From Roman City to Christian Town: A Case Study on the Urban Transformation of Prusias ad Hypium

Yıl 2025, Sayı: 24, 203 - 225, 30.12.2025

Onur Sadık Karakuş

https://doi.org/10.58488/collan.1736530

Öz

Although the administrative and social structure of the city of Prusias ad Hypium (Prousias) is well attested through epigraphic evidence from the Roman Imperial period, the history of the city extends beyond this chronological framework. Beginning in the 3rd century CE, Prusias gradually began to lose its earlier urban character and underwent a transformation into a new urban form during the Late Roman and Early Byzantine periods. In this process, public buildings were progressively replaced by ecclesiastical structures, and the local elite class was increasingly supplanted by members of the episcopal hierarchy. This study examines how Prusias' social fabric transformed from a Roman urban model based on citizenship-oriented administration to a Christian society characterised by the increasing influence of religious authority. Focusing on the socio-political and religious changes that gathered pace from the 4th century CE onwards, the study aims to to contextualise the Christianisation of the city within a broader historical trajectory. Moreover, by reassessing the Christian period of Prusias in light of recent archaeological and epigraphic data, this study highlights aspects of the city's history that have remained understudied or overlooked in previous scholarship. In doing so, it seeks to offer a new perspective for future research on urban transformation in Late Antiquity. To better understand the dynamics of this transition, the study also considers key developments during the Roman Imperial period, with particular attention to the gradual decline of phyle organizations in the 2nd and 3rd centuries CE.

Anahtar Kelimeler

Late Antiquity , Prusias , Bithynia , Christianity , Urban Life

Roma Kentinden Hristiyan Yerleşimine: Prusias ad Hypium’un Kentsel Dönüşümü Üzerine Bir Vaka İncelemesi

Öz

Prusias ad Hypium (Prousias) kentinin idari ve toplumsal yapısı her ne kadar Roma İmparatorluk Dönemi'ne ait epigrafik belgeler sayesinde iyi bir şekilde belgelenmiş olsa da, kentin tarihi bu dönemin ötesine uzanır. MS 3. yüzyıldan itibaren Prusias, önceki kentsel karakterini kademeli olarak yitirmeye başlamış ve Geç Roma ile Erken Bizans dönemlerinde yeni bir kent formuna dönüşmüştür. Bu dönüşüm sürecinde, kamusal yapılar giderek dini yapılara yerini bırakmış, yerel elit sınıf ise giderek artan biçimde piskoposluk hiyerarşisinin üyeleriyle yer değiştirmiştir. Bu çalışma, Prusias'ın sosyal yapısının, yurttaşlık odaklı idari yapıya dayalı bir Roma şehircilik modelinden, dini otoritenin artan etkisinin karakteristik özelliği olduğu bir Hıristiyan toplumuna nasıl dönüştüğünü incelemektedir. 4. yüzyıldan itibaren hız kazanan sosyo-politik ve dini değişikliklere odaklanan bu çalışma, şehrin Hıristiyanlaşmasını daha geniş bir tarihsel süreç içinde bağlamsallaştırmayı amaçlamaktadır.Ayrıca çalışma, Prusias’ın Hristiyanlık dönemini güncel arkeolojik ve epigrafik veriler ışığında yeniden değerlendirerek, kentin tarihine dair önceki araştırmalarda yeterince ele alınmamış ya da göz ardı edilmiş yönleri ortaya çıkarmaktadır. Bu yönüyle çalışma, Geç Antik Çağ'da kentleşme süreçlerine dair gelecekteki araştırmalar için yeni bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir. Bu dönüşümün dinamiklerini daha iyi kavrayabilmek adına, Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait bazı temel gelişmelere de değinilmekte; özellikle MS 2. ve 3. yüzyıllarda phyle organizasyonlarının aşamalı olarak zayıflamasına dikkat çekilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Geç Antik Çağ , Prusias , Bithynia , Hristiyanlık , Kentsel Yaşam

Kaynakça

• Adak, M. 2021 Das Bühnengebäude von Prusias ad Hypium und seine Bauinschrift. Asia Minor. An International Journal of Archaeology in Turkey 1: 89-102.
• Akyürek-Şahin, N.E., Uzunoğlu, H. 2012 Neue Weihungen an Hosios und Dikaios aus dem Museum von Eskişehir. Gephyra 9: 189-230.
• Alkım, U. B. 1962 Archäologischer Bericht aus Anatolien (1960): Im Auftrage der türkischen wissenschaftlichen Institute unternommene archäologische Untersuchungen. Orientalia 31(2): 236–249.
• Amoroso N., Balzat. J.-S., Saura-Ziegelmeyer, A. 2025 Sur une cloche de Prusias ad Hypium: un important témoin campanaire de la transition entre périodes impériale et byzantine ? Colloque « Tintinnabula, cloches et clochettes. Actualités de la campanologie, de l’Antiquité au XXIe siècle » (Musée d’art campanaire, L’Isle Jourdain, 6-7 mars 2025) Unpublished.
• Bakirtzis, N. 2024 Fortifications and the Making of the Byzantine City. The Routledge Handbook of the Byzantine City: From Justinian to Mehmet II (ca. 500 - ca.1500), N. Bakirtzis, L. Zavagno (ed.) Routledge, London, New York: 272-289.
• Berger, A. 2006 Life and Works of Saint Gregentios, Archbishop of Taphar: Introduction, Critical Edition and Translation. De Gruyter, Berlin, Boston.
• Bleckmann, B. 1992 Die Reichskrise des III. Jahrhunderts in der spätantiken und byzantinischen Geschichtsschreibung: Untersuchungen zu den nach dionischen Quellen der Chronik des Johannes Zonaras, Tuduv, München.
• Bönisch-Meyer, S., Witschel, C. 2014 Das epigraphische Image des Herrschers. Entwicklung, Ausgestaltung und Rezeption der Ansprache des Kaisers in den Inschriften Neros und Domitians. Nero und Domitian Mediale Diskurse der Herrscherrepräsentation im Vergleich, S. Bönisch-Meyer et al. (ed.) Gunter Narr, München: 81-179.
• Brandes, W. 1989 Die Stadt Kleinasiens im 7. und 8. Jahrundert. De Gruyter, Berlin.