepecik yerleşmesinin konumunu anlaşılır kılmaktadır. Çine-Tepecik, Çine Çayı'nın (Marsyas) kenarında, bu bölgenin en erken yerleşimini, kültürel gelişimi ve bölgelerarası iletişimi gösteren bir höyüktür. Kazılar, Kalkolitik dönemden Geç Tunç Çağı sonuna uzanan yerleşim sürecinin kültür tarihine ışık tutmaktadır. Çine-Tepecik tasvir sanatında halka biçimli altın bir idol, toplumların ritüel uygulamalarına yeni bir örneği kazandırmıştır. Halka idol, ortası delikli yuvarlak bir gövde ve üçgen bir baş yapısına sahiptir. Bu tip idoller, Kalkolitik ve Erken Tunç Çağı metal işçiliğini, insan figürünün şematik tasvirini ve takı sanatının yanı sıra ritüel uygulamalardaki rolünü tanımlamaktadır. Halka idoller, Anadolu, Ege ve Güneydoğu Avrupa'da deniz ve nehirlerin oluşturduğu rotaları takip eden bir dağılım göstermektedir. Bu coğrafi bölgede, Tepecik altın halka idolü, kültürel alışverişi, etkileşimi ve ikonografik birlikteliği yansıtan bir prestij eserdir.

Anahtar Kelimeler

Çine-Tepecik , Tunç Çağı , tasvir sanatı , halka biçimli idol , kültürlerarası yansımalar

Etik Beyan

gerekmiyor

Destekleyen Kurum

Kültür ve Turizm Bakanlığı, KÜltür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü izinleriyle

Teşekkür

Çine-Tepecik'te Bakanlar Kurulu Kararı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izinleriyle, Hacettepe Üniversitesi adına Prof. Dr. Sevinç Günel başkanlığında gerçekleştirilen kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Hacettepe Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi , Türk Tarih Kurumu ve Kaltun Madencilik A. Ş. tarafından desteklenmiştir. Burada adı geçen ilgili kurumlara ve kazılarda emeği geçen kazı ekibine teşekkür ederim.

Kaynakça

• Angeli, W. 1967 Der Depotfund von Stollhof, Annalen des Naturhistorisches Museum Wien 70: 491-496.
• Aulsebrook A. 2023 Recent developments in archaeometallurgical research: the Bronze Age Greek Mainland, Crete, and the Cyclades, Archaeology in Greece 2021-2022: 109-132. Berciu D. 1967
• Romania before Burebista, London. Bernabo-Brea L. 1964 Poliochni. Citta praeistorica nell’isola di Lemnos. I, Tavole e Atlante Roma.
• Bilgi, Ö. 1984 Metal Objects from İkiztepe-Turkey, Beiträge zur Allgemeinen und Vergleichenden Archäologie 6, 31-96.
• - 2008 Relations between İkiztepe by the Black Sea Coast and the Aegean World Before Iron Age,The Aegean in the Neolithic, Chalcolithic and the Early Bronze Age. Proceedings of the International Symposium, October 13th – 19th 1997, Urla-İzmir (Turkey). H. Erkanal, H. Hauptmann, V. Şahoğlu ve R. Tuncel (eds.). Ankara Üniversitesi, Ankara: 109-117.
• - 2012 Anadolu’dan İnsan Görüntüleri, Klasik Çağ Öncesi. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
• Bonga, L. A. 2013 Late Neolithic Pottery from Mainland Greece, CS. 5300-4300 B.C, A PhD Dissertation, Temple University, Philadelphia.
• Boyadzhiev, K., Boyadzhiev, Y., Haleva, V., Popova, T., García-Granero, J. J. , Jovanović, M., Karastoyanova, N., Russeva, V., Mcllfatrick, O., De Groot, B., Sirakov, N., Mitrinova, E., Panchov, P., Petrov, V. 2023 The Late Copper Age Building B II-21 B at Tell Yunatsite, South Central Bulgaria. Studia Praehistorica 17: 133-216.
• Caubet, A. F. 2018 Art of Human Figures, from Iberian Peninsula to the Indus, Catalogue of the exhibition held in Venice 2018-2019 on the art of anthropomorphic figures, from Spain to the Indus, 4th and 3rd millennium BC. Torino.
• Demakopoulou K. 1998 Kosmímata tis Ellinikís proïstorias. O neolithikós thisavrós (Κοσμήματα της Ελληνικής πρoïστoρiας. Ο νεολιθικός θησαυρός), Athens.
• Erkanal H. 2008 Die neuen Forschungen in Bakla Tepe bei İzmir, The Aegean in the Neolithic, Chalcolithic and the Early Bronze Age. Proceedings of the International Symposium, October 13th – 19th 1997, Urla- İzmir-Turkey, H. Erkanal, H. Hauptmann, V. Şahoğlu, R. Tuncel (eds.). Ankara Üniversitesi, Ankara: 165-177.
• Felsch, R. C. S. 1988 Das Kastro Tigani, Die spätneolithische und chalkolithische Siedlung, Philipp von Zabern: Mainz am Rhein.